قانون خدمت وظيفه عمومي

‌ـ‌ آخرين اصلاحات و الحاقات اين قانون به موجب «قانون اصلاح موادي از قانون خدمت وظيفه عمومي» مصوب 22/8/1390 ايجاد شده است. مواد 1 تا 49 قانون اخيرالذكر ناظر بر «اصلاح» برخي مواد قانون خدمت وظيفه عمومي مصوب 1363 يا «الحاق» برخي مواد به آن با تعيين نحوه الحاق مي‌باشد كه در متن قانون مصوب 1363 اعمال گرديده؛ اما مواد 50 تا 53 قانون اصلاحي ناظر بر «الحاق» موادي به قانون مصوب 1363 بدون اعلام نحوه الحاق است؛ لذا نسبت به درج اين مواد پس از قانون مصوب 1363 اقدام شده است. همچنين نظر به اهميت آگاهي از متن مواد قانوني پيش از اعمال اصلاحات اخير و برخي كاربردهاي اجرايي آن، نسبت به درج مواد سابق (با آخرين اصلاحات آنها تا پيش از قانون اصلاحي مصوب 22/8/1390) در زيرنويس‌ها مبادرت شده است. ‌ـ از ‌قانون مدني مصوب 18/2/1307- در خصوص تابعيت به شرح ذيل ملاحظه شود: ماده 976 - اشخاص ذيل تبعه ايران محسوب مي‌شوند: 1‌ـ‌ كليه ساكنين ايران به استثناي اشخاصي كه تبعيت خارجي آنها مُسلَّم باشد، تبعيت خارجي كساني مُسلَّم است كه مدارك تابعيت آنها مورد اعتراض دو‌لت ايران نباشد. 2‌ـ‌ كساني كه پدر آنها ايراني است اعم از اينكه در ايران يا در خارجه متولد شده باشند. 3‌ـ‌ كساني كه در ايران متولد شده و پدر و مادر آنان غيرمعلوم باشد. 4ـ كساني كه در ايران از پدر و مادر خارجي كه يكي از آنها در ايران متولد شده به و‌جود آمده‌اند. 5 ـ كساني كه در ايران از پدري كه تبعه خارجه است به و‌جود آمده و بلافاصله پس از رسيدن به سن هجده سال تمام لااقل يك سال ديگر در ايران اقامت كرده باشند و‌ الاّ قبول شدن آنها به تابعيت ايران بر طبق مقرراتي خواهد بود كه مطابق قانون براي تحصيل تابعيت ايران مقرر است. 6 ـ هر زن تبعه خارجي كه شوهر ايراني اختيار كند. 7ـ هر تبعه خارجي كه تابعيت ايران را تحصيل كرده باشد. تبصره ‌ـ‌ اطفال متولد از نمايندگان سياسي و قنسولي خارجه مشمول فقره 4 و 5 نخواهند بود. ماده 977 (اصلاحي 27/11/1348) ‌ـ‌ الف‌ـ‌ هرگاه اشخاص مذكور در بند 4 ماده 976 پس از رسيدن به سن 18سال تمام بخواهند تابعيت پدر خود را قبول كنند بايد ظرف يك سال درخواست كتبي به ضميمه تصديق دو‌لت متبوع پدرشان داير به اينكه آنها را تبعه خود خواهد شناخت به و‌زارت امور خارجه تسليم نمايند. ‌ب ‌ـ‌ هرگاه اشخاص مذكور در بند 5 ماده 976 پس از رسيدن به سن 18 سال تمام بخواهند به تابعيت پدر خود باقي بمانند بايد ظرف يك سال درخواست كتبي به ضميمه تصديق دو‌لت متبوع پدرشان داير به اينكه آنها را تبعه خود خواهد شناخت به و‌زارت امور خارجه تسليم نمايند. ماده 978 ‌ـ‌ نسبت به اطفالي كه در ايران از اتباع دو‌لي متولد شده‌اند كه در مملكت متبوع آنها اطفال متولد از اتباع ايراني را به موجب مقررات تبعه خود محسوب داشته و رجوع آنها را به تبعيت ايران منوط به اجازه مي‌كنند معامله متقابله خواهد شد. ماده 979 ‌ـ‌ اشخاصي كه داراي شرايط ذيل باشند مي‌توانند تابعيت ايران را تحصيل كنند. 1‌ـ‌ به سن هجده سال تمام رسيده باشند. 2‌ـ‌ پنج سال اعم ازمتوالي يا متناو‌ب در ايران ساكن بوده باشند. 3‌ـ‌ فراري از خدمت نظامي نباشند. 4‌ـ‌ در هيچ مملكتي به جنحه مهم يا جنايت غيرسياسي محكوم نشده باشند. درمورد فقره دو‌م اين ماده مدت اقامت در خارجه براي خدمت دو‌لت ايران در حكم اقامت در خاك ايران است. ماده 988 ‌ـ‌ اتباع ايران نمي‌توانند تبعيت خود را ترك كنند مگر به شرايط ذيل: 1‌ـ‌ به سن 25 سال تمام رسيده باشند. 2‌ـ‌ هيأ‌ت و‌زرا خرو‌ج از تابعيت آنان را اجازه دهد. 3‌ـ‌ قبلاً تعهُّد نمايند كه در ظرف يك سال از تاريخ ترك تابعيت حقوق خود را بر اموال غيرمَنقول كه در ايران دارا مي‌باشند و يا ممكن است بالوراثه دارا شوند و‌لو قوانين ايران اجازه تَمَلُّك آن را به اتباع خارجه بدهد به‌ نحوي از انحاء به اتباع ايراني منتقل كنند. زو‌جه و اطفال كسي كه بر طبق اين ماده ترك تابعيت مي‌نمايند اعم از اينكه اطفال مزبور صغير يا كبير باشند از تبعيت ايران خارج نمي‌گردند مگر اينكه اجازه هيأ‌ت و‌زرا شامل آنها هم باشد. 4 ـ خدمت تحت‌السلاح خود را انجام داده باشند.ـ اصـل 151 قانون اساسي جمهـوري اسلامي ايران مصـوب 12/9/1358: به حكم آيـه كريمه «و اَعِدُّوا لَهُمْ ما اسْتَطَعْتُم مِن قُوَّﻩٍ و مِنْ رِباطِ الخَيلِ تُرهِبُونَ بِهِ عَدُوّاَﷲِ وَ عَدُوَّكُم و آخَرِينَ مِنْ دوُنِهِمْ لاتَعلَمونَهُمُ اﷲُ يَعلَمُهُمْ» دولت موظف است براي همه افراد كشور برنامه و امكانات آموزش نظامي را بر طبق موازين اسلامي فراهم نمايد، به طوري كه همه افراد همواره توانايي دفاع مسلحانه از كشور و نظام جمهوري اسلامي ايران را داشته باشند، ولي داشتن اسلحه بايد با اجازه مقامات رسمي باشد.‌ـ‌تبصره 2 (اصلاحي 3/8/1366) (*1) - وزارت آموز

قانون خدمت وظيفه عمومي مصوب 29/7/1363 با اصلاحات و الحاقات بعدي() فصل اول ـ كليات ماده 1ـ دفاع از استقلال و تماميت ارضي و نظام جمهوري اسلامي ايران و جان و مال و ناموس مردم، وظيفه ديني و ملي هر فرد ايراني است و در اجراي اين وظيفه كليه اتباع ذكور دولت جمهوري اسلامي ايران() مكلف به انجام خدمت وظيفه عمومي برابر مقررات اين قانون مي‌‌باشند و هيچ فرد مشمول خدمت وظيفه عمومي را جز در موارد مصرحه در اين قانون نمي‌توان از خدمت معاف كرد. تبصره 1ـ با توجه به اصل 151 قانون اساسي() واحد بسيج مستضعفين سپاه پاسداران©20© انقلاب اسلامي موظف است در اسرع وقت امكانات آموزش نظامي اتباع اُناث دولت جمهوري اسلامي ايران را با رعايت كليه موازين شرعي فراهم نمايد. اين آموزش براي اناث الزامي نيست. تبصره 2 (اصلاحي 3/8/1366) - به موجب ماده 52 قانون اصلاح موادي از قانون خدمت وظيفه عمومي مصوب 22/8/1390 نسخ شده است.() ماده 1 مكرر (الحاقي 22/8/1390) ـ در اين قانون عبارت اختصاري به شرح زير جايگزين عناوين كامل آنها مي‌‌گردد: 1 ـ فرماندهي كل به جاي مقام معظم فرماندهي كل قوا 2 ـ ستادكل به جاي ستادكل نيرو‌‌هاي مسلح 3 ـ نيرو‌‌هاي مسلح به جاي ستاد كل نيرو‌‌هاي مسلح، ارتش جمهوري اسلامي ايران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامي، نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران و سازمان‌‌‌هاي وابسته، وزارت دفاع و پشتيباني نيرو‌‌هاي مسلح و سازمان‌‌‌هاي تابعه 4 ـ ارتش به جاي ارتش جمهوري اسلامي ايران 5 ـ سپاه به جاي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي 6 ـ وزارت دفاع به جاي وزارت دفاع و پشتيباني نيرو‌‌هاي مسلح 7 ـ وزارت علوم به جاي وزارت علوم، تحقيقات و فنآوري 8 ـ وزارت بهداشت به جاي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي 9 ـ سازمان به جاي سازمان وظيفه عمومي 10 ـ كاركنان وظيفه به جاي افسران وظيفه، درجه‌داران وظيفه و سربازان عادي وظيفه ‌ماده 2 (اصلاحي 22/8/1390)()- هر فرد ذكور ايراني در ماهي كه طي آن ماه به سن هجده سال تمام مي‌‌رسد مشمول مقررات خدمت وظيفه عمومي است. تبصره (الحاقي 22/8/1390) ـ مشمول كسي است كه در شمول قانون خدمت وظيفه عمومي قرار گيرد. ماده 3‌ـ‌ سن مشمولان و افراد تحت تكفل از لحاظ خدمت وظيفه و يا معافيت از آن تابع مندرجات اوليه اولين شناسنامه بوده و هرگونه تغييري كه بعداً به عمل آمده باشد از لحاظ وظيفه عمومي معتبر نخواهد بود. ‌()() تبصره (اصلاحي 22/8/1390)() ـ تغيير سن بر مبناي ماده واحده قانون حفظ اعتبار اسناد سجلي و جلوگيري از تزلزل آنها مصوب 2/11/1367()، فقط درباره خود مشمولين معتبر است. ماده 4‌ـ‌ خدمت وظيفه عمومي 30 سال است و مراحل آن براي كليه مشمولان به شرح زير است: الف (اصلاحي 22/8/1390) ـ مدت خدمت دوره ضرورت (24) ماه است() و درصورتي كه مشمولان مازاد و يا كمتر از تعداد مورد نياز باشد ستادكل با كسب اجازه از فرماندهي كل آن را به كمتر يا بيشتر از مدت دوره ضرورت تغيير مي‌‌دهد.() ب ـ دوره احتياط 8 سال. ج ـ دوره ذخيره اول 10 سال. د ـ دوره ذخيره دوم 10 سال. تبصره 1ـ تاريخ شروع و پايان خدمت در مراحل احتياط و ذخيره از تاريخ پايان خدمت دوره ضرورت محاسبه مي‌‌گردد و در هر حال تاريخ خاتمه آن از سن 50 سالگي تجاوز نخواهد كرد. تبصره 2ـ در مواقع ضرورت و بسيج همگاني ممكن است افراد مشمول اين قانون تا سن شصت سالگي نيز احضار شوند. تبصره 3- به موجب قانون اصلاح موادي از قانون خدمت وظيفه عمومي مصوب 22/8/1390 حذف شده است.