طرح کلان و معماری شبکه‌ ملی اطلاعات

طرح کلان و معماری شبکه‌ ملی اطلاعات ابلاغ شد.

شماره99/104441                                                                       1399/7/16

قوه قضاییه ـ سازمان برنامه و بودجه کشور

معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات ـ وزارت اطلاعات

وزارت امور اقتصادی و دارایی ـ وزارت امور خارجه

وزارت آموزش و پرورش ـ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

وزارت جهاد کشاورزی ـ وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح

وزارت راه و شهرسازی ـ وزارت صنعت، معدن و تجارت

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ـ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

وزارت کشور ـ وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی

سازمان صدا و سیمای ج.ا.ا ـ سازمان تبلیغات اسلامی ـ بانک مرکزی ج.ا.ا

بیمه مرکزی ج.ا.ا  ـ دبیرخانه شورای اجرایی فناوری اطلاعات

دبیرخانه کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات ـ فرهنگستان زبان و ادب فارسی

مرکز آمار ایران ـ مرکز مدیریت راهبردی افتا ریاست جمهوری

در اجرای ماده 11 آیین‌نامه داخلی شورای عالی فضای مجازی، به پیوست مصوبه جلسه شصت و ششم مورخ 1399/6/25 شورای عالی با موضوع «طرح کلان و معماری شبکه ملی اطلاعات» برای اجرا ابلاغ می‌شود.

دبیر شورای عالی فضای مجازی ـ سیدابوالحسن فیروزآبادی

 

طرح کلان و معماری شبکه‌ ملی اطلاعات

مقدمه

تحقق استقلال کشور، کاهش وابستگی و جلوگیری از دست‌اندازی بیگانگان در فضای مجازی، تأمین نیازهای عمومی مردم و ایجاد زیست‌بوم متناسب با فرهنگ اسلامی ـ ایرانی، منوط به تحقق شبکه ملی اطلاعات و مستلزم فعالیت نظام‌مند و فراگیر در تقویت، ساماندهی و توسعه محتوا و خدمات کاربردی فضای مجازی است. به بیان دیگر، از یک سو معماری و کارکرد شبکه ملی اطلاعات بر اساس نیازمندی‌های خدمات و محتوا طراحی می‌شود و عملکرد آن، تاثیر مستقیمی بر ارتقای کیفیت خدمات و محتوا خواهد داشت و از سوی دیگر، تقویت، ساماندهی و توسعه محتوا و خدمات کاربردی فضای مجازی، در پیشرفت، ارتقاء و کاربردی‏‏تر شدن شبکه ملی اطلاعات از اهمیت ویژه‏ای برخوردار است.

ماده1ـ خط‌مشی‌های حاکم بر شبکه ملی اطلاعات

به منظور استفاده از ظرفیت‌های فضای مجازی در جهت استقلال و تسهیل خدمت‌رسانی، عدالت، شفافیت و پیشرفت اقتصادی و اجتماعی، خط‌ مشی‌های حاکم بر شبکه ملی اطلاعات به شرح ذیل است:

1-1-          درون‌زایی و خوداتکایی؛

1-2-     برون‌نگری؛

1-3-     فرصت‌سازی؛

1-4-     بازدارندگی، پایداری و تاب‌آوری در مقابل انواع تهدیدات؛

1-5-     حکمرانی یکپارچه و منعطف؛

1-6-      روزآمدی، نوآوری و آینده‌نگری؛

1-7-     مشارکت فعال ذی‌ربطان؛

1-8-     کارکرد فرهنگی ـ اجتماعی مبتنی بر نقشه مهندسی فرهنگی کشور؛

1-9-     توسعه سبز و سلامت محور.

‏ماده2ـ اهداف راهبردی و عملیاتی در افق 1404

2ـ 1ـ اهداف راهبردی

2-1-1-   دستیابی به جامعه‏ای پیشرو و اخلاق‏مدار، با بهره‏مندی عادلانه همه آحاد جامعه از فرصت‏های فضای مجازی و رشد محتوا و خدمات داخلی، ارتقاء کیفیت زندگی و افزایش سواد فضای مجازی منطبق بر ارزش‏های اسلامی ـ ایرانی؛  

