رای شماره 185 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال ماده 128 آیین‌نامه اداری و استخدامی اعضای هیأت علمی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی و پژوهشی وابسته و بخشنامه شماره 100/1244 ـ 1391/8/29 وزیر وقت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

تاریخ دادنامه : 1398/1/27       شماره دادنامه: 185     شماره پرونده : 386/97

مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: سازمان بازرسی کل کشور

موضوع شکایت و خواسته: ابطال قسمتی از ماده 128 آیین‌نامه اداری و استخدامی اعضای هیأت علمی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی و پژوهشی وابسته و بخشنامه شماره 100/1244 ـ 1391/8/29 وزیر وقت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی 

 گردش کار : سرپرست معاونت حقوقی و نظارت همگانی سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایت نامه شماره 285113ـ 1396/12/21 اعلام کرده است که:

«حضرت حجت الاسلام والمسلمین جناب آقای بهرامی

رئیس محترم دیوان عدالت اداری

سلام علیکم

احتراماً به استحضار می‌رساند موضوع نحوه اجرای نامه شماره 100/1244 ـ 1391/8/29 وزیر وقت بهداشت و درمان در رابطه با برقراری فوق‌العاده جذب و مخصوص برای اعضای هیأت علمی در حال مأموریت آموزشی و فرصت مطالعاتی در این سازمان مورد بررسی قرار گرفت.

 1ـ در نامه شماره 100/1244 ـ 1391/8/29 وزیـر وقـت وزارت بهـداشت، درمـان و آمـوزش پـزشکی بـه دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور آمده است که در پاسخ به‌سوالات و ابهامات دانشگاه‌ها در ارتباط با پرداخت ضرایب یک و دو دهم فوق‌العاده جذب و فوق‌العاده مخصوص اعضای هیأت علمی تمام وقت جغرافیایی موضوع تبصره ماده 50 آیین‌نامه اداری استخدامی اعضای هیأت علمی در مدت زمانی که به مأموریت آموزشی و بورس و فرصت مطالعاتی عزیمت می‌نمایند مراتب در کمیته ماده 128 آیین‌نامه پیش گفت مطرح و اتخاذ تصمیم گردیده و در نهایت موافقت شده به منظور جلوگیری از ایجاد خلل در اجرای ماده 72 آیین‌نامه اداری و استخدامی کما کان نسبت به پرداخت فوق‌العاده‌های جذب و مخصوص اعضای هیأت علمی با ضریب 1/2 در دوران استفاده از مأموریت آموزشی و فرصت مطالعاتی و بورسیه اقدام گردد.

 2ـ به موجب ماده 50 آیین‌نامه اداری و استخدامی اعضای هیأت علمی: «فوق‌العاده جذب همواره بر اساس درصـدی از حقوق مبنـای اعضای هیأت علمی تعیین می‌گردد و در حـال حاضر ضرایب مصوب پیوست مورد اجرا می‌باشد. تغییر و اصلاح آن با پیشنهاد مشترک معاونت توسعه مدیریت و منابع و معاونت آموزشی وزارتخانه و تصویب هیأت امناء امکان‌پذیر می‌باشد.

تبصره ـ میزان ضرایب فوق‌العاده جذب و فوق‌العاده مخصوص برای اعضای هیأت علمی تمام وقت جغرافیایی یک و دو دهم برابر ضرایب مصوب می‌باشد. اعمال این ضرایب در دوران استـفاده از مأموریت آموزشی، بورسـیه و فرصت مطالعاتی مقدور نمی‌باشد».

3ـ ماده 128 آیین‌نامه مذکور (که بخشنامه شماره 100/1244 ـ 1391/8/29 وزیر وقت بهداشت و درمان مستند به آن صادر شده است) اشعار می‌دارد: «مسئولیت پاسخگویی به ابهامات و تفاسیر و سؤالات مطروحه در خصوص مفاد این آیین‌نامه از سوی مؤسسه به عهده 3 تا 5 نفر منتخب از سوی وزیر خواهد بود، این کمیته زیرمجموعه مستقیم وزیر بوده و مجموعه مصوبات و تصمیمات کمیته به منزله مصوبه هیأت امنا تلقی می‌گردد.»

 4ـ مطابق ماده 1 قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور دانشگاه‌ها دارای مجوز از شورای گسترش آموزش عالی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بدون رعایت قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه‌های دولتی در چهارچوب مصوبات و آیین‌نامه‌های مالی، معاملاتی، اداری، استخدامی و تشکیلاتی مصوب هیأت امناء که به تأیید وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی می‌رسد، عمل می‌نمایند.