() ماده 5 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ كليه مشمولين قادر به خدمت و بلامانع، به خدمت دوره ضرورت اعزام مي‌‌شوند و پس از فرا گرفتن آموزش‌‌‌هاي نظامي لازم در ابتداء خدمت، بقيه خدمت دوره ضرورت را انجام مي‌‌دهند. تعيين ترتيب تقدم و سهميه‌بندي مشمولين وظيفه بين هر يك از نيرو‌‌هاي مسلح، توسط ستاد كل با تصويب فرماندهي كل صورت مي‌‌گيرد. تبصره 1 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ نحوه تأمين سهميه هر يك از نيرو‌‌هاي مسلح از مشمولين هر دوره، به‌وسيله كميسـيوني انجام مي‌‌شود كه از نمايندگان نيرو‌‌هاي مزبور به رياست رييس سازمان تشكيل مي‌‌گردد. تبصره 2 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ سپاه مي‌‌تواند مشمولين مورد نياز خود را در هر دوره طبق ضوابط خاص پذيرش سپاه، از بين بسيجيان داراي برگه اعزام به خدمت به ميزان سهميه‌اي كه ستاد كل تعيين مي‌‌‌كند، انتخاب نموده و قبل از تاريخ اعزام آنان فهرست اسامي آنها را به واحد‌‌هاي تابعه سازمان اعلام نمايد. اين مشمولين براي انجام خدمت وظيفه عمومي در اختيار سپاه قرار مي‌‌گيرند. () تبصره 3 (اصلاحي 22/8/1390)() - نيرو‌‌هاي مسلح مي‌‌توانند مشمولين متخصص مورد نياز خود را در سطح كارشناس و بالاتر به ميزان سهميه‌اي كه ستاد كل تعيين مي‌‌‌كند به عنوان مشمول خاص از ستاد كل درخواست نمايند. تبصره 4 (الحاقي 22/8/1390) - مشمولين وظيفه از تاريخ اعزام از سوي واحد‌‌هاي وظيفه عمومي ناجا به عنوان كاركنان وظيفه يگان تعيين شده، محسوب مي‌‌شوند. () ماده 6 ـ‌ قانون خدمت نيروي انساني، درماني و بهداشتي مصوب 24/9/1358 شوراي انقلاب() و الحاقيه‌‌ها و اصلاحيه‌‌‌هاي بعدي آن ابقاء و مشمولين مذكور در آن قانون پس از طي دوره آموزش مقدماتي نظامي بعد از تأمين نيازمندي‌‌‌هاي نيرو‌‌هاي مسلح ادامه خدمت را تا 5سال در وزارت بهداري() انجام مي‌‌دهند. () ماده 7‌ـ‌ قانون معافيت فارغ‌التحصيلان مراكز تربيت معلم از خدمت وظيفه عمومي مصوب 27/2/1358 شوراي انقلاب() ابقاء و مشمولين مذكور در آن قانون پس از طي دوره آموزش مقدماتي نظامي بقيه خدمت مقرر در آن قانون را در آموزش و پرورش انجام خواهند داد. () تبصره 1 (الحاقي 22/8/1390) - وزارت آموزش و پرورش موظف است فارغ‌التحصيلان تربيت معلم در مراكز آموزشي، از طريق سازمان آنان را به مراكز آموزشي نظامي براي طي دوره آموزش رزم مقدماتي اعزام نمايد©25©. تبصره 2 (الحاقي 22/8/1390) ـ دولت موظف است همه ساله اعتبارات لازم را براي آموزش‌‌‌هاي فوق در اختيار سپاه قرار دهد. ماده 8 (اصلاحي 3/4/1376)‌ـ‌ از تاريخ تصويب اين قانون به سازمان هواپيمايي كشوري و دانشكده تكنولوژي هواپيمايي كشوري اجازه داده مي‌‌شود از بين فارغ‌التحصيلان مشمول اين دانشكده و مركز آموزش فنون هوايي و همچنين فارغ‌التحصيلان مشمول رشته‌‌‌هاي هوافضا، الكترونيك و مهندسي هواپيما كه در ساير دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش‌عالي برابر ضوابط وزارت فرهنگ و آموزش‌عالي مشغول تحصيل مي‌‌باشند داوطلبان واجد شرايط را استخدام نمايند. مشمولان مذكور پس از گذراندن آموزش نظامي مربوطه و ايفاي تعهد ده سال خدمت از انجام خدمت دوره ضرورت معاف خواهند بود. ماده 9 (اصلاحي 3/8/1366) - به موجب ماده 52 قانون اصلاح موادي از قانون خدمت وظيفه عمومي مصوب 22/8/1390 نسخ شده است.() () ماده 10‌ـ‌ انجام امور زير در مورد مشمولين وظيفه عمومي مستلزم ارايه مدرك دال بر رسيدگي به وضع مشموليت آنان از اداره وظيفه عمومي مي‌‌باشد و فتوكپي مدرك ارايه‌شده ازجمله منضمات ضروري پرونده متشكله مي‌‌باشد: الف ـ شركت در آزمايشات رانندگي و اخذ گواهينامه. ب (اصلاحي 22/8/1390) ـ دريافت هرگونه وام و كمك‌‌‌هاي كشاورزي و صنعتي و دامداري و مسكن از طريق بانك‌ها و() وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتي و وابسته به دولت و نهاد‌‌هاي قانوني. ج ـ كانديدا شدن جهت انتخابات مجلس شوراي اسلامي و ساير شوراها و انجمن‌‌‌هاي©26© قانوني. د ـ تحويل اصل گواهي‌نامه يا پايان‌نامه دوره‌‌هاي تحصيلي ديپلم و بالاتر از وزارتخانه مربوطه. هـ - صدور پروانه كسب و اجازه اشتغال و عضويت در شركت‌‌‌هاي تعاوني. () و- به موجب قانون اصلاح موادي از قانون خدمت وظيفه عمومي مصوب 22/8/1390 حذف شده است.() ز ـ دريافت مستمري از سازمان‌‌‌هاي دولتي و وابسته و نهاد‌‌هاي قانوني. ح ـ استخدام به هر صورت (رسمي، پيماني، روزمزد و خريد خدمت) در وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتي و وابسته به دولت و نهاد‌‌هاي قانوني و شركت‌‌‌هاي دولتي. (©27©) تبصره 1‌ـ‌ به موجب قانون اصلاح موادي از قانون خدمت وظيفه عمومي مصوب 22/8/1390 حذف شده است.() تبصره 1‌()ـ‌ ساير اموري كه در ديگر قوانين منوط به روشن شدن وضعيت خدمتي مشمول مي‌‌باشد، به قوت خود باقي است. () تبصره 2 (الحاقي 22/8/1390) - ارزش و اعتبار مدارك دال بر رسيدگي به وضعيت مشمول از لحاظ انجام قسمتي يا تمام امور موضوع اين ماده مطابق آيين‌نامه اجرايي مندرج در ماده (51) تعيين مي‌‌شود. تبصره 3 (الحاقي 22/8/1390) ـ متخلفين از مقررات اين ماده به محاكم قضايي معرفي مي‌‌شوند، مجازات اينگونه افراد براي بار اول پرداخت هزينه سالانه يك سرباز طبق قانون بودجه سالانه و نرخ اعلامي دولت است و بار دوم علاوه بر جريمه فوق، سه ماه انفصال از خدمت و براي بار سوم و بالاتر انفصال از خدمات دولتي است. ‌ماده 11‌ـ‌ در زمان جنگ و بسيج همگاني در صورت لزوم كساني كه به علتي در زمان صلح از معافيت خدمت دوره ضرورت استفاده نموده‌اند، نيز به خدمت احضار و از حقوق و مزاياي مشمولين دوره احتياط هم طبقه خود استفاده خواهند نمود. ماده 12‌ـ‌ كارگران و مستخدمين مؤسسات دولتي و نهاد‌‌هاي قانوني و سازمان‌‌‌هاي وابسته©28© به دولت كه خدمت دوره وظيفه عمومي را انجام مي‌‌دهند پس از پايان خدمت مجدداً به كار اوليه خود اشتغال خواهند يافت و كارفرما يا مسؤولين مربوطه مكلفند آنان را به كار اوليه خود بگمارند. () تبصره 1‌ـ‌ در مورد مؤسسات خصوصي كارفرما يا مسؤولين مربوطه در صورتي مكلفند آنان را به كار اوليه خود بگمارند كه در قرارداد استخدام اين مسأله شرط شده باشد. تبصره 2‌ـ‌ آيين‌نامه اجرايي اين ماده توسط وزارتين كشور و تعاون، كار و رفاه اجتماعي() و سازمان امور اداري و استخدامي كشور() تهيه و به تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد.() ماده 13‌(اصلاحي 22/8/1390) ـ‌ افرادي كه اعم از مشمول و غيرمشمول() با طي دوره دانشكده‌ها و آموزشگاه‌‌هاي نظامي و انتظامي براي خدمت در كادر ثابت استخدام شوند مدت تحصيل آنها جزء خدمت دوره ضرورت محسوب خواهد شد و اگر مدت تحصيل از دو سال كمتر باشد، از دوره خدمت آنان به نسبت كسري خدمت تا دو سال جزء خدمت دوره ضرورت محسوب مي‌‌شود. تبصره 1 (اصلاحي 22/8/1390)()ـ آن عده از محصلين مراكز آموزش كادر ثابت نيرو‌‌هاي مسلح كه قبل از پايان دوره آموزش مستعفي يا اخراج شوند، فقط از طي دوره آموزش نظامي معاف مي‌‌شوند، لكن بايد خدمت دوره ضرورت را انجام دهند. در صورتي كه محصلين به علت بيماري يا عدم صلاحيت كه ناشي از اعمال ارادي آنان نباشد بركنار گردند، مدت تحصيل جزء خدمت دوره ضرورت آنان محسوب مي‌‌شود. تبصره 2 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ افسران و درجه‌داران نيرو‌‌هاي مسلح، در صورتي كه قبل از نيل به درجه به موجب مقررات استخدامي مربوط از خدمت مستعفي يا اخراج شوند، فقط از طي دوره آموزش نظامي معاف مي‌‌شوند لكن بايد خدمت دوره ضرورت را انجام دهند و اگر بعد از پايان دوره آموزش از خدمت مستعفي يا اخراج گردند و خدمت آنان از مدت دوره ضرورت كمتر باشد بقيه دوره ضرورت را انجام مي‌‌دهند. ماده 14 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ آن دسته از مشمولين و كاركنان وظيف‌‌هاي كه به عنوان پايور اعم از نظامي و كارمند به استخدام نيرو‌‌هاي مسلح در مي‌آيند با انجام شش‌ سال خدمت پس از فراغت از تحصيل يا اتمام دوره آموزشي از انجام خدمت دوره ضرورت معاف مي‌گردند. چنانچه قبل از خاتمه شش سال از خدمت رها گردند، درصورتي كه مشمول معافيت‌‌‌هاي قانوني نباشند، به نسبت هر چهار ماه خدمت يك ماه از خدمت دوره ضرورت آنان كسر مي‌‌شود. تبصره 1 (اصلاحي 22/8/1390) ـ مدت خدمت انجام شده كاركنان وظيفه كه در اجراي اين ماده به عنوان كارمند رسمي استخدام مي‌‌شوند به همان ميزان از مدت تعهد موضوع اين ماده كسر مي‌‌شود. تبصره 2 (اصلاحي 22/8/1390) ـ چنانچه كارمندان مذكور پس از اتمام شش سال تعهد خدمتي به هر عنوان از خدمت رها شوند از كارت پايان خدمت دوره ضرورت برخوردار مي‌گردند. تبصره 3 (اصلاحي 22/8/1390) - در مناطق بد آب و هوا، مناطق مرزي و مناطق محروم كه با تشخيص ستاد كل تعيين مي‌‌شود مدت مذكور در اين ماده به پنج سال تغيير مي‌يابد. ماده 15 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ مشمولين و كاركنان وظيفه داوطلبي كه با داشتن حداقل گواهينامه پنجم ابتدايي و سپردن پنج سال تعهد خدمت نظامي يا شش سال تعهد خدمت كارمندي، به صورت پيماني در نيرو‌‌هاي مسلح استخدام مي‌‌شوند، خدمت آنان به منزله انجام خدمت دوره ضرورت تلقي مي‌‌شود و پس از پايان تعهد از كارت پايان خدمت برخوردار مي‌گردند. در صورتي كه قبل از خاتمه تعهد از خدمت مستعفي يا بركنار گردند، چنانچه مشمول معافيت‌‌‌هاي قانوني نباشند، خدمت دوره ضرورت به نسبت چهار ماه خدمت يك ماه از خدمت دوره ضرورت آنان محسوب مي‌‌شود و بقيه خدمت دوره ضرورت را برابر قانون انجام مي‌‌دهند، مگر اين كه علت ر‌‌هايي، بيماري يا عدم صلاحيت ناشي از اعمال غير ارادي آنان به تشخيص هيأت بدوي سازمان مربوط باشد كه در اين صورت مدت تعهد انجام شده به نسبت از مدت خدمت دوره ضرورت كسر مي‌‌گردد. () تبصره 1 (الحاقي 22/8/1390) ـ طي دوره آموزش نظامي براي كليه كارمندان اعم از رسمي و پيماني الزامي است. تبصره 2 (الحاقي 22/8/1390) ـ مدت تعهد پيماني دارندگان مدرك كارشناسي©31© (ليسانس) و بالاتر يك سال كمتر است. تبصره 3 (الحاقي 22/8/1390) ـ ميزان سهميه كاركنان پيماني هر يك از نيرو‌‌هاي مسلح از سوي ستاد كل تعيين و ابلاغ مي‌‌گردد. تبصره 4 (الحاقي 22/8/1390) ـ چنانچه مشمولِ مستعفي بيش از نيمي از مدت تعهد خود را سپري كرده باشد براي ادامه خدمت دوره ضرورت نيازي به طي دوره آموزش مجدد ندارد و به ازاء هر سال خدمت چهارماه از مدت خدمت ضرورت او كسر مي‌‌شود. ماده 16 (اصلاحي 22/8/1390) ـ كليه مشمولاني كه وارد خدمت دوره ضرورت مي‌‌شوند طبق آيين‌نامه انضباطي نيرو‌‌هاي مسلح() نسبت به انقلاب اسلامي و نظام جمهوري اسلامي و قانون اساسي و مقام رهبري (فرماندهي كل نيرو‌‌هاي مسلح جمهوري اسلامي ايران) سوگند وفاداري ياد خواهند كرد. مواد 17 و 18 - به موجب قانون اصلاح موادي از قانون خدمت وظيفه عمومي مصوب 22/8/1390 حذف شده‌اند.