2-1-2-   ارتقاء جایگاه و کسب سهم مناسب از اقتصاد دیجیتال و شکوفایی کسب‏ و ‏کارهای دانش‏بنیان، خلاق و مولد با بهره‏گیری از ظرفیت‏های شبکه ملی اطلاعات مبتنی بر سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی؛

2-1-3-   فراهم‏سازی زمینه‏های حکمرانی صالحانه در فضای مجازی با تاکید بر مردم‏سالاری دینی، عدالت اجتماعی، آزادی‏های مشروع و مسئولانه، حفظ کرامت و حقوق انسان‏ها و امنیت عمومی، شفافیت نظام اداری و مقابله با فساد و جرایم سایبری؛

2-1-4-   استقرار نظام جامع و فراگیر در سطح ملی، برای امن‏سازی‌، پایدارسازی و تداوم ارایه خدمات زیرساخت‏های حیاتی، حساس و مهم؛ 

2-1-5-   ارتقاء جایگاه جمهوری اسلامی ایران به تراز قدرت‏های سایبری جهانی با ایجاد موازنه تاثیر و گسترش تعاملات دوجانبه و چندجانبه با دیگر کشورها در جهت اجماع‏سازی، گفتمان‏سازی، اقناع و شکل‏دهی به قواعد، مقررات و استانداردهای فضای مجازی با ابتکارعمل و رویکرد مواجهه فعال؛

2-1-6-   حضور جریان‏ساز و هدفمند در عرصه‏های ملی و فراملی فضای مجازی برای ترویج گفتمان انقلاب اسلامی.

2ـ2ـ اهداف عملیاتی

اهداف عملیاتی شامل چهار بخش است؛ در بخش اول به‏صورت جامع به اهداف عملیاتی شبکه ملی اطلاعات پرداخته شده و در سه بخش دیگر، آن دسته از اهداف عملیاتی که موجب پیشرفت، ارتقاء و کاربردی‏تر‏شدن شبکه می‏شود، ارایه شده است. 

2ـ2ـ1ـ اهداف عملیاتی شبکه ملی اطلاعات

2-2-1-1-    پوشش هشتاد درصدی دسترسی پهن‏باند ثابت خانوارها با متوسط سرعت دسترسی بیست‏وپنج مگابیت‏برثانیه و پوشش صد درصد جمعیت کشور برای دسترسی پهن‏باند سیار با سرعت متوسط ده مگابیت‏برثانیه؛

2-2-1-2-    مزیت بخشی اقتصادی و تعرفه‌گذاری رقابتی در دسترسی به خدمات کاربردی و محتوای داخلی به میزان حداقل دو برابر و در دسترسی به خدمات پایه کاربردی شبکه ملی اطلاعات به میزان حداقل سه برابر نسبت به رقبای خارجی تا سال 1400؛

2-2-1-3-    مزیت بخشی کیفی[1] در دسترسی به خدمات و محتوای داخلی به میزان پنج برابر نسبت به خدمات و محتوای خارجی تا پایان سال 1400؛

2-2-1-4-               ارایه خدمات پایه کاربردی داخلی با سهم ترافیک هفتاد به سی نسبت به خدمات پایه کاربردی خارجی مشابه در سبد مصرفی کاربران و نرخ رشد سالیانه 15 درصدی؛

2-2-1-5-    ایجاد امکان اتصال حداقل ده درصد کاربران با دسترسی مبتنی بر نسل جدید ارتباطات‏؛

2-2-1-6-    هزینه سالانه دسترسی پهن باند خانگی به حداکثر دو درصد از سرانه درآمد ناخالص ملی؛

2-2-1-7-    امکان اتصال و دسترسی پرسرعت سازمان‏ها، مراکز آموزشی، پژوهشی، حوزوی، کسب‏و‏کارها و کاربران تجاری با حداقل سرعت صد مگابیت‏برثانیه؛

2-2-1-8-    تأمین کیفیت[2] شبکه در اتصال بین دو نقطه داخلی شبکه‌های هسته و تجمیع با تأخیر کمتر از سی میلی‏ثانیه، اتلاف بسته داده[3]  کمتر از یک‌میلیونیوم[4] و تاخیر متغیر[5]  کمتر از دو میلی‏ثانیه؛

2-2-1-9-    تأمین خدمات مستقل زمان شبکه[6] برای همه زیرساخت‌های حیاتی، حساس و مهم کشور بدون وابستگی به سامانه‌های ناوبری جهانی نظیر GPS ؛