 بنا به مراتب اولاً: آن قسمت از ماده 128 آیین‌نامه اداری و استخدامی اعضای هیأت علمی که مصوبات کمیته مسئول پاسخگویی به ابهامات و تفاسیر و سؤالات مربوط به آیین‌نامه را در حکم مصوبه هیأت امنا قرار داده است، به دلیل آن که وظایف و اختیارات هیأت امناء قائم به شخص بوده و قابل واگذاری به غیرنمی‌باشد، فاقد وجاهت قانونی است. ثانیاً: بخشنامه شماره 100/1244 ـ 1391/8/29 وزیر وقت بهداشت و درمان در خصوص پرداخت فوق‌العاده جذب و مخصوص به اعضای هیأت علمی در زمان مأموریت آموزشی و فرصت مطالعاتی بر مبنای تصمیم کمیته ماده 128 آیین‌نامه پیش گفته فاقد مبنای قانونی است. چرا که مبنای آن تصمیم کمیته مذکور درماده 128 آیین‌نامه می‌باشد و وظیفه کمیته مذکور صرفاً مسئولیت پاسخگویی به ابهامات و تفاسیر مطروحه در خصوص آیین‌نامه مذکور بوده و اتخاذ تصمیم در پرداخت فوق‌العاده‌های جذب و مخصوص به اعضای هیأت علمی در زمان مأموریت آموزشی و فرصت مطالعاتی (که وضع قانون و مقرره می‌باشد) خارج از وظایف کمیته مذکور به شمار می‌رود، از طرف دیگر در ماده 50 آیین‌نامه یادشده بر ممنوعیت پرداخت فوق‌العاده‌های جذب و مخصوص به‌اعضای هیأت علمی در زمان مأموریت آموزشی و فرصت مطالعاتی تأکید شده است.

 از این رو خواهشمند است دستور فرمایید مغایرت ماده 128 آیین‌نامه اداری و استخدامی اعضای هیأت علمی با قوانین موضوعه و بخشنامه شماره 100/1244 ـ 1391/8/29 وزیر وقت بهداشت و درمان به دلیل خروج از اختیارات واضع در هیأت عمومی دیوان (خارج از نوبت) مطرح و نسبت به ابطال آنها تصمیم لازم اتخاذ گردد. مزید امتنان است از نتیجه اقدام و تصمیم متخذه این سازمان را مطلع نمایند. »

متن مقرره‌های مورد اعتراض به قرار زیر است:

الف) بخشنامه شماره 100/1244 ـ 1391/8/29 وزیر وقت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی:

«رئیس/سرپرست محترم دانشگاه/دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ....

با سلام و تحیت

 در پاسخ به سؤالات و ابهامات دانشگاه‌ها در ارتباط با پرداخت ضرایب یک و دو دهم فوق‌العاده جذب و فوق‌العاده مخصوص اعضای هیأت علمی تمام وقت جغرافیایی (موضوع تبصره ماده 50 آیین‌نامه اداری و استخدامی اعضای هیأت علمی) در مدت زمانی که به مأموریت آموزشی و بورس و فرصت مطالعاتی عزیمت می‌نمایند مراتب در کمیته موضوع ماده 128 آیین‌نامه پیش گفت مطرح و به شرح ذیل اتخاذ تصمیم گردید: نظر به‌اینکه برابر اعلام دانشگاه‌ها قبل از ابلاغ آیین‌نامه اداری و استخـدامی جـدید در ایام مأموریت آموزشی و بورس و فرصت مطالعاتی پرداخت فوق‌العاده جذب و فوق‌العاده مخصوص اعضاء هیـأت علمی تمام وقت جغرافیایی با ضریب یک و دو دهم صورت می‌پذیرفته و به‌منظور جلوگیری از ایجاد خلل در اجرای ماده 72 آیین‌نامه اداری و استخدامی (موضوع بهره‌مندی اعضای هیأت علمی تمام وقت جغرافیایی از مزایای افزایش ضریب 1/2 در هنگام بازنشستگی) موافقت گردید. اعضای هیأت علمی تمام وقت جغرافیایی در دوران استفاده از مأموریت آموزشی و فرصت مطالعاتی و بورسیه کمافی‌السابق از فوق‌العاده‌های جذب و مخصوص با ضریب 1/2 بهره‌مند شوند. لکن پرداخت فوق‌العاده محرومیت از مطب آنان برابر مفاد تبصره 2 ماده 21 و ماده 40 آیین‌نامه پیش گفت مقدور نمی‌باشد. ـ وزیر»