() فصل دوم ـ احضار براي دوره ضرورت ماده 19 (اصلاحي 22/8/1390)() - كساني كه به سن هجده سال تمام مي‌‌رسند، پس از انتشار آگهي احضار، موظفند ظرف شش ماه خود را به سازمان معرفي نمايند و سازمان مكلف است، حداكثر ظرف شش ماه تكليف مشمولين وظيفه را تعيين نمايد و آنها را به خدمت اعزام يا برابر مقررات از خدمت دوره ضرورت معاف كند. تبصره 1 (الحاقي 22/8/1390) - مشمولان مقيم خارج از كشور، بايد به نمايندگي كنسولي يا سياسي دولت جمهوري اسلامي ايران در كشور محل اقامت خود و در صورت نبود آن، به نزديك‌ترين نمايندگي كنسولي يا سياسي دولت جمهوري اسلامي ايران مراجعه نمايند. تبصره 2 (الحاقي 22/8/1390) ـ آن دسته از مشموليني كه جهت اعزام به خدمت معاذير دارند و نمي‌توانند در موعد مقرر به خدمت اعزام شوند، اعزام آنان حداكثر تا يك سال براساس دستورالعملي كه به پيشنهاد سازمان و تأييد ستاد كل تهيه مي‌‌شود به تعويق مي‌افتد.() ماده 20 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ سازمان ثبت احوال كشور مكلف است صورت اسامي متولدين ذكور شهرستان‌ها و بخش‌هايي را كه در سال بعد بايد به وضع مشموليت آنها رسيدگي شود به تفكيك هر ماهه به سازمان وظيفه عمومي تسليم كند. فصل سوم ‌ـ ‌رسيدگي ‌ماده 21‌(اصلاحي 22/8/1390) ـ‌ حوزه‌‌هاي وظيفه عمومي تهران و مراجعي كه در هريك از مراكز شهرستان‌ها و بخش‌ها مسؤول رسيدگي به امور وظيفه عمومي محل مي‌‌باشند زيرنظر نيرو‌‌هاي انتظامي جمهوري اسلامي ايران انجام وظيفه خواهند نمود.() تبصره ‌(اصلاحي 22/8/1390)() -‌ رييس سازمان وظيفه عمومي موظف است كليه دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌ها و اطلاعيه‌‌‌هايي را كه به نحوي به نيرو‌‌هاي نظامي و انتظامي و مراجع قضايي مرتبط باشند و امور اجرايي مربوطه را در شورايي كه با شركت نمايندگان وزارت كشور، نيرو‌‌هاي مسلح و يك داديار به نمايندگي ديوان‌عالي كشور زير نظر رييس سازمان وظيفه عمومي تشكيل مي‌‌شود، هماهنگ نمايد.() ماده 22‌(اصلاحي 22/8/1390) ـ‌ نمايندگان كنسولي دولت جمهوري اسلامي ايران در كشور‌‌هاي خارج مسؤول اجراي مقررات قانون وظيفه عمومي نسبت به مشمولان مقيم حوزه‌‌هاي مأموريت خود مي‌‌باشند و موظفند به وضع مشموليت آنان رسيدگي كرده و نتيجه اقدامات را از طريق وزارت امور خارجه به سازمان اعلام دارند.() ماده 23- به موجب قانون اصلاح موادي از قانون خدمت وظيفه عمومي مصوب 22/8/1390 حذف شده است.() ماده 24‌ـ‌ به وضع مشمولاني كه ادعاي تكفل نمايند در مراكز شهرستان‌ها و بخش‌ها توسط هيأتي مركب از اشخاص زير رسيدگي مي‌‌شود: (©34©) الف - بخشدار محل يا نماينده او. ب - رييس سازمان وظيفه عمومي محل يا نماينده او. ج - نماينده دادستان شهرستان و در صورت نبودن دادسرا و وجود دادگاه صلح()، نماينده دادگاه. د- نماينده سپاه پاسداران محل. هـ - يك نفر از نمايندگان شوراي اسلامي شهرستان يا شوراي اسلامي بخش يا شهر به معرفي شوراي مربوطه. ماده 25‌ـ‌ در صورتي كه مشمول يا افرادي كه از بستگان او كه مدعي كفالت مشمول نسبت به خود هستند ادعا نمايند كه حقي از آنان تضييع شده است همچنين هريك از اعضاي هيأت رسيدگي و يا فرمانده رده سازماني بالاتر و يا رييس اداره وظيفه عمومي مي‌‌توانند با ذكر دليل موجه به رأي صادره از هيأت رسيدگي اعتراض نمايند و پرونده مشمول در هيأت رسيدگي تجديدنظر مطرح و رأي هيأت مزبور به استثناي موارد منطبق با ماده 29() اين قانون قطعي و غيرقابل اعتراض است. اعتراض به رأي سربازي مانع اعزام مشمول به خدمت وظيفه نمي‌‌باشد. ماده 26‌ـ‌ هيأت رسيدگي تجديدنظر در سازمان وظيفه عمومي تهران و مراكز هنگ‌ها و گردان‌‌هاي مستقل ژاندارمري با شركت اشخاص زير تشكيل مي‌‌شود: الف ـ فرماندار يا معاون او. ب ـ در سازمان وظيفه عمومي تهران رييس سازمان يا جانشين او، در هنگ‌ها و گردان‌هاي مستقل ژاندارمري فرمانده هنگ يا گردان مستقل يا معاون آنها. ج ـ دادستان شهرستان يا يكي از دادياران. د ـ فرمانده سپاه شهرستان يا قائم‌مقام وي. هـ - يك نفر به انتخاب شوراي اسلامي شهرستان مربوطه. ماده 27‌‌ ـ‌ در مورد مواد 24 و 26 تشكيل جلسات با دوسوم اعضا و تصويب با اكثريت مطلق آراي اعضا خواهد بود. ماده 28‌ـ‌ در صورتي كه حداكثر ظرف 5 سال از تاريخ صدور رأي هيأت تجديدنظر معلوم شود كه نظر هيأت رسيدگي تجديدنظر منطبق با اصول و قوانين جاري نبوده و اهميت آن به©35© حدي باشد كه در وضع مشمول مؤثر باشد پرونده به وسيله رييس اداره وظيفه عمومي به يكي از هيأت‌‌‌هاي رسيدگي تجديدنظر ارجاع خواهد شد و نظر اين هيأت قطعي و لازم‌الاجرا است. ماده 29‌ـ‌ در صورتي كه در حين انجام خدمت دوره ضرورت مشمول يا يكي از كسان تحت تكفل او ادعاي كفالت كند فرماندهان و رؤساي مربوطه مكلفند مراتب را به حوزه‌‌هاي وظيفه عمومي يا گروهان‌‌هاي اعزام‌كننده مشاراليه اعلام دارند كه در اسرع وقت وضع مشمول در هيأت رسيدگي مطرح و تصميم مقتضي اتخاذ شود. ماده 30‌ـ‌ به ادعاي كفالت مشمولاني رسيدگي مي‌‌شود كه غيبت نداشته باشند مگر اينكه در موقع احضار و در طول مدت غيبت و حين رسيدگي حايز شروط معافيت كفالت بوده باشند كه در اين صورت اين قبيل مشمولان از معافيت كفالت استفاده خواهند كرد (با در نظر گرفتن ماده55). تبصره ‌(اصلاحي 22/8/1390)() ـ‌ رييس سازمان يا نماينده او در صورتي كه دلايل و مدارك مثبت‌‌هاي مبني بر معافيت از خدمت در پرونده موجود باشد، مي‌‌تواند براي حداكثر يك‌سال دستور عدم اعزام مشمول را صادر نمايد و يا در صورت غيبت موجه وي، دستور رسيدگي صادر كند. فصل چهارم() ‌ـ ‌معافيت‌ها بخش او‌ل ‌ـ‌ معافيت تحصيلي ماده 31 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ دانش‌آموزان مدارس و دانشجويان مراكز آموزش‌عالي وابسته به وزارت آموزش و پرورش و يا مورد تأييد آن وزارت و دانشجويان دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش‌عالي دولتي يا غيردولتي داخلي و خارجي مورد تأييد وزارتخانه‌‌‌هاي علوم و بهداشت و طلاب حوزه‌‌هاي علميه كه در حين تحصيل به سن مشموليت رسيده و يا©36© مي‌رسند، تا زماني كه به تحصيلات خود ادامه مي‌‌دهند، از اعزام به خدمت دوره ضرورت معاف مي‌‌باشند.() تبصره‌‌‌هاي 1 و 2 (الحاقي 18/3/1376)- به موجب قانون اصلاح موادي از قانون خدمت وظيفه عمومي مصوب 22/8/1390 حذف شده‌اند.() تبصره 3 (الحاقي 30/2/1377)- به موجب قانون اصلاح موادي از قانون خدمت وظيفه عمومي مصوب 22/8/1390 حذف شده است. ماده 32‌(اصلاحي 22/8/1390)()ـ ‌طلاب علوم ديني كه قبل از رسيدن به سن مشموليت و يا اعزام هم طبقه خود طبق ضوابط شوراي مديريت مركز مديريت حوزه‌‌هاي علميه يا نمايندگان رسمي آن و يا با مجوز رسمي شوراي‌عالي حوزه‌‌هاي علميه در شهرستان‌ها به تحصيل اشتغال ورزند در مدت تحصيل مي‌‌توانند از مزاياي ماده 31 قانون استفاده كنند. ارزشيابي ميزان تحصيل با شوراي مديريت و يا نماينده آن خواهد بود.() تبصره - مشمولان ديپلمه كه دوره سطح و يا حداقل 6 سال دوره خارج را گذرانده باشند به ترتيب همانند مشمولان ليسانس و دكتر خواهند بود و چنانچه بدون ديپلم دوره‌‌هاي مذكور را گذرانده باشند همانند مشمولان فوق ديپلم و فوق ليسانس مي‌‌باشند و در هر صورت طلابي كه به درجه اجتهاد نايل گردند همانند مشمولين دكترا مي‌‌باشند. () ماده 33 (اصلاحي 22/8/1390)() - صدور معافيت تحصيلي دانش‌آموزان، دانشجويان و طلاب علوم ديني، موكول به ارايه گواهي اشتغال به تحصيل آنان از طريق مراجع ذي‌ربط است و مدت اعتبار آن تا يك سال پس از صدور گواهي پايان تحصيلات در هر مقطع©38© مي‌‌باشد.