2-2-1-10-         مدیریت کامل منابع[7] ملی و بین‏المللی مورد استفاده در زیرساخت ارتباطی کشور؛

2-2-1-11-         پشتیبانی کامل زیرساخت‌های ارتباطی کشور از نسخه شش پروتکل اینترنت[8] و کسب سهم سی درصدی در لایه دسترسی؛

2-2-1-12-         ارایه خدمات زیرشبکه‏های امن و مدیریت‏پذیر‏؛

2-2-1-13-         ایجاد حداقل سه قطب مرکز داده در سه استان و ایجاد نقطه حضور بین‏‏الملل در منطقه ویژه ارتباطات و فناوری اطلاعات با رعایت اصول دفاعی و امنیتی؛

2-2-1-14-         شکل‏گیری حداقل سه فراهم‏کننده خدمات ابری داخلی با قابلیت تأمین نیازهای زیرساختی، ذخیره‏سازی، پردازشی و سکویی برای همه خدمات پایه داخلی و کسب سهم بازار هشتاد درصدی از کل نیاز خدمات ابری کشور؛

2-2-1-15-         استقرار کامل خدمات پایه کاربردی داخلی (با اولویت پیام‌رسان اجتماعی و موتور جستجو) با قابلیت تأمین نیازهای ملی و پاسخگویی به همه محتواهای مورد نیاز کشور با اولویت محتواهای خط و زبان فارسی تا سال 1400؛

2-2-1-16- قرارگیری زبان فارسی به عنوان زبان پیش‏فرض در هشتاد درصد خدمات و تجهیزات هوشمند همراه؛ 

2-2-1-17-         استفاده از سیستم‏عامل داخلی برای تمامی مراکز نظامی و امنیتی و زیرساخت‏های حیاتی در نسخه‏های رومیزی، سرور و سیستم‌های کنترل صنعتی؛

2-2-1-18-         تأمین یک سیستم‏عامل داخلی امن تلفن همراه؛

2-2-1-19-         کسب حداقل بیست درصد از سهم بازار گوشی تلفن همراه هوشمند با سیستم‏عامل داخلی توسط تولیدکنندگان داخلی؛

2-2-1-20-         مصون‏سازی، کاهش آسیب‏پذیری و افزایش پایداری و تاب‏ آوری امنیتی و دفاعی شبکه ملی اطلاعات در برابر تهدیدات بدون اتکا به خدمات خارجی؛

2-2-1-21-         ایجاد گذرگاه‌های ایمن داخلی؛

2-2-1-22-         تحقق کامل گذرگاه‌های ایمن مرزی؛

2-2-1-23-         رشد بومی‏سازی تجهیزات شبکه به میزان ده درصد سالیانه بر اساس اولویت‏های تعیین شده توسط مرکز ملی فضای مجازی؛

2-2-1-24-        بومی‏سازی سامانه‌های امنیتی موردنیاز شبکه ملی اطلاعات به میزان صد درصد؛

2-2-1-25-         اجرای کامل نظام پیشگیری و مقابله با حوادث فضای مجازی و نظام هویت معتبر در فضای مجازی مصوب شورای عالی فضای مجازی؛

2-2-1-26- تأمین ادله الکترونیکی در خدمات شبکه ملی اطلاعات در چارچوب قوانین کشور و مصوبات شورای عالی فضای مجازی؛

2-2-1-27-         اجرای الزامات صیانت از حریم خصوصی و حقوق عامه در سطح خدمات شبکه ملی اطلاعات در چارچوب طرح مصوب شورای عالی فضای مجازی و قوانین کشور؛

2-2-1-28-         (غیرقابل انتشار)؛

2-2-1-29-         ارتقاء سالم‏سازی خدمات شبکه ملی اطلاعات به میزان بیست درصد در سال؛

2-2-1-30-         ارتقاء سطح آمادگی امنیتی و دفاعی شبکه ملی.