ب) آیین‌نامه اداری ـ استخدامی اعضای هیأت علمی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی و پژوهشی وابسته:

«ماده 128ـ مسئولیت پاسخگویی به ابهامات و تفاسیر و سؤالات مطروحه در خصوص مفاد این آیین‌نامه از سوی مؤسسه به عهده کمیته 3 تا 5 نفره منتخب از سوی وزیر خواهد بود. این کمیته زیر مجموعه مستقیم وزیر بوده و مجموعه مصوبات و تصمیمات کمیته به منزله مصوبه هیأت امناء تلقی می‌گردد. »

در پاسخ به شکایت مذکور، سرپرست دفتر امور حقوقی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به موجب لایحه شماره 17/759ـ 1397/5/9 توضیح داده است که:

«ریاست محترم هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

با اهدای سلام

 احتراماً در خصوص پرونده کلاسه 9700386 موضوع شکایت سازمان بازرسی کل کشور به خواسته ابطال قسمتی از ماده 128 آیین‌نامه اداری استخدامی اعضای هیأت علمی و بخشنامه شماره 100/1244 ـ 1391/8/29 وزیر وقت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مراتب ذیل به استحضار می‌رسد:

 1ـ سازمان مذکور وفق مفاد دادخواست تقدیمی ادعا نموده با توجه به اینکه وظایف و اختیارات هیأت امناء قائم به شخص بوده و قابل واگذاری به غیرنمی‌باشد لذا آن قسمت از ماده 128 آیین‌نامه اداری و استخدامی اعضای هیأت علمی که مصوبات کمیته مسئول پاسخگویی به‌ابهامات و تفاسیر و سؤالات مربوط به آیین‌نامه را در حکم مصوبه هیأت امنا قرار داده است فاقد وجاهت قانونی است. سازمان مذکور همچنین به بخشنامه شماره 100/1244 ـ 1391/8/29 وزیر وقت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در خصوص پرداخت فوق‌العاده جذب و مخصوص به اعضای هیأت علمی در زمان مأموریت آموزشی و فرصت مطالعاتی به این دلیل که از سوی کمیته ماده 128 در این خصوص اتخاذ تصمیم شده است و موضوع خارج از حیطه وظایف کمیته بوده نیز معترض گردیده و درخواست ابطال آن را کرده است.

 2ـ در ارتباط با شکایت مطروحه لازم به توضیح است، وفق ماده 1 قانون احکام دائمی توسعه کشور دانشگاه‌ها، مراکز و مؤسسات آموزش عالی و پژوهشی و فرهنگستانها و پارکهای علم و فناوری که دارای مجوز از شورای گسترش آمـوزش عـالی وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمـان و آموزش پزشکی و سایر مـراجع قانونـی ذیربط می‌باشند، بدون رعایت قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاههای دولتی به ویژه قانون محاسبات عمومی کشور، قانون مدیریت خدمات کشوری، قانون برگزاری مناقصات و اصلاحات و الحاقات بعدی آنها و فقط در چهارچوب مصوبات و آیین‌نامه‌های مالی، معاملاتی، اداری، استخدامی و تشکیلاتی مصوب هیأت امنا که حسب مورد به تأیید وزیران علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و در مورد فرهنگستانها به تأیید رئیس جمهور در مورد دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی و تحقیقاتی وابسته به نیروهای مسلح به تأیید رئیس ستاد کل نیروهای مسلح می‌رسد، عمل می‌کنند. بر این اساس آیین‌نامه اداری استخدامی اعضای هیأت علمی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی کشور با توجه به بند الف ماده 20 قانون برنامه پنجم توسعه و در حال حاضر ماده 1 قانون احکام دائمی دارای اعتبار می‌باشد.

 3ـ برابر ماده 128 آیین‌نامه اداری و استخدامی اعضای هیأت علمی دانشگاه‌ها کمیته‌ای 3 تا 5 نفره جهت پاسخگویی به ابهامات و تفاسیر و سؤالات مطروحه در خصوص مفاد آیین‌نامه پیش‌بینی شده است که کمیته مذکور زیر نظر مستقیم وزیر که رئیس هیأت امنا می‌باشد، فعالیت می‌نماید. همچنین در ماده فوق اشاره اعلام شده است مصوبات و تصمیمات کمیته به منزله مصوبه هیأت امنا تلقی می‌گردد.