() تبصره 1 (الحاقي 22/8/1390) ـ حداكثر معافيت تحصيلي براي دانش‌آموزان تا سن بيست سال تمام و در هر يك از مقاطع تحصيلي كارداني دو و نيم سال، كارشناسي ناپيوسته و كارشناسي ارشد ناپيوسته سه سال، كارشناسي پيوسته پنج سال و كارشناسي ارشد پيوسته شش سال، دكتراي پزشكي پيوسته هشت سال و دكتراي تخصصي شش سال است. تبصره 2 (الحاقي 22/8/1390) ـ در مواقع ضروري با تشخيص و اعلام كميسيون موارد خاص دانشگاه‌‌‌هاي مربوط حداكثر يك سال به مدت فوق اضافه مي‌‌شود. ماده 34 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ دانش‌آموزان و دانشجويان و طلاب علوم ديني مشمول، در صورت ترك تحصيل، اخراج، انصراف يا فراغت از تحصيل، بايد براي خدمت دوره ضرورت خود را معرفي نمايند. مقامات مسؤول مكلفند صورت اسامي اين قبيل مشمولين را با ذكر مشخصات كامل و نشاني و رشته تحصيلي به طور انفرادي، بدون تأخير به سازمان محل ارسال دارند. تبصره 1 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ مهلت معرفي مشمولين مذكور حداكثر يك سال پس از تاريخ انصراف، ترك تحصيل و اخراج و فراغت از تحصيل است. تبصره 2 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ مشموليني كه با داشتن معافيت تحصيلي در خارج از كشور تحصيل مي‌كنند، پس از ترك تحصيل يا اخراج يا انصراف يا فراغت از تحصيل، موظفند براي رسيدگي به وضع مشموليت خود حداكثر ظرف يك سال خود را به نمايندگي جمهوري اسلامي ايران در خارج از كشور معرفي نمايند©39©. تبصره 3 (الحاقي 22/8/1390) ـ متخلفين از اجراي اين ماده براي بار اول به توبيخ كتبي و درج در پرونده و براي بار دوم علاوه بر توبيخ كتبي به يك ماه انفصال از خدمت و براي بار سوم به دو ماه انفصال از خدمت محكوم مي‌‌شوند. ماده 35 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ مشمولين ديپلم كه حداكثر يك سال پس از فراغت از تحصيل در يكي از دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش‌عالي داخل يا خارج از كشور كه مورد تأييد وزارتخانه‌‌‌هاي علوم و بهداشت مي‌‌باشند پذيرفته شوند تا زماني كه وفق تبصره (1) ماده(33) به تحصيل اشتغال دارند، مي‌‌توانند مشروط به اينكه داراي غيبت غيرموجه نباشند از معافيت تحصيلي استفاده نمايند. اين معافيت براي هر مقطع فقط يك بار داده مي‌‌شود. تبصره 1 (الحاقي 22/8/1390) ـ معافيت تحصيلي دانشجويان انصرافي در طول مدت تحصيل فقط يك بار قابل تمديد است. تبصره 2 (الحاقي 22/8/1390) ـ ترخيص كاركنان وظيفه بدون غيبت اوليه در حين خدمت جهت ادامه تحصيل در مقاطع كارشناسي و بالاتر به جز در زمان‌‌‌هاي اضطراري و جنگ بلامانع است. ماده 36 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ مشمولين داراي مدرك كارشناسي و بالاتر و معادل آن در حوزه‌‌هاي علميه علاقمند به تحصيل درخارج از كشور درصورتي كه از نظر مقررات اين قانون و وزارتخانه‌‌‌هاي علوم و بهداشت، حائز شرايط ادامه تحصيل در خارج از كشور باشند و دانشگاه‌ها و رشته‌‌‌هاي آنها مورد تأييد وزارتخانه‌‌‌هاي فوق باشد، مي‌‌توانند با سپردن تضمين‌‌‌هاي لازم با استفاده از مقررات اين قانون براي تحصيل به خارج از كشور مسافرت نمايند. (©40©) ماده 37 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ ايرانيان مقيم خارج از كشور، فرزندان مأمورين ثابت دولت جمهوري اسلامي ايران در خارج از كشور و همچنين كساني كه قانوناً تحت كفالت، يا ولايت قانوني آنها مي‌‌باشند، چنانچه در حين تحصيل در مدارس ايراني مستقر در خارج از كشور و يا مؤسسات آموزشي كشور‌‌هاي خارج مورد تأييد آموزش و پرورش و طلاب حوزه‌‌هاي علميه مورد تأييد شوراي‌عالي حوزه‌‌هاي علميه به سن مشموليت برسند از معافيت تحصيلي بهره‌مند مي‌‌گردند و ادامه تحصيل آنان تا سقف يك سال پس از فراغت از تحصيل در دانشگاه‌ها و مراكز آموزش‌عالي خارج از كشوركه مورد تأييد وزارتخانه‌‌‌هاي علوم يا بهداشت هستند بلامانع مي‌‌باشد. () تبصره - به موجب قانون اصلاح موادي از قانون خدمت وظيفه عمومي مصوب 22/8/1390 حذف شده است.() ماده 38 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ آيين‌نامه اجرايي مواد اين بخش، توسط وزارت دفاع با كسب نظر از شوراي‌عالي حوزه‌‌هاي علميه، وزارتخانه‌‌‌هاي كشور، علوم، بهداشت، آموزش و پرورش و دانشگاه آزاد اسلامي و سازمان ظرف حداكثر شش ماه تهيه مي‌‌شود و پس از تأييد ستاد كل به تصويب هيأت‌وزيران مي‌‌رسد. () بخش دوم ـ معافيت پزشكي() ماده 39ـ مشمولان خدمت وظيفه عمومي از نظر وضع مزاجي و استعداد جسمي و رواني به چهار دسته به شرح زير تقسيم مي‌‌شوند: 1ـ كساني كه از نظر جسمي و رواني سالم و قادر به انجام خدمت هستند. 2ـ كساني كه به علت نقص عضو يا ابتلاء به بيماري از سلامتي كامل برخوردار نبوده اما قادر به انجام خدمت در امور غيررزمي مي‌‌باشند. 3ـ كساني كه به علت عدم رشد يا ابتلاء به بيماري موقتاً قادر به انجام خدمت دوره ضرورت نيستند. 4ـ مشمولاني كه به علت نقص عضو يا ابتلاء به بيماري جسمي و يا رواني به‌طور دائم قادر به انجام خدمت دوره ضرورت نيستند. تبصره 1 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ نحوه طبقه‌بندي مشمولين و طرز معاينه و ضوابط©42© معافيت پزشكي آنها براساس مقاطع تحصيلي مشمولين به موجب آيين‌نامه معاينه و معافيت پزشكي مشمولين خدمت وظيفه عمومي است كه وزارت دفاع با كسب نظر از وزارتخانه‌‌‌هاي كشور و بهداشت، ظرف حداكثر شش ماه تهيه مي‌‌‌كند كه پس از تأييد ستاد كل به تصويب هيأت وزيران مي‌‌رسد. () تبصره 2 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ نحوه آموزش و خدمت مشمولين معاف از رزم، برابر دستورالعملي است كه از سوي ستاد كل تهيه و ابلاغ مي‌‌گردد. تبصره 3 (الحاقي 22/8/1390) ـ كساني كه به مواد مخدر اعتياد دارند، مشمول بند(3) اين ماده مي‌‌شوند و به هنگام معاينه، شناسايي و از سوي واحد‌‌هاي وظيفه عمومي براي ترك اعتياد به مدت حداكثر شش ماه به مراجع ذي‌ربط معرفي مي‌‌گردند. تبصره 4 (الحاقي 22/8/1390) - نيرو‌‌هاي مسلح مكلفـند در حين خدمت، كاركنان وظيفه‌اي را كه به مواد مخدر اعتياد دارند، شناسايي و از ساير سربازان جدا نمايند و آنها را در واحد‌‌هاي مستقل و مخصوص بكارگيري و به مراجع ذي‌ربط براي ترك اعتياد در مدت يك ماه توسط پزشك معالج، معرفي كنند و در طول خدمت تحت نظر و مراقبت‌‌‌هاي لازم قرار دهند. مدت ترك اعتياد براي يك بار جزء خدمت دوره ضرورت محاسبه مي‌‌شود. اين افراد پس از پايان خدمت قانوني از خدمت ترخيص مي‌‌شوند ليكن در هر حال صدور كارت پايان خدمت منوط به ارايه گواهي ترك اعتياد است. ماده 40ـ به مشمولاني كه به علت ابتلاء به بيماري موقتاً قادر به انجام خدمت دوره ضرورت نباشند براي مدتي كه شوراي پزشكي تعيين مي‌‌نمايد و در هر حال متجاوز از يك سال نخواهد بود معافيت موقت پزشكي داده خواهد شد و در سال دوم در صورت ادامه بيماري به همان نحو اقدام و چنانچه در سال سوم نيز قادر به انجام خدمت نباشند به‌طور دائم از خدمت دوره ضرورت معاف خواهند شد©43©. تبصره 1ـ مشمولان پزشك فقط در صورتي معاف دائم از خدمت دوره ضرورت شناخته مي‌‌شوند كه قادر به اشتغال به حرفه طبابت نباشند. آن تعداد از مشمولين خدمت دوره ضرورت پزشك كه از سلامتي كامل برخودار نيستند ليكن قادر به طبابت مي‌‌باشند، به خدمت دوره ضرورت اعزام مي‌گردند و برابر نظر شورا‌‌هاي پزشكي از خدمت سنگين معاف خواهند شد. تبصره 2‌ـ‌ در زمان جنگ يا بسيج همگاني مي‌توان افرادي را كه در زمان صلح به علل پزشكي يا تكفل از خدمت دوره ضرورت معاف شده‌اند نيز به خدمت احضار كرد. ماده 41 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ كليه مشمولين وظيفه بايد قبل از اعزام به خدمت توسط يك پزشك از نيرو‌‌هاي مسلح معاينه شوند و در صورت نبودن پزشك از نيرو‌‌هاي مسلح، توسط پزشكان غيرنظامي متعهد كه صلاحيت آنان به وسيله نيروي انتظامي تأييد شده باشد، معاينه گردند. تبصره 1 (اصلاحي 22/8/1390)() - اظهارنظر در مورد معافيت پزشكي مشمولين توسط سه نفر پزشك نيرو‌‌هاي مسلح در هر شهرستان صورت مي‌‌گيرد، رأي اكثريت اين پزشكان معتبر است. تبصره 2 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ نيرو‌‌هاي مسلح موظفند پزشكان مورد نياز شورا‌‌هاي پزشكي را به نيروي انتظامي معرفي نمايند. درصورتي كه تأمين پزشكان مورد نياز از نيرو‌‌هاي مسلح امكان‌پذير نباشد، نيروي انتظامي از پزشكان غيرنظامي مورد تأييد در شوراي پزشكي استفاده مي‌نمايد. تبصره 3 (الحاقي 22/8/1390) ـ دولت مكلف است همه ساله هزينه تجهيز و تشكيل شوراي پزشكي و شوراي‌عالي پزشكي، فوق‌العاده پزشكان عضو شورا‌‌هاي مذكور و همچنين هزينه معاينات تخصصي مشموليني كه از پرداخت هزينه معاينات معاف مي‌‌باشند و هزينه‌هاي اجراي تبصره‌‌هاي (3) و (4) ماده (39) را در اعتبارات نيروي انتظامي و بيمارستان‌هاي ذي‌ربط پيش‌بيني نمايد. ماده 42‌ـ‌ در صورتي كه مشمولان در حين خدمت دوره ضرورت مبتلا به نقص عضو يا©44© بيماري‌‌هايي شوند كه پس از اتمام مدت معالجه كه كمتر از 6 ماه نباشد و طبق نظر شوراي پزشكي بيمارستان‌‌هاي نيرو‌‌هاي مسلح جمهوري اسلامي كه مورد تأييد عقيدتي، سياسي در نيروي مربوطه هستند قادر به انجام خدمت نباشند از انجام بقيه خدمت