2ـ2ـ2ـ اهداف عملیاتی خدمات کاربردی

2-2-2-1-   رسیدن به شاخص تمرکز مطلوب[9] در سکوهای بومی خدمات؛

2-2-2-2-              استقرار کامل سکوهای ارایه خدمات الکترونیکی اعم از دولت، سلامت، تجارت، آموزش، قضایی، گردشگری، حمل‏و‏نقل و انتظامی با تعرفه مناسب برای آحاد مردم؛

2-2-2-3-   دستیابی به سهم ده درصدی اقتصاد دیجیتال از کل اقتصاد کشور؛

2-2-2-4-   افزایش سهم خرده‌فروشی الکترونیکی به میزان ده درصد از کل بازار خرده‏فروشی کشور؛

2-2-2-5-   رسیدن مجموع سرمایه‏گذاری صندوق‏های سرمایه‏گذاری جسورانه معادل دویست میلیون یورو در سال و سهم جمع‌سپاری در کشور معادل شصت میلیون یورو در سال؛

2-2-2-6-    ایجاد حداقل دو سکوی ارایه خدمت با سهم بیست درصدی از کاربران منطقه و دارای بازار جهانی؛

2-2-2-7-   استقرار نظام جامع تنظیم مقررات خدمات فضای مجازی؛

2-2-2-8-   نظام‌مندسازی فعالیت خدمات خارجی در شبکه ملی اطلاعات.

2ـ2ـ3ـ اهداف عملیاتی محتوا[10]

2-2-3-1-       استقرار نظام تنظیم مقررات زنجیره تولید، نشر و مصرف محتوا؛

2-2-3-2-       استقرار نظام مالکیت معنوی و مادی محتوای داخلی تا سال 1400؛

2-2-3-3-       دستیابی اقتصاد محتوای داخلی به سهم پانزده درصدی از اقتصاد دیجیتال کشور با نرخ رشد سالیانه پنجاه درصد؛

2-2-3-4-       تحقق سهم هفتاد درصدی خدمات محتوایی داخلی (اعم از ویدیوی درخواستی و اشتراک ویدیو) از ترافیک مصرفی کاربران با نرخ رشد سالیانه چهل درصدی از طریق تنظیم مقررات تولید و خدمات محتوا؛

2-2-3-5-                      سهم حداقل چهل درصدی محتوای حرفه‌ای داخلی سازگار با فرهنگ اسلامی ـ ایرانی از سبد محتوای حرفه‏ای سکوهای داخلی و سکوهای خارجی مجاز در کشور؛

2-2-3-6-        ایجاد شبکه اختصاصی ایمن، سالم و مفید کودک و نوجوان و افزایش سهم ترافیک محتوای مفید اختصاصی رده‏‏های سنی کودک و نوجوان به پانزده درصد از ترافیک کل کشور؛

2-2-3-7-       تامین نیاز کشور به دانشنامه عمومی فراگیر و دانشنامه‌ها و بانک‌های اطلاعاتی تخصصی در حوزه‏های مختلف علوم؛

2-2-3-8-       افزایش نرخ رشد سالیانه سی درصدی سهم بازی‏های رایانه‏ای داخلی؛

2-2-3-9-       تامین نیاز محتوایی کشور در خدمات ویدیوی درخواستی و اشتراک ویدیو از طریق سامانه‌ها و سکوهای داخلی با حداقل ده میلیون مشترک فعال؛

2-2-3-10-   گسترش منطقه‌ای و بین‏المللی سامانه‌های داخلی اعم از شبکه‌های اجتماعی و نمایشی برخط با جذب سی درصد از کاربران منطقه غرب آسیا، کشورهای عضو اکو و کشورهای عربی؛

2-2-3-11-   رده‏بندی محتوای حرفه‌ای منتشر شده و محتوای کاربر محور با تأکید بر سازوکارهای خود تنظیم‏گری؛

2-2-3-12-   افزایش سهم صفحات فارسی از وب به بیش از چهار درصد؛

2-2-3-13-   کسب سهم چهل درصدی ابزارهای بومی خط و زبان‌ فارسی و آزادسازی پیکره‌ها و منابع محتوایی مورد نیاز؛

2-2-3-14-   دستیابی به حداقل سه سامانه خدمات ارزیابی و صحت‏سنجی اخبار و محتوا؛

2-2-3-15-   تامین نیاز کشور در حوزه سکوهای آموزشی فراگیر اعم از آموزش‏های دانشگاهی، مقاطع تحصیلی، عمومی و مهارتی با ظرفیت ارایه خدمات به بیست میلیون کاربر؛

2-2-3-16-    رشد سالیانه چهل درصدی سهم تبلیغات قانونی از کل بازار تبلیغات سکوهای داخلی و خارجی فعال در کشور؛

2-2-3-17-   افزایش سالیانه بیست‏وپنج درصدی محتوای مرتبط با فرهنگ‏سازی و سواد فضای مجازی.