 4ـ بنابراین کمیته مـذکور به هیچ عنوان در هیچ یک از وظایف هیأت امنا دخالت نداشته، تصمیم جدیدی اتخاذ نمی‌نماید و هیچ یک از وظایف هیأت امنا نیز به کمیته تفویض نشده است بلکه کمیته صرفاً در مصوبات ابهام و یا نیاز به تفسیر مصوبه‌ای که به تصویب هیأت امنا رسیده در خصوص رفع ابهام اقدام می‌کند. ضمناً شاکی نیز دلیل و مستندی دایر بر اینکه وظایف هیأت امنا مندرج در قانون نحوه تشکیل هیأت امنا دانشگاه‌ها و یا سایر ضوابط و مقررات به کمیته تفویض شده باشد ارائه ننموده است.

 5 ـ لازم به توضیح است دیوان عدالت اداری سابقاً وفق دادنامه شماره 641ـ 1396/7/11 هیأت عمومی نسبت به تأیید کمیته مـاده 118 آیین‌نامه اداری استخـدامی اعضای هیأت علمی (مشابـه کمیته مـاده 128 آیین‌نامه اداری استخدامی اعضای هیأت علمی) اقدام و اعلام کرده است. مطابق ماده 118 آیین‌نامه اداری و استخدامی کارکنان غیرهیأت علمی مصوب هیأت امناء مسئولیت پاسخگویی به ابهامات و سؤالات مطروحه در خصوص مفاد این آیین‌نامه بر عهده کمیته 3 تا 5 نفره منتخب از سوی وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی خواهد بود و بر این اساس بخشنامه شماره 2261/209/د ـ 1391/7/2 مشاور معاونت توسعه و مدیرکل منابع انسانی و پشتیبانی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی را خارج از حدود اختیارات قانونی اعلام کرده است.

 6 ـ صرف نظر از مراتب فوق کمیته ماده 128 از سال 1392 عملاً غیرفعال بوده و مصوبه‌ای نداشته و موارد ارجاعی به این کمیته در دستور کار مشترک هیأت امناء دانشگاه‌ها قرار گرفته و پس از تصویب هیأت امناء اجرایی خواهد شد. ضمن اینکه بازنگری آیین‌نامه اداری و استخدامی اعضای هیأت علمی از جمله ماده 128 آیین‌نامه در دستور کار بازنگری جهت تصویب در هیأت امناء دانشگاه‌ها قرار دارد.

 7ـ در خصوص نامه شماره 100/1244 ـ 1391/8/29 وزیر وقت بهداشت و درمان نیز لازم به توضیح است نامه مورد اشاره در راستای اجرای موضوع ماده 128 آیین‌نامه اداری و استخدامی که در حال حاضر و در زمان تنظیم نامه مورد اشاره لازم‌الاجرا بوده جهت رفع ابهام در ضرایب فوق‌العاده جذب و فوق‌العاده مخصوص اعضاء هیأت علمی تمام وقـت جغرافیایی و جـلوگیری از اختلال در اجرای ماده 72 آیین‌نامه اقدام کرده است. لذا با توجه به مراتب فوق‌الذکر رد دعوای صادره از آن مقام مورد تقاضا می‌باشد.»

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1398/1/27 با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.

 

رأی هیأت عمومی

نظر به اینکه تصمیم گیری و وضع مقرره در امور استخدامی کارکنان عضو هیأت علمی و غیرهیأت علمی دانشگاه طبق بند (ب) ماده 20  قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران  و نیز ماده 1  قانون احکام دایمی برنامه‌های توسعه ، بر عهده هیأت امناء دانشگاه‌ها قرار گرفته و در مواد قانونی موصوف تفویض اختیار در این خصوص برای هیأت امناء پیش‌بینی نشده است، بنابراین ماده 128 آیین‌نامه مصوب هیأت امناء و به تبع آن بخشنامه شماره 100/1244 ـ 1391/8/29 وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی خلاف قانون و خارج از حدود اختیارات است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88  قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود.

رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

معاون قضایی دیوان عدالت اداری ـ مرتضی علی اشراقی

پیغام شما با موفقیت ارسال شد

ارسال دیدگاه ها

کاراکترهای باقی مانده : ( 1000) حرف

اخبار مرتبط