دوره ضرورت معاف خواهند بود. () تبصره ‌ـ‌ دوران معالجه مشمولان موضوع اين ماده جزو خدمت دوره ضرورت آنان محسوب مي‌‌گردد. ماده 42 مكرر (الحاقي 22/8/1390)() - مشموليني كه در شوراي پزشكي شهرستان مربوط با معاينه باليني معاف از خدمت تشخيص داده نشوند و به تشخيص اين شورا يا رييس واحد وظيفه عمومي مربوط يا اعتراض مشمول، نياز به معاينه تخصصي داشته باشند، رييس‌حوزه موظف است آنان را به نزديك‌ترين مركز مجهز وزارت بهداشت، يا بيمارستان‌‌هاي نيرو‌‌هاي مسلح معرفي نمـايد تا مورد معاينه قرار گيرند و نتيجه معاينه تخصصي براي تصميم‌گيري به شوراي پزشكي همان شهرستان ارسال و در صورت اصرار بر اعتراض مشمولين با تأمين هزينه‌ها از سوي مشمول نتايج جهت تصميم‌گيري به شوراي‌عالي پزشكي متشكل از پزشكان متخصص استان ارسال گردد. تبصره 1ـ مشموليني كه متقاضي معاينه تخصصي باشند، قبلاً بايد هزينه‌‌هاي پيش‌بيني شده را به حساب دولت پرداخت نمايند. پس از معاينه طبق اين قانون با مشمولان رفتار مي‌‌شود. مشموليني كه به تشخيص شوراي پزشكي نياز به معاينه تخصصي دارند، همچنين مشمولين©45© مددجوي تحت پوشش سازمان بهزيستي كشور و افرادي كه به تأييد كميته امداد امام‌خميني(ره) محل فاقد تمكن مالي هستند از پرداخت وجه مزبور معاف مي‌‌باشند. تبصره 2ـ مراكز مجهز وزارت بهداشت يا بيمارستان‌‌هاي نيرو‌‌هاي مسلح موظفند به وضعيت مشمولين معرفي شده واحد مربوطه خارج از نوبت رسيدگي نمايند و آنان را حداكثر ظرف يك ماه مورد معاينه تخصصي قرار دهند. تبصره 3ـ چنانچه مشموليني كه براي معاينات تخصصي به مراكز مجهز وزارت بهداشت يا بيمارستان‌‌هاي نيرو‌‌هاي مسلح معرفي مي‌‌شوند، ظرف يك ماه به اين مراكز مراجعه نكنند، پس از تعيين تكليف به خدمت اعزام مي‌‌شوند. ماده 43 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ چنانچه رييس سازمان يا نماينده او اطمينان حاصل نمايد كه رأي شوراي پزشكي مطابق مقررات صادر نشده است، پرونده را براي بررسي به شوراي‌عالي پزشكي كه از سه پزشك متخصص نيرو‌‌هاي مسلح تشكيل مي‌‌گردد ارجاع مي‌دهد. نظر اين شورا قطعي و لازم‌الاجراء است. بخش سوم ‌ـ‌ معافيت كفالت ماده 44 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ مشمولين زير حسب مورد از انجام خدمت دوره ضرورت معاف مي‌‌باشند: 1ـ يگانه فرزند ذكور مراقب يا نگهدارنده پدر نيازمند مراقبت كه قادر به اداره امور خود©46© نباشد. 2ـ يگانه مراقب يا نگهدارنده مادر فاقد شوهر 3ـ تنها برادر تنيِ سرپرست خواهر فاقد پدر، همسر و فرزند ذكور غيرمحجور 4ـ تنها برادرِ سرپرستِ برادرِ كبيرِ نيازمندِ مراقب و فاقد پدر و همسر و فرزند ذكور غيرمحجور و فاقد شغل 5 ـ يگانه سرپرست برادر كمتر از هجده سال تمام 6 ـ يگانه نوه ذكور مراقب يا نگهدارنده جد فاقد فرزند يا جده فاقد شوهر و فرزند 7ـ مشمولي كه همسرش فوت نموده و از او داراي فرزند صغير بوده مادامي كه ازدواج مجدد نكرده است و يا همسري دارد كه بعد از ازدواج معلول شده و نيازمند مراقبت باشد. 8 ـ از چند برادر واجد شرايط اعزام به خدمت در صورت اعزام يكي از برادران به خدمت، يكي از برادران مي‌‌تواند تا اتمام خدمت او از تعويق اعزام استفاده نمايد. 9ـ در مورد معافيت از انجام خدمت ضرورت يك نفر از فرزندان خانواد‌‌ه‌اي كه دو برادر آنان خدمت سربازي را انجام داده‌اند، ستاد كل نيرو‌‌هاي مسلح تصميم‌گيري مي‌‌‌كند. 10ـ يكي از فرزندانِ پسر سربازي كه در حين خدمت سربازي فوت كند و يا يكي از فرزندان ذكور خانواد‌‌ه‌اي كه يك فرزند آن خانواده در حين انجام خدمت سربازي فوت نموده باشد. تبصره 1 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ منظور از يگانه مراقب، تنها فرزند ذكور يا برادر يا نوه بيش از هجده سال تمام است كه مراقبت هر يك از بستگان مذكور در اين ماده را به علت نقص عضو، بيماري، كِبَر سن، صِغَر سن، يا اناث بودن برعهده دارد، نيازمندي اشخاص مذكور به مراقبت با توجه به نقص عضو، بيماري و يا محجور بودن آنان به تشخيص شوراي پزشكي است. تبصره 2 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ مشمولين موضوع بند(2) اين ماده تا سي ماه متوالي مي‌‌توانند از معافيت كفالت موقت استفاده نمايند و در پايان مدت فوق در صورت دارابودن شرايط كفالت از انجام خدمت دوره ضرورت معاف مي‌گردند©47©. تبصره 3 (اصلاحي 22/8/1390)() - وجود برادري كه از معافيت تحصيلي برخوردار است مانع از معافيت كفالت موقت مشمولي كه سرپرستي خانواده را برعهده دارد، نيست. اين معافيت فقط در طول مدت معافيت تحصيلي برادر مشمول كه خارج از شهرستان محل سكونت به تحصيل اشتغال دارد معتبر است و مشمول پس از آن با رعايت ساير مقررات اين قانون به خدمت دوره ضرورت اعزام مي‌‌شود. تبصره 4 (الحاقي 22/8/1390) ـ در صورتي كه برادر يا برادران يا پدر مشمول به دليل بيماري يا معلوليت زمين‌گير بوده و بنا به تشخيص شوراي پزشكي فاقد صلاحيت و يا ناتوان براي سرپرستي باشند و مشمول نيز عملاً مراقبت يا سرپرستي را برعهده داشته باشد، مي‌‌تواند از معافيت كفالت برخوردار گردد. ماده 44 مكرر (الحاقي 22/8/1390) ـ نحوه معافيت از خدمت فرزندان ذكور مددجويان() به شرح زير است: 1ـ يكي از فرزندان ذكور مادران فاقد شوهر تحت پوشش كميته امداد حضرت امام(ره) و سازمان بهزيستي از انجام خدمت دوره ضرورت معاف است. 2ـ مشمولاني كه حداقل يك فرزند معلول داشته باشند از انجام خدمت دوره ضرورت معاف مي‌‌باشند. 3ـ تنها پسر خانواده‌‌‌هايي كه داراي سه فرزند اناث يا بيشتر باشند از انجام خدمت دوره ضرورت معافند. 4ـ مشمولاني كه با معلولان اناث داراي معلوليت جسمي- حركتي ازدواج كنند به صورت موقت از انجام خدمت دوره ضرورت معاف مي‌‌شوند و پس از گذشت پنج سال از استمرار ازدواج آنها معافيت موقت به معافيت دائم تبديل مي‌‌شود©48©. ماده 45 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ مشمولاني كه پدر يا مادر يا فرزند يا برادر يا خواهر آنان در راه به ثمر رسيدن انقلاب اسلامي و استمرار آن شهيد يا جانباز يا اسير يا جاويدالاثر شده يا بشوند و مراتب مورد تأييد نهاد‌‌هاي ذي‌ربط باشد به شرح ذيل از انجام خدمت سربازي معاف مي‌‌شوند: (©49©) 1ـ كليه فرزندان ذكور شهدا و جاويدالاثران (مفقودين) از انجام خدمت دوره ضرورت معاف©50© مي‌‌باشند. 2ـ به ازاء هر شهيد يا آزاده با حداقل بيست و چهار ماه سابقه اسارت يا جانباز با حداقل (25%) جانبازي يا جاويدالاثر(مفقود) فاقد فرزند ذكور يك نفر از برادران آنها از انجام خدمت دوره ضرورت معاف مي‌‌شوند. 3ـ به ازاء هر بيست و چهار ماه آزادگي، (25%) جانبازي و سي ماه سابقه حضور در جبهه يك نفر از فرزندان آزادگان، جانبازان و رزمندگان معاف مي‌‌گردد. اين امتيازات براي بهره‌مندي از تسهيلات اين بند قابل جمع است و در مورد معافيت كساني كه مدت جانبازي يا حضور در جبهه يا مدت آزادگي و اسارت آنها در حد معافيت يك فرزند آنان نيست، با درصد جانبازي و مدت حضور در جبهه و مدت دوران اسارت محاسبه مي‌‌شود. 4ـ كليه مشمولين جانباز داراي حداقل ده درصد (10%) جانبازي از انجام خدمت دوره ضرورت معاف مي‌‌باشند. () 5 ـ يك فرزند خوانده قانوني ذكور جانبازي كه برابر گواهي بنياد شهيد و امور ايثارگران صاحب فرزند نمي‌‌شود از انجام خدمت دوره ضرورت معاف مي‌‌شود. 6 ـ مشمولاني كه با جانبازان اناث داراي درصد جانبازي بيست و پنج درصد (25%) و بالاتر ازدواج كنند به صورت موقت از انجام خدمت دوره ضرورت معاف مي‌‌شوند و پس از گذشت پنج‌سال از معافيت موقت آنان در صورت استمرار ازدواج معافيت موقت به معافيت دائم تبديل مي‌‌گردد. () ماده 46ـ مشمولاني كه ادعاي كفالت مي‌‌كنند مي‌‌توانند مدارك لازم را پيش از اعزام به حوزه وظيفه عمومي محل سكونت خود تسليم كنند. تحقيقات لازم نسبت به ادعاي كفالت اين قبيل مشمولان و همچنين تصديق صحت مندرجات استشهاد و مدارك آنها با شهرباني و يا ژاندارمري() خواهد بود. تبصره ـ در هر سال كه مشمولان سالم و بلامانع، نياز نيرو‌‌هاي مسلح جمهوري اسلامي را تأمين نموده باشند به مشمولان بند 2 ماده 39 و مشمولاني كه داراي معافيت موقت و معتبر به مدت 2 سال باشند معافيت دائم در زمان صلح داده خواهد شد. فصل پنجم ‌ـ‌آموزش نظامي مشمولان و درجات و حقوق و مزاياي آنان() ماده 47 (اصلاحي 22/8/1390)()ـ كليه مشموليني كه براي انجام خدمت وظيفه عمومي اعزام مي‌‌شوند، همچنين كساني كه از انجام خدمت معاف مي‌‌گردند، بايد آموزش‌‌‌هاي نظامي و انتظامي اعم از عمومي و تخصصي را مطابق دستورالعملي كه توسط ستادكل با همكاري سازمان‌‌‌هاي نيرو‌‌هاي مسلح تهيه مي‌‌شود و به تصويب فرماندهي كل مي‌‌رسد، طي نمايند. تبصره 1 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ آموزش مشمولين معاف از خدمت برابر آيين‌نامه‌اي است كه از سوي ستاد كل تهيه مي‌‌شود و به تصويب فرماندهي كل مي‌‌رسد. تبصره 2 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ در زمان صلح آموزش‌‌‌هاي فوق بايد به نحوي طراحي گردد كه به عنوان واحد درسي يا پودمان قابل