2ـ2ـ4ـ اهداف عملیاتی سالم‏سازی محتوا و امنیت خدمات

2-2-4-1-   کاهش نرخ رشد جرایم فضای مجازی به میزان سالیانه حداقل سی درصد با فراهم‏سازی امکانات، زیرساخت‏های لازم و ارتقاء توان پیشگیری و مقابله با جرایم و حوادث فضای مجازی؛

2-2-4-2-   ارتقاء توان دستگاه‏های امنیتی، انتظامی و قضایی در اشراف اطلاعاتی و شناسایی و مقابله با تخلفات و جرایم سازمان‏یافته فضای مجازی به میزان حداقل سالیانه بیست‏وپنج درصد؛

2-2-4-3-   کاهش متوسط زمان پاسخگویی به استعلام‏های قضایی و رسیدگی به شکایات مرتبط با جرایم فضای مجازی به میزان سالیانه حداقل سی درصد؛

2-2-4-4-   ارتقاء سالم‏سازی و کاهش محتوای آسیب‌رسان و مجرمانه در فضای عمومی به میزان سالیانه حداقل سی درصد؛

2-2-4-5-   استقرار نظام حقوقی و دیپلماسی سایبری در حفظ و صیانت از حقوق و منافع ملی؛

2-2-4-6-   ارتقاء اشراف، رصد، ضرایب امنیتی و امکان اعمال سیاست‏های حاکمیتی در لایه خدمات کاربردی و محتوا بر اساس پیوست امنیتی؛

2-2-4-7-   ایجاد نظام هوشمند بومی امنیت و دفاع سایبری؛

2-2-4-8-   مدیریت مخاطرات و ارتقاء امن‏سازی خدمات به میزان سالیانه حداقل سی درصد؛

2-2-4-9-   کاهش مدت زمان رسیدگی به حوادث فضای مجازی به میزان سالیانه حداقل سی‏درصد از طریق تقویت تیم‏های پاسخگویی به حوادث.

ماده3ـ معماری شبکه ملی اطلاعات

با توجه به مصوبات جلسه‏های شماره پانزده مورخ 1392/10/03 و شماره سی‏وپنج مورخ 1395/09/20 شورای‌عالی فضای مجازی، شبکه ملی اطلاعات به‏عنوان یک زیرساخت پیچیده و برخوردار از زیرسیستم‌ها، اجزای متنوع و تعاملات چندوجهی بین اجزاء و زیرسیستم‏ها، نیازمند یک مدل مفهومی برای ترسیم معماری است تا در عین ساده و قابل فهم‏بودن، نشان‏دهنده تمامیت و انطباق آن با سند تبیین الزامات شبکه ملی اطلاعات باشد. معماری شبکه ملی اطلاعات نیز نیازمند الگویی است تا توصیف‏کننده ساختار و روابط پیچیده و درهم‏تنیده بین اجزاء و زیرسیستم  های شبکه ملی اطلاعات باشد و تصویر جامعی از شبکه ملی اطلاعات ارایه کند.

مدل مفهومی شبکه ملی اطلاعات مطابق محدوده تعیین شده در شکل شماره 1 و نمایه معماری فنی آن مطابق شکل شماره 2 است. براساس این مدل، لایه‏های محتوا و خدمات کاربردی خارج از قلمرو شبکه ملی اطلاعات براساس سند تبیین الزامات این شبکه است، لیکن تأمین نیازهای ملی فضای مجازی، تحقق استقلال و کاهش وابستگی و مداخله بیگانگان در فضای مجازی کشور، مستلزم شکل‌گیری و پیشرفت تمامی لایه‏ها، به‏صورت همگن و هماهنگ است. این معماری با رویکردی جامع و خدمت‏گرا[11] و با در نظرگرفتن سبد خدمات شبکه ملی اطلاعات، پاسخگوی نیازهای کنونی م ندرج در اسناد بالادستی بوده و با نگاهی[12] به فناوری‏های آینده[13]، زمینه‌ توسعه و مزیت‏بخشی برای زیست‏بوم خدمات و محتوای اسلامی ـ ایرانی را ایجاد خواهد کرد.