محاسبه باشد. تبصره 3 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ نيرو‌‌هاي مسلح بايد در حين خدمت در زمان صلح زمينه استمرار آموزش‌‌‌‌هاي فوق را براي سربازان فراهم نمايند. تبصره 4 (الحاقي 22/8/1390) – آيين‌نامه اجرايي تبصره‌‌‌هاي (2) و (3) اين ماده توسط وزارت دفاع با همكاري وزارتخانه‌‌‌هاي آموزش و پرورش، علوم، بهداشت، كشور و دانشگاه آزاد©52© اسلامي تهيه مي‌‌شود و پس از تأييد ستادكل به تصويب هيأت وزيران مي‌‌رسد. تبصره 5 (الحاقي 22/8/1390) ـ از همة كاركنان وظيفه در طول مدت دوره آموزش آزمون‌‌‌هاي ارزيابي شخصيت و رفتار گرفته مي‌‌شود و متناسب با نتايج حاصله تقسيم و پرونده افراد نيازمند به خدمات مشاور‌‌ه‌اي به مراكز ذي‌ربط در نيرو‌‌هاي مسلح براي راهنمايي و حمايت ارسال مي‌‌گردد. نحوه اجراء برابر دستورالعملي است كه توسط ستاد كل تهيه و ابلاغ مي‌‌گردد. ماده 48 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ كاركنان وظيفه بر اساس مدرك تحصيلي و وجود محل سازماني پس از طي دوره آموزشي لازم به يكي از درجات زير نائل مي‌‌گردند: () 1ـ كاركنان وظيفه فاقد مدرك پايان دوره متوسطه به يكي از درجات سربازي تا سرجوخگي 2ـ كاركنان وظيفه داراي مدرك پايان دوره متوسطه به يكي از درجات گروهباني يا رزم‌آوري 3ـ كاركنان وظيفه داراي مدرك كارداني به يكي از درجات استواري يا رزم‌داري يا ستوان سومي 4ـ كاركنان وظيفه داراي مدرك كارشناسي به درجه ستوان دومي 5 ـ كاركنان وظيفه داراي مدرك كارشناسي ارشد و بالاتر به درجه ستوان يكمي تبصره 1 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ نيل به درجات گروهبان سومي و بالاتر مستلزم طي دوره آموزش تخصصي مورد نياز و دارا بودن صلاحيت‌‌‌هاي لازم است. تبصره 2 (اصلاحي 22/8/1390)() - كاركنان وظيفه در صورت نداشتن صلاحيت‌‌‌هاي لازم جهت نيل به درجات مصرحه فوق بر اساس دستورالعملي كه از سوي ستاد كل تهيه و ابلاغ مي‌‌گردد، به درجات مناسب پايين‌تر تا درجه سربازي نائل مي‌‌شوند. ماده 48 مكرر (الحاقي 22/8/1390) - اعطاء درجه نظامي به آن دسته از كاركنان وظيفه كه برابر با مقررات اين قانون واجد شرايط نيل به درجات گروهبان سومي و بالاتر مي‌‌باشند در هر سازمان با تصويب مقاماتي است كه اختيار تصويب همان درجات را در مورد كاركنان پايور دارند. تبصره ـ اعطاي درجه تشويقي و يا تنزيل درجه كاركنان وظيفه براساس ضوابطي كه براي تشويق و يا تنبيه كاركنان در آيين‌نامه انضباطي نيرو‌‌هاي مسلح پيش‌بيني گرديده است، مي‌‌باشد. ماده 49 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ حقوق سربازان وظيفه حداقل شصت درصد (60%) و حداكثر نود درصد (90%) حداقل حقوق كاركنان نيرو‌‌هاي مسلح مبتني بر قانون مديريت خدمات كشوري است كه با توجه به تحصيلات و درجات آنان توسط ستاد كل تهيه مي‌‌شود و به تصويب فرماندهي كل مي‌‌رسد.() تبصره 1 (الحاقي 22/8/1390) - به كاركنان وظيفة متأهل يا سرپرست خانواده معادل صددرصد (100%) حق عائله‌مندي كاركنان پايور نيرو‌‌هاي مسلح پرداخت مي‌‌گردد. تبصره 2 (الحاقي 22/8/1390) ـ حقوق كاركنان وظيفه در دوران آموزش و قبل از دريافت درجه يا سردوشي به ميزان پنجاه درصد (50%) حقوق اولين ماه دوران خدمت آنان است. تبصره 3 (الحاقي 22/8/1390) ـ به كاركنان وظيفه در خاتمه خدمت دوره ضرورت معادل يك ماه حقوق به عنوان پاداش پرداخت مي‌‌گردد. تبصره 4 (الحاقي 22/8/1390) ـ حق بازنشستگي و حقوق اولين ماه خدمت از حقوق ماهانه كاركنان وظيفه كسر نمي‌‌گردد. ماده 49 مكرر (الحاقي 22/8/1390) ـ نيرو‌‌هاي مسلح و سازمان‌‌‌هاي وابسته و ساير دستگاه‌ها كه كاركنان وظيفه را در اختيار دارند مكلفند با توجه به اعتبارات مصوب، امكانات زيست، پوشاك، خوراك، بهداشت و درمان متناسب آنان در محل خدمت را فراهم نمايند. تبصره 1ـ دولت موظف است اعتبارات مورد نياز براي زيست، پوشاك، خوراك، بهداشت و درمان سربازان وظيفه را به شرح ذيل در اختيار نيرو‌‌هاي مسلح و ساير دستگاه‌‌‌هاي به كارگيرنده كاركنان وظيفه قرار دهد: 1ـ خوراك كاركنان وظيفه به ميزان دو برابر خوراك كاركنان دولت 2ـ پوشاك و زيست سربازان وظيفه به ميزان سه هزار برابر ضريب ريالي 3ـ هزينه‌‌‌هاي بهداشت و درمان برابر سرانه مصوب دولتي تبصره 2 ـ وسيله اياب و ذهاب و پذيرايي يا هزينه آن در هنگام اعزام مشمولان به مراكز آموزشي كاركنان وظيفه و يا اعزام به مرخصي استحقاقي كه چهار نوبت در سال است، بايد تأمين شود. ماده 50 (اصلاحي 22/8/1390)()- افسران و درجه‌داران وظيفه در صورت اعزام به مأموريت يا انتقال يا خدمت در مناطق محروم و بد آب و هوا و مناطق عملياتي مشمول مقررات فوق‌العاده و مزاياي مربوط به افسران و درجه‌داران كادر ثابت نسبت به حقوق آنان مي‌‌باشند. ساير كاركنان وظيفه در موارد مذكور از دوسوم فوق‌العاده‌ها و مزاياي درجه گروهبان دومي كادر ثابت برخوردار مي‌‌شود.() تبصره 1 (اصلاحي 22/8/1390) - به كاركنان وظيفه‌اي كه در شهر محل سكونت خود به كارگيري مي‌‌شوند، فوق‌العاده محروميت از تسهيلات و بدي آب و هوا تعلق نمي‌گيرد. تبصره 2 (اصلاحي 22/8/1390) - به كاركنان وظيفه‌‌اي كه بنا به تقاضاي خود منتقل مي‌‌شوند هزينه سفر و فوق‌العاده انتقال تعلق نمي‌گيرد. تبصره 3 (اصلاحي 22/8/1390) ـ طبقه‌بندي مناطق از نظر محروميت، آب و هوا و عملياتي طبق آيين‌نامه‌اي است كه وزارت دفاع تهيه مي‌‌‌كند و پس از تأييد ستاد كل به تصويب هيأت وزيران مي‌‌رسد. ماده 51 ـ به پرسنل وظيفه‌‌اي كه در عمليات جنگي شركت مي‌‌نمايند، فوق‌العاده عملياتي بر طبق ضوابطي كه توسط وزارتين دفاع و سپاه پاسداران تهيه و به تصويب شوراي‌عالي دفاع() مي‌‌رسد پرداخت خواهد شد. ماده 52 ـ ميزان مرخصي پرسنل وظيفه در مدت خدمت و نحوه استفاده از آن طبق مقررات مرخصي پرسنل نيرو‌‌هاي مسلح جمهوري اسلامي ايران خواهد بود. ماده 53 ـكساني كه در حين خدمت وظيفه عمومي در هر يك از دوره‌‌هاي ضرورت، احتياط و ذخيره به سبب انجام وظيفه يا شركت در عمليات رزمي و يا قيود خدمتي شهيد يا فوت يا معلول شوند از لحاظ ميزان و نحوه پرداخت حقوق وظيفه و مستمري مشمول قوانين و مقررات مربوط به پرسنل كادر ثابت هم درجه مي‌‌باشند و حقوق وظيفه و مستمري آنان حسب مورد از بودجه وزارتخانه‌ها يا سازمان‌‌‌هاي مربوطه پرداخت مي‌‌گردد. تبصره 1ـ در صورتي كه مشمولين اين ماده قبل از ورود به خدمت وظيفه عمومي از كارمندان دولت يا سازمان‌‌‌هاي تابع يا وابسته به دولت بوده و آخرين حقوق دريافتي آنان از سازمان مربوطه از ميزان حقوقي كه برابر اين قانون به آنان تعلق مي‌‌گيرد، بيشتر باشد حقوق وظيفه و مستمري وراث آنان براساس حقوق بيشتر پرداخت خواهد شد. تبصره 2ـ كساني كه تا تاريخ تصويب اين قانون از بودجه وزارتخانه‌ها يا سازماني حقوق وظيفه يا مستمري دريافت مي‌‌داشته‌اند حقوق آنان كماكان از همان محل پرداخت خواهد شد. ماده 54 ـ پرسنل وظيفه‌اي كه در حين خدمت وظيفه عمومي اسير يا مفقودالاثر بشوند تا پايان دوره اسارت يا تعيين تكليف، عائله تحت تكفل آنان به ترتيب زير حقوق دريافت خواهند نمود: الف ـ در دوره ضرورت از حقوق مربوطه و پس از پايان دوره ضرورت از حقوق هم طبقه دوره احتياط. ب ـ در دوره ذخيره از حقوق يك درجه بالاتر هم طبقه احتياط و ذخيره‌. تبصره ـ شرايط لازم براي اسير و مفقودالاثر شناخته شدن پرسنل در آيين‌نامه اجرايي اين قانون پيش‌بيني خواهد شد. ماده 55 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ دولت موظف است اعضاء خانوادهِ تحتِ تكفلِ كاركنان وظيفه را در طول مدت خدمت تحت پوشش قرار دهد و به آنان مستمري پرداخت نمايد. تبصره (الحاقي 22/8/1390) ـ آيين‌نامه اجرايي اين ماده توسط وزارت دفاع() تهيه مي‌‌شود و به تصويب هيأت وزيران مي‌‌رسد. () فصل ششم ـ احضار در مراحل احتياط و ذخيره ماده 56‌ ـ ‌شوراي‌عالي دفاع() مي‌‌تواند يك يا چند طبقه از افسران و درجه‌داران و افراد©57© وظيفه كه خدمت دوره ضرورت را انجام داده‌اند و در دوره‌‌هاي احتياط و ذخيره خدمت وظيفه عمومي هستند براي تجديد يا تكميل آموزش نظامي فراخوانده يا پيشنهاد بسيج همگاني به مقام رهبري بنمايد. نحوه احضار و مهلت معرفي فراخواندگان همچنين كساني كه به علل ناشي از وضع جسماني يا اجتماعي يا حساسيت مشاغل آنان ممكن است از فراخوانده شدن براي تجديد يا تكميل آموزش نظامي معاف شوند در آيين‌نامه اجرايي اين قانون () كه توسط وزارتين دفاع و سپاه() تهيه و به تصويب شوراي‌عالي دفاع مي‌‌رسد، تعيين خواهد شد. ماده 57 ـ كليه فراخواندگان براي خدمت دوره احتياط و ذخيره و يا تجديد يا تكميل آموزش يا بسيج همگاني حقوقي معادل حقوق ثابت افسران، درجه‌داران و افراد كادر ثابت هم‌درجه خود حسب مورد از بودجه وزارتخانه‌‌‌هاي مربوطه دريافت خواهند داشت. تبصره 1ـ فراخواندگان موضوع اين ماده در صورتي كه كارمند يكي از وزارتخانه‌ها يا سازمان‌‌‌هاي دولتي و يا وابسته به دولت باشند مابه‌التفاوت حقوق و مزاياي خود را از سازمان متبوع دريافت خواهند داشت. تبصره 2ـ ميزان حقوق پرسنل احتياط و ذخيره در زمان جنگ بنا بر پيشنهاد ستاد مشترك و تصويب شوراي‌عالي دفاع() خواهد بود. فصل هفتم ـ غيبت مشمولان وظيفه عمومي و جرايم و مجازات‌ها بخش اول ـ غيبت مشمولان خدمت وظيفه عمومي ماده 58 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ مشمولين خدمت وظيفه عمومي كه براي رسيدگي و يا اعزام جهت طي دوره ضرورت احضار مي‌‌شوند چنانچه در مهلت يا موعد مقرر خود را معرفي نكنند، همچنين مشموليني كه معافيت موقت دريافت داشته‌اند و پس از انقضاء مدت اعتبار، ظرف يك ماه براي تجديد رسيدگي خود را معرفي نكنند، غايب شناخته مي‌‌شوند، پس از معرفي يا دستگيري در صورتي كه طبق مقررات اين قانون قادر به خدمت و بلامانع تشخيص داده شوند به خدمت اعزام مي‌‌گردند و با آنان به ترتيب زير رفتار مي‌‌شود: 1ـ مشمولاني كه مدت غيبت اوليه آنان در زمان صلح تا سه ماه و در زمان جنگ تا پانزده‌روز باشد، سه ماه اضافه خدمت و چنانچه مدت غيبت اوليه آنان در زمان صلح بيشتر از سه ماه و در زمان جنگ بيش از پانزده روز باشد به شش ماه اضافه خدمت تنبيه مي‌‌گردند. 