 

شکل شماره 1- مدل مفهومی فضای مجازی کشور

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شکل شماره 2- نمایه معماری فنی شبکه ملی

 


 

ماده 4ـ اجزای شبکه ملی اطلاعات

  اجزای شبکه ملی اطلاعات در دو بخش زیرساخت و خدمات شبکه ملی اطلاعات در جدول شماره 1 ارایه شده است. مرکز ملی فضای مجازی موظف است با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مدل مفهومی، نمایه معماری فنی و اجزای شبکه ملی اطلاعات را متناسب با نیاز و تحولات فناورانه و ملاحظات حکمرانی در دوره‌های زمانی دوساله و در چارچوب اهداف این سند بازنگری کند.

 

جدول شماره 1 ـ اجزای شبکه ملی اطلاعات

فهرست اجزای زیرساخت

فهرست خدمات شبکه ملی اطلاعات

1ـ شبکه‌ هسته؛

2ـ شبکه‌های تجمیع؛

3ـ شبکه‏های دسترسی؛

4ـ مراکز تبادل ترافیک داخلی؛

5 ـ مراکز تبادل ترافیک بین‌الملل؛

6 ـ شبکه‌های توزیع محتوا؛ 

7ـ سرورهای نام‏دامنه؛

8 ـ گذرگاه‏های ایمن داخلی؛

9ـ دروازه‌های مرزی بین‏الملل؛

10ـ گذرگاه‏های ایمن مرزی بین‏الملل؛

11ـ منطقه ویژه ارتباطات و فناوری اطلاعات؛

12ـ شبکه­های اختصاصی؛

13ـ شبکه و زیرساخت ابری دولت؛

14ـ مراکز داده عمومی؛

15ـ مراکز داده اختصاصی؛

16ـ قطب‏های مراکز داده؛

17ـ زیرساخت ابر عمومی، اختصاصی، ترکیبی و خدمات پایه؛

18ـ سرورهای هم‏زمانی ( NTP

19ـ مرکز مدیریت یکپارچه امنیت؛

20ـ مرکز مدیریت یکپارچه سالم سازی؛

21ـ مرکز رصد و پایش شبکه ملی اطلاعات؛

1ـ خدمات ارتباطی؛

2ـ خدمات میزبانی مراکز داده؛

3ـ خدمات نام و نشان‏گذاری؛

4ـ خدمات تبادل پیام و اطلاعات؛

5 ـ خدمات ابری عمومی و اختصاصی؛

6ـ خدمات ابری زیرساختی؛

7ـ مرورگر بومی؛

8 ـ خدمات سالم‏سازی؛

9ـ پشتیبانی خدمات رصد و پایش و هوشمندی آن در تعامل، تحلیل و پردازش؛

10ـ خدمات هم‏زمانی ( NTP

11ـ خدمات پیوست امنیتی؛

12ـ تأمین ادله دیجیتال؛

13ـ مدیریت هویت معتبر (تأمین شناسه و گواهی دیجیتال)؛

14ـ پیام‏رسان و شبکه اجتماعی؛

15ـ خدمات پایه مکانی و نقشه؛

16ـ مخازن، کتابخانه‏ها و API ‏ها؛

17ـ سیستم‏عامل داخلی؛

18ـ رایانامه داخلی؛

19ـ خدمات دسترسی به اینترنت؛

20ـ جویشگر داخلی؛

21ـ خدمات صیانت از داده؛

22ـ خدمات مقابله با حوادث؛

23ـ خدمات امن‏سازی ، کاهش آسیب‌پذیری و افزایش پایداری و تاب‌آوری؛

24ـ خدمات مدیریت یکپارچه سالم‏سازی؛

25ـ خدمات مدیریت یکپارچه امنیت؛

26ـ خدمات مدیریت منابع شبکه ملی اطلاعات؛

27ـ خدمات ارتباطی امن زیرساخت‏ها؛

28ـ خدمات گذرگاهی؛

29ـ خدمات مدیریت یکپارچه دفاعی؛

30ـ خدمات پیوست فرهنگی.

 

ماده 5 ـ اقدامات کلان و نگاشت نهادی

فهرست اقدامات کلان و نگاشت‏های نهادی مرتبط با اهداف عملیاتی شبکه ملی اطلاعات به شرح جدول شماره 2 است. اقدامات کلان و نگاشت نهادی برای تحقق اهداف عملیاتی خدمات کاربردی و محتوا، در چارچوب تقسیم‌کار مرکز ملی فضای مجازی خواهد بود.

 

 

جدول شماره2ـ اقدامات کلان و نگاشت نهادی شبکه ملی اطلاعات

ردیف

اقدام کلان

نهاد متولی

1

رقابت‏پذیرکردن و ارتقای پایداری شبکه‏های تجمیع درون‏استانی، درون‏شهری و شبکه دسترسی و ارتقاء فناوری دسترسی ارتباطات ثابت (شامل تدوین سازوکار استفاده بهینه و اشتراکی از شبکه دسترسی ارتباطات ثابت)

کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات

2

ایجاد پوشش سراسری برای دسترسی تمامی شهر‏ها و روستاهای بالای بیست خانوار به شبکه ملی اطلاعات با کیفیت مطلوب

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

3

مدیریت بهینه طیف فرکانسی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

4

بهینه‏سازی و اصلاح مهندسی ترافیک در شبکه و تمرکززدایی (داخلی و بین‏المللی)

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

5

ارتقاء پایداری ارتباطات بین‏الملل، هاب رومینگ بین‏الملل و حضور در نقاط متنوع تبادل ترافیک جهانی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

6

ایجاد مراکز تبادل ترافیک بین‏الملل در منطقه ویژه ارتباطات و فناوری اطلاعات

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

7

ارتقاء پایداری مراکز تبادل ترافیک داخلی و ارایه خدمات متنوع به کلیه اپراتورها، مراکز داده و ارایه‏‏کنندگان خدمات ابری و محتوایی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

8

ایجاد قطب‌های مراکز داده و مراکز داده در مقیاس اقتصادی (حمایت از سرمایه‏گذاری بخش خصوصی فعال و ایجاد نظام رتبه‏بندی مراکز داده)

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

9

ایجاد مناطق ویژه ارتباطات و فناوری اطلاعات

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

10

مشارکت در پروژه‏های توسعه زیرساخت‏های ارتباطی بین‏المللی و منطقه‏ای به منظور تامین ارتباطات بین‏الملل از مسیرهای مختلف

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

11

ایجاد و توسعه زیرساخت خدمات ابری توزیع شده اعم از ذخیره‏سازی ابری و نرم‏افزارهای ابری

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

12

مدیریت یکپارچه منابع آدرس و نام‏های دامنه با تاکید بر استفاده از  IPv6

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

13

ارتقاء کارآیی، اتکاپذیری، استقلال و پایداری سامانه‏های DNS در تمامی شرایط

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

14

ایجاد و توسعه دروازه‌های مرزی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

15

آزادسازی ترانزیت ترافیک و ساخت مسیرهای ترانزیتی توسط بخش خصوصی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

16

ایجاد سیستم‌عامل داخلی برای مراکز امنیتی، نظامی، حیاتی، حساس و مهم

وزارت دفاع و پشتیبانی از نیروهای مسلح

وزارت اطلاعات

17

ایجاد سیستم‌عامل داخلی برای تلفن همراه

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

18

ایجاد و توسعه جویشگر داخلی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

19

حمایت از تولید گوشی تلفن‌های همراه هوشمند داخلی

وزارت صنعت، معدن و تجارت

20

ایجاد سازوکارهای بی‏اثرسازی محدودیت‏های خارجی از قبیل مخازن نرم‏افزاری، به‌روزرسانی‌ها و وصله‌های مربوط، خدمات Https و نیز انواع نرم‏افزارهای کاربردی در کلیه شرایط برای کاربران و خدمات داخلی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

 

21

ایجاد و توسعه سکوی رایانامه‏های داخلی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

22

توسعه پیام‏رسان‏های ‏اجتماعی بومی تا رسیدن به ظرفیت 50 میلیون کاربر فعال

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

23

ایجاد ابر دولت با امکان تعامل با سکوهای دیجیتال برای استفاده از داده‏ها و خدمات دستگاه‏های دولتی و حاکمیتی با رعایت ملاحظات امنیتی ملی، عمومی و فردی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

24

ایجاد و توسعه مرورگر بومی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

25

ایجاد امکان رصد و پایش مستمر وضعیت و روند خدمات کسب‏وکارهای دیجیتال داخلی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

26

شناسایی رشته‏ها و تخصص‌های مورد نیاز دانشگاهی برای رشد و ارتقای سطح منابع انسانی موجودیت‏های مختلف شبکه ملی اطلاعات

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

27

حضور فعال و موثر در تعاملات بین‏المللی حکمرانی اینترنت (مدیریت IP ، نام‏های دامنه،  DNS و ...)