2ـ مشموليني كه مدت غيبت اوليه آنان در زمان صلح از يك سال و در زمان جنگ از دوماه تجاوز نمايد، علاوه بر اعمال اضافه خدمت مذكور در بند (1)، فراري محسوب مي‌‌شوند و به مراجع صالح قضايي معرفي مي‌‌گردند. تبصره 1 (اصلاحي 22/8/1390)() - مشمولين غايبي كه به خدمت اعزام مي‌‌شوند در©59© صورتي كه در حين خدمت، حسن اخلاق و رفتار و جديت در انجام وظيفه از خود نشان دهند، يا در عمليات جنگي ابراز شجاعت و فداكاري نمايند به طوري كه مراتب مورد گواهي فرماندهان و رؤساي ذي‌ربط باشد، برابر ضوابطي كه از سوي ستاد كل ابلاغ مي‌‌گردد با تصويب مقامات سرلشكري و يا همطراز در سازمان مربوط از انجام اضافه خدمت، يا بخشي از آن معاف مي‌‌گردند. تبصره 2 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ مشموليني كه تا تصويب اين قانون غايب شناخته شده‌اند چنانچه در داخل كشور ظرف حداكثر شش ماه و آن‌‌هايي كه درخارج از كشور باشند، ظرف حداكثر يك سال خود را جهت انجام خدمت دوره ضرورت معرفي نمايند، مشمول تنبيهات اين قانون نمي‌‌شوند. تبصره 3 (الحاقي 22/8/1390) - رسيدگي به وضعيت مشموليني كه داراي عذرموجه براي غيبت خويش مي‌‌باشند برابر آيين‌نامه‌هاي است كه پس از تأييد فرماندهي كل ابلاغ مي‌‌گردد. تبصره 4 (الحاقي 22/8/1390) ـ در مورد غيبت مشمولين دوره‌‌هاي احتياط و ذخيره برابر دستورالعملي كه در ستاد كل تهيه و پس از تأييد فرماندهي كل ابلاغ مي‌‌گردد، رفتار مي‌‌شود. ماده 58 مكرر (الحاقي 22/8/1390) ـ نيروي انتظامي موظف است در خصوص شناسايي، تعقيب و دستگيري مشمولان غايب و رسيدگي به وضعيت آنان اقدام نمايد و كليه نهادها و دستگاه‌‌‌هاي اجرايي مشمول ماده(5) قانون مديريت خدمات كشوري() و شركت‌‌‌هاي دولتي و مؤسسات غيردولتي و خصوصي و بانك‌ها و نيرو‌‌هاي مسلح بايد همكاري لازم را در اين مورد به‌عمل آورند. آيين‌نامه اجرايي اين ماده توسط سازمان با همكاري وزارتخانه‌‌‌هاي كشور و دفاع() تهيه مي‌‌شود و پس از تأييد ستاد كل به تصويب هيأت وزيران مي‌‌رسد. () بخش دوم – جرايم و مجازات‌ها ماده 59 (اصلاحي 22/8/1390)() ـ مشمولين خدمت دوره ضرورت چنانچه در مدت آموزش اوليه و يا در حين خدمت مرتكب غيبت يا فرار گردند به نحوي كه ادامه خدمت آنان مستلزم تجديد دوره آموزش باشد، ضمن رسيدگي قانوني به غيبت يا فرار آنان، مجدداً به دوره آموزش اعزام مي‌‌شوند و پس از پايان آموزش در يگان قبلي به خدمت ادامه مي‌‌دهند. مدت آموزش قبلي اين افراد جزء خدمت آنان محسوب نمي‌‌گردد. تبصره (الحاقي 22/8/1390) ـ چنانچه در مورد كاركنان وظيفه‌‌اي كه به دستور مقامات قضايي بازداشت مي‌‌شوند رأي برائت يا قرار منع پيگرد صادر شود مدت حبس، جزء خدمت وظيفه عمومي آنان محسوب مي‌‌گردد. ماده 60 (اصلاحي 8/9/1368) كساني كه با ارتكاب اعمالي چون جعل شناسنامه، مهر، امضاء، كارت پايان خدمت، كارت معافيت، استفاده از شناسنامه ديگران، اعمال نفوذ، شهادت كذب، گواهي خلاف واقع، مكتوم داشتن حقيقت، اخذ رشوه يا فريب دادن مشمول موجبات معافيت خود يا ديگران را از خدمت وظيفه عمومي فراهم سازند، به اتهام آنان در دادگاه صالحه رسيدگي شده و با رعايت شرايط و امكانات خاطي و دفعات و مراتب جرم و مراتب تأديب از وعظ و توبيخ و تهديد به حبس تعزيري از يك سال تا پنج سال محكوم مي‌‌شوند. () تبصره 1 (الحاقي 8/9/1368) ـ چنانچه تقلب يا جعل و يا اخذ رشوه تأثيري در وضعيت مشمول نداشته باشد، مرتكبين با رعايت شرايط و امكانات خاطي و دفعات و مراتب جرم و مراتب تأديب از وعظ و توبيخ و تهديد به انفصال از يك سال تا ده سال از خدمات دولتي و ضبط رشوه به عنوان جريمه و شش ماه تا سه سال حبس محكوم خواهند شد. تبصره 2 (الحاقي 8/9/1368) ـ اموالي كه رشوه داده شده، به عنوان جريمه ضبط©61© مي‌‌گردد و هرگاه ثابت شود كه راشي براي حفظ حقوق حقه خود ناچار از دادن رشوه بوده، و‌جه يا مالي كه به رشوه داده شده به او مسترد مي‌‌گردد. ماده 61 (اصلاحي 8/9/1368) ـ پرسنل اداره وظيفه عمومي و نيرو‌‌هاي نظامي و انتظامي و نهادها و ارگانها و مؤسسات دولتي وابسته به دولت و نمايندگان شوراها و انجمن‌‌‌هاي اسلامي در صورت ارتكاب جرايم مذكور در ماده 60 علاوه بر انفصال دائم از خدمات دولتي با رعايت شرايط و امكانات خاطي و دفعات و مراتب جرم و مراتب تأديب از وعظ و توبيخ و تهديد به حبس تعزيري از 3 سال تا 7 سال محكوم خواهند شد. تبصره (الحاقي 8/9/1368) ـ هرگاه به موجب قوانين جاري اعمال ارتكابي مذكور در دو ماده 60 و 61 عناوين ديگري داشته باشد، در اين صورت به كيفر اشدّ همان عناوين محكوم مي‌‌شوند. ماده 62 ـ استخدام مشمولان به‌طور كلي در وزارتخانه‌ها و مؤسسات وابسته به دولت و در كارخانه‌ها و كارگاه‌ها و مؤسسات خصوصي بدون داشتن معافيت دائم ممنوع است. تبصره ـ استخدام مشمولان غيرغايب در نيرو‌‌هاي مسلح جمهوري اسلامي با رعايت مقررات اين قانون از محدوديت مقرر در موارد فوق مستثني است. ماده 63ـ استخدام كننده يا استخدام كنندگان مشمولين غايب در وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتي و وابسته به دولت و نهادها براي هر يك از افراد اول و دوم به كسر نصف حقوق از 6 ماه الي يك سال و در صورت تكرار سه مورد يا بيشتر به انفصال دائم از خدمت توسط دادگاه صالحه محكوم خواهند شد. ماده 63 مكرر (الحاقي 22/8/1390) ـ كساني كه به نحوي مشمولين غايب را در مؤسسات دولتي و غيردولتي از قبيل كارخانه‌ها، شركت‌ها، آموزشگاه‌ها، كارگاه‌ها، بنگاه‌ها، مغازه‌ها و تعميرگاه‌ها، به كارگيري نمايند توسط نيروي انتظامي، وزارتخانه‌‌‌هاي «تعاون، كار و رفاه اجتماعي» و «صنعت، معدن و تجارت» شناسايي و به محاكم صالحه قضايي معرفي مي‌‌شوند. مجازات اين‌گونه افراد براي بار اول هزينه سالانه يك سرباز و براي بار دوم و بيشتر هزينه سالانه سه سرباز است. تبصره ـ ثبت‌نام در مراكز آموزشي خصوصي و آزاد براي ارايه آموزش به منزله به كارگيري محسوب مي‌‌شود و مشمول اين مجازات‌ها است. ‌ماده 64 ـ اشتغال به كار مشمولان يا برگ معافيت موقت يا دفترچه آماده به خدمت فقط در مدت اعتبار آنها بلامانع است. ‌ماده 65 ـ كليه افرادي كه از اول مهرماه سال يك هزار و سيصد و پنجاه و نه تا پايان جنگ تحميلي در خدمت وظيفه عمومي بوده‌اند و يا خواهند بود از لحاظ استخدام در وزارتخانه‌ها و مؤسسات وابسته بر ساير افرادي كه در شرايط مشابه هستند حق تقدم دارند. مواد 66 و 67 - به موجب قانون اصلاح موادي از قانون خدمت وظيفه عمومي مصوب 22/8/1390 حذف شده‌اند.() فصل هشتم ـ استفاده دستگاه‌‌‌هاي غيرنظامي از خدمات كاركنان وظيفه (الحاقي 22/8/1390) () ماده 66 (الحاقي 22/8/1390) ـ نيرو‌‌هاي مسلح موظفند در اجراء اصل يكصد و چهل و هفتم (147) قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران() تعدادي از كاركنان وظيفه خود را بنا به درخواست دولت براي امور امدادي، توليدي، جهاد كشاورزي، آموزشي، تحقيقاتي و پژوهشي، بهداشتي و درماني مشروط بر اين كه به آمادگي رزمي نيرو‌‌هاي مسلح آسيبي وارد نيايد در اختيار دولت قرار دهد. () تبصره ـ دولت مي‌‌تواند از خدمات كاركنان وظيفه به دو صورت زير استفاده نمايد: الف ـ به عنوان كاركنان وظيفه براي انجام خدمت دوره ضرورت ب ـ به عنوان استخدام تعهد خدمتي ماده 67 (الحاقي 22/8/1390) ـ كليه كاركنان وظيفه كه در اجراء ماده فوق در اختيار دستگاه‌‌‌هاي دولتي و نهادها قرار مي‌‌گيرند بايد قبل از به‌كارگيري، دوره‌‌هاي آموزش نظامي موردنياز را در نيرو‌‌هاي مسلح طي نمايند. تبصره ـ مدت آموزش‌‌‌هاي نظامي و برنامه تفصيلي آنها مطابق با اساسنامه مربوط در نيرو‌‌هاي مسلح است. ماده 68 (الحاقي 22/8/1390)- هفتاد درصد (70%) كاركنان وظيفه اختصاص‌يافته به هر يك از صورت‌‌‌هاي مذكور در تبصره ماده (66) اين قانون بايد در مناطق محروم به كار گرفته شوند مگر نخبگان و افرادي كه مدرك تحصيـلي كارشناسي ارشد و بـالاتر دارند و خدمـت آنان در مناطق غيرمحروم به تشخيص بالاترين مقام سازمان ذي‌ربط ضروري باشد. ماده 69 (الحاقي 22/8/1390) ـ تعيين هر يك از دستگاه‌ها براي استفاده از خدمت مشمولين اعم از مشمولين بند‌‌هاي (الف) و (ب) تبصـره ماده (66) و همچنين تعداد نيازمندي آنها براساس درخواست دستگاه دولتي و تأييد دولت، پس از بررسي ستاد كل به تصويب فرماندهي كل مي‌‌رسد. ماده 70 (الحاقي 22/8/1390) ـ مشمولين موضوع بند (الف) تبصره ماده (66) پس از طي آموزش نظامي برابر مقررات اين قانون به درجات نظامي نايل و براي انجام خدمت دوره ضرورت مأمور مي‌‌گردند و پس از پايان خدمت نيز از كارت پايان خدمت دوره ضرورت كه توسط سازمان صادر مي‌‌گردد برخوردار مي‌‌شوند. تبصره 1ـ استفاده از لباس نظامي و علايم آن توسط كاركنان وظيفه مأمور به مراكز دولتي ممنوع است و در صورت درخواست بالاترين مقام سازمان به‌كارگيرنده و موافقت ستادكل لباس متحدالشكل با علايم مشخص براي اين كاركنان طراحي مي‌‌شود. تبصره 2ـ حـقوق و مزايا، خوراك، پوشاك، خوابگاه، بهداشت، درمان و ساير حـقوقي كه كاركنان وظيفه نيرو‌‌هاي مسلـح از آن برخوردار مي‌‌گردند، از محل بودجه دستگاه به‌كارگيرنده تأمين مي‌‌شود. ميزان هزينه مربوط به هر يك از آنها برابر با مقررات جاري در نيرو‌‌هاي مـسلح است كه همه ساله از سوي ستاد كل ابلاغ مي‌‌گردد. تبصره 3 ـ مواد (6)، (8) و (9)() قانون نيز مشمول مقررات اين فصل مي‌‌گردد©64©. ماده 71 (الحاقي 22/8/1390) ـ سازمان به كاركنان وظيفه موضوع بند(ب) تبصره ماده(66) در قبال تعهد خدمتي كه به دستگاه‌‌‌هاي به كارگيرنده مي‌‌سپارند پس از انجام كامل تعهد، كارت پايان خدمت مي‌‌دهد. تبصره 1ـ مدت تعهد خدمت اين گونه مشمولين حداقل چهل و هشت ماه است. اين مدت شامل دوره تحصيل و آموزش سازمان‌‌‌هاي به كارگيرنده آنان نمي‌‌گردد، ولي مدت آموزش نظامي جزء مدت تعهد آنان محسوب مي‌‌شود. تبصره 2ـ حقوق و مزاياي مشمولين مذكور توسط دستگاه‌‌‌هاي به‌كارگيرنده و براساس مقررات استخدامي آنها پرداخت مي‌‌شود. تبصره 3 ـ تعهد كليه مشموليني كه تا تاريخ تصويب اين قانون در اختيار سازمان‌‌‌هاي خارج از نيرو‌‌هاي مسلح قرار گرفته‌اند، مطابق مقررات قبلي است و از تاريخ ابلاغ اين قانون نيز سازمان‌‌‌هاي مذكور تنها در چهارچوب مقررات پيش‌بيني شده در اين فصل مجاز به استفاده از خدمت مشمولين مي‌‌باشند. ماده 72 (الحاقي 22/8/1390) ـ آن دسته از متعهدين موضوع بند (ب) تبصره ماده(66) كه قبل از اتمام مدت تعهد به هر علت از خدمت بركنار مي‌‌شوند جهت تعيين وضعيت خدمت به سازمان معرفي مي‌‌گردند. تبصره ـ چنانچه علت بركناري، بيماري يا عدم صلاحيت ناشي از اعمال غيرارادي آنان به تشخيص سازمان به‌كارگيرنده باشد، مدت خدمت انجام شده به تناسب جزء خدمت دوره ضرورت محسوب مي‌‌گردد. ماده 73 (الحاقي 22/8/1390) ـ كليه دستگاه‌‌‌هاي به‌كارگيرنده كاركنان وظيفه موظفند موارد غيبت يا فرار مشمولين موضوع بند (الف) تبصره ماده (66) را به يگان مأموركننده و ترك خدمت (فرار) مشمولين موضوع بند (ب) ماده مذكور را به سازمان منعكس نمايند. ماده 74 (الحاقي 22/8/1390) ـ دولت موظف است هزينه آموزش مشمولين وظيفه مأمور را به تعداد سهميه اختصاص يافته به طور سالانه بر اساس سرانه آموزشي به ميزان چهارهزار برابر ضريب ريالي محاسبه و در اختيار ستاد كل قرار دهد تا ستاد كل به ميزان سهميه واگذاري به سازمان‌‌‌هاي آموزش‌دهنده پرداخت نمايد.() ماده 75 (الحاقي 22/8/1390) ـ در زمان جنگ و يا بسيج همگاني، با تصويب فرماندهي كل كليه كاركنان وظيفه مأمور به خارج از نيرو‌‌هاي مسلح و يا بخشي از آنان برابر زمان‌بندي ستاد كل براي انجام خدمت دوره ضرورت در نيرو‌‌هاي مسلح فراخوانده مي‌‌شوند كه در اين صورت خدمت باقيمانده خود را در نيرو‌‌هاي مسلح انجام مي‌‌دهند. ماده 76 (الحاقي 22/8/1390) ـ آيين‌نامه اجرايي اين فصل توسط ستاد كل با همكاري دولت و ساير نهاد‌‌هاي ذي‌ربط تهيه مي‌‌شود و به تصويب فرماندهي كل مي‌‌رسد. ماده 77 (الحاقي 22/8/1390) - نيرو‌‌هاي مسلح مكلفند كاركنان وظيفه را طوري تقسيم كنند كه در خاتمه دوره آموزش و ابتداء به كارگيري حتي‌الامكان متناسب با تحصيلات و قابليت‌ها به كارگيري شوند و برنامه‌ريزي براي تربيت ديني و اخلاقي آنان صورت گيرد. تبصره 1ـ كاركنان وظيفه در طول مدت دوره آموزش نظامي و تخصصي، مورد ارزيابي قرار مي‌‌گيرند و مبتني بر مدرك و رشته تحصيلي، آموزش، مهارت و توانايي‌ها، براي هر فرد، دو رسته اصلي و فرعي تعيين مي‌‌گردد و فرد بايد در رسته اصلي يا فرعي خود به كارگيري شود. تبصره 2ـ دستورالعمل اجرايي اين ماده توسط ستاد كل تهيه و ابلاغ مي‌‌گردد. () فصل نهم ـ ساير مقررات(الحاقي 22/8/1390) () ماده 78 (الحاقي 22/8/1390) – به‌منظور ارتقاء منزلت و بهينه‌سازي اوقات فراغت كاركنان وظيفه بايد زمينه‌‌‌هاي استمرار آموزش‌‌‌هاي نظامي، عقيدتي، سياسي، ورزشي، خدماتي، فني و حرفه‌اي و سوادآموزي در ضمن خدمت فراهم گردد.() تبصره 1- دولت مكلف است امكانات، تجهيزات و اعتبارات مورد نياز اجراي آموزش‌‌‌هاي مذكور را تأمين نمايد. تبصره 2ـ آيين‌نامه اجرايي اين ماده ظرف سه ماه توسط وزارت دفاع با همكاري دستگاه‌‌‌هاي ذي‌ربط تهيه مي‌‌شود و پس از تأييد ستاد كل به تصويب هيأت وزيران مي‌‌رسد. ماده 79 (الحاقي 22/8/1390) ـ در مراكز و پادگان‌‌‌هاي آموزشي و يگان‌ها دفتر مشاوره و راهنمايي براي كمك به سربازان و ارتباط با خانواده آنان در موارد لازم تشكيل مي‌‌گردد. اين دفاتر موظف‌اند به محض ورود سرباز به پادگان و يگان محل خدمت بر اساس فرم‌‌‌هاي از پيش طراحي‌شده محل آموزش و محل خدمت فرد و نحوه ارتباط خانواده با مشمول و يگان را به خانواده اطلاع دهد و نظرات خانواده را در مورد استعدادها، توانايي‌ها و ويژگي‌‌‌هاي خاص فرد©67© جويا شود. تبصره 1ـ درطول مدت خدمت، اين دفتر بايد بر اساس شناسايي فرد كمك‌‌‌هاي لازم به او را به عمل آورد و با خانواده مشمول حتي در مورد زمان ورود و خروج فرد در يگان تماس داشته باشد. تبصره 2ـ دستورالعمل اجرايي اين ماده توسط ستاد كل تهيه و ابلاغ مي‌‌گردد. ماده 80 (الحاقي 22/8/1390) ـ كليه وزارتخانه‌ها، مؤسسات و شركت‌‌‌هاي دولتي موضوع ماده (4) قانون محاسبات عمومي كشور مصوب 1/6/1366() و ساير شركت‌‌‌هايي كه بيش از پنجاه ‌درصد (50%)‌ سرمايه و سهام آنها منفرداً يا مشتركاً به وزارتخانه‌ها، مؤسسات دولتي و شركت‌‌‌هاي دولتي، به استثناء بانك‌ها و مؤسسات اعتباري و شركت‌‌‌هاي بيمه قانوني، تعلق داشته باشند و همچنين شركت‌ها و مؤسسات دولتي كه شمول قوانين و مقررات عمومي به آنها، مستلزم ذكر يا تصريح نام است از جمله شركت ملي نفت ايران و شركت‌‌‌هاي تابعه وابسته به وزارت نفت و شركت‌‌‌هاي تابعه آنها، سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران و شركت‌‌‌هاي تابعه، سازمان توسعه و نوسازي معادن و صنايع معدني ايران و شركت‌‌‌هاي تابعه موظفند با همكاري شهرداري‌ها خدمات و تسهيلات لازم نظير استفاده از ورزشگاه‌ها، قطارها، اتوبوس‌ها، گردشگاه‌ها، سينماها و موزه‌ها را براي كاركنان وظيفه در حين خدمت فراهم نمايند. تبصره ـ آيين‌نامه اجرايي اين ماده توسط وزارت دفاع با همكاري وزارت كشور و رييس شوراي‌عالي استان‌ها و دستگاه‌‌‌هاي ذي‌ربط تهيه مي‌‌شود و پس از تأييد ستادكل به تصويب هيأت وزيران مي‌‌رسد. () ماده 81 (الحاقي 22/8/1390) ـ كليه كاركنان وظيفه و عائله تحت تكفل آنها مطابق آيين‌نامه‌اي كه از سوي وزارت دفاع با همكاري وزارتخانه‌‌‌هاي كشور و تعاون، كار و رفاه اجتماعي تهيه مي‌‌شود و پس از تأييد ستادكل به تصويب هيأت وزيران مي‌‌رسد تحت پوشش بيمه خدمات درماني نيرو‌‌هاي مسلح قرار مي‌‌گيرند.() تبصره 1ـ اين بيمه به مدت حداكثر يك سال پس از پايان خدمت دوره ضرورت تا زماني كه سربازان فوق اشتغال به كار پيدا نكرده‌اند، استمرار مي‌‌يابد. تبصره 2ـ دولت موظف است خانواده‌‌‌هايي را كه با اعزام مشمول به خدمت سربازي از نظر تأمين معيشت زندگي با مشكل مواجه مي‌‌شوند و قادر به تمشيت امور خود نباشند براساس مفاد قانون نحوه كمك به خانواده‌‌‌هاي مشموليني كه قدرت اداره معاش خود را از دست مي‌‌دهند مصوب 3/6/1366() تا پايان خدمت تحت پوشش قرار دهد. ماده 82 (الحاقي 22/8/1390)ـ مقررات اين قانون نافي اختيارات فرماندهي كل‌ نيست. ماده 83 (الحاقي 22/8/1390)ـ كليه كاركنان وظيفه در طول خدمت سربازي تحت پوشش بيمه عمر و حوادث موضوع قانون بيمه عمر و حوادث پرسنل نيرو‌‌هاي مسلح، وزارت دفاع و سازمان‌‌‌هاي تابعه و وابسته به آنها مصوب 30/6/1376() قرار مي‌‌گيرند. ماده 84 (الحاقي 22/8/1390)ـ صددرصد (100%) درآمد‌‌هاي حاصله از ارايه خدمات به مشمولان در اخذ معافيت‌ها و همچنين جريمه‌ها به توسعه و تقويت و تجهيز رده‌‌‌هاي وظيفه عمومي و بهبود سطح خدمات سازمان وظيفه عمومي به مشمولان، پس از واريز به خزانه طبق قانون بودجه سالانه در اختيار نيروي انتظامي قرار مي‌‌گيرد.

دسته بندی ها

ارسال دیدگاه ها

پیغام شما با موفقیت ارسال شد
کاراکترهای باقی مانده : ( 1000) حرف