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

وزارت امور خارجه

28

ایجاد سامانه‏ها و سازوکارهای لازم برای ارایه خدمات اینترنت در شرایط خاص و بحرانی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

وزارت اطلاعات

29

توسعه ابزارهای تحلیل جریان ترافیک در سطح اپراتورهای شبکه

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

30

توسعه خدمات پایه مکانی و نقشه بومی

معاونت علمی و فناوری ریاست‏جمهوری

31

تدوین نظام تعرفه و مدل اقتصادی خدمات ارتباطی و پایه شبکه ملی اطلاعات

کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات

32

بومی‏سازی تجهیزات شبکه

وزارت صنعت، معدن و تجارت

معاونت علمی و فناوری ریاست‏‏جمهوری

33

تأمین و تخصیص بودجه مورد نیاز برای  شکل‏گیری خدمات پایه و ابزارهای ضروری شبکه ملی اطلاعات در بودجه‏های سنواتی

سازمان برنامه و بودجه کشور

34

تدوین شیوه‌نامه‌ها و مدیریت مهاجرت دستگاه‌های دولتی و نهادهای عمومی به خدمات پایه داخلی

مرکز ملی فضای مجازی

35

اجرای طرح جامع امن‏سازی خدمات ارتباطی و پایه کاربردی در چارچوب پیوست امنیتی شبکه ملی اطلاعات

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

وزارت اطلاعات

36

اجرای برنامه پیشگیری و مقابله با حوادث خدمات ارتباطی و پایه کاربردی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

37

توسعه خدمات امنیت ابری

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

38

اجرای طرح جامع پیوست کنترلی در چارچوب پیوست امنیتی شبکه ملی اطلاعات

وزارت اطلاعات

39

ایجاد نظام یکپارچه نظارت بر صیانت از داده­ها  در خدمات ارتباطی و پایه کاربردی شبکه ملی اطلاعات

در چارچوب مصوبات شورای عالی فضای مجازی

40

ایجاد سامانه یکپارچه ادله الکترونیکی زیرساخت­ها و خدمات شبکه ملی اطلاعات

در چارچوب مصوبات شورای عالی فضای مجازی

41

ارتقاء عملکرد گذرگاه‌های ایمن مرزی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

وزارت اطلاعات

42

ایجاد و توسعه گذرگاه‌های ایمن داخلی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

مرکز مدیریت راهبردی افتا

43

تامین شناسه معتبر در لایه ارتباطی و ایجاد چارچوب تعامل‏پذیری هویت‏های معتبر

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

44

اجرای طرح ساماندهی VPN ‏ها و فناوری­های حاکمیت‏گریز

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

وزارت اطلاعات

قوه قضائیه

45

تامین خدمات ارتباطی امن مورد نیاز شبکه دولت‏الکترونیک و زیرساخت‏های حیاتی، حساس و مهم

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

46

بومی‏سازی تجهیزات مورد نیاز امن‏سازی خدمات ارتباطی و پایه کاربردی شبکه ملی اطلاعات

معاونت علمی و فناوری ریاست‏جمهوری

وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح

47

اعتبارسنجی تجهیزات و خدمات شبکه ملی اطلاعات

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

مرکز مدیریت راهبردی افتا

48

ارتقاء و اجرای طرح سالم‏سازی و پالایش

در چارچوب مصوبات شورای عالی فضای مجازی

49

تامین داخلی گواهی پروتکل­های امنیتی اعم از SSL

وزارت صنعت، معدن و تجارت

50

ایجاد نظام پیشگیری و مقابله با جرایم فضای مجازی

در چارچوب مصوبات شورای عالی فضای مجازی

51

اجرای پیوست پدافند غیرعامل شبکه ملی اطلاعات

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

52

ایجاد مرکز دفاع سایبری

در چارچوب مصوبات شورای عالی فضای مجازی

53

فعال‏سازی دیپلماسی سایبری و دفاع از حقوق کشور در حوزه بین‏الملل

وزارت امور خارجه

 

شماره99/104441                                                                       1399/7/16

قوه قضاییه ـ سازمان برنامه و بودجه کشور

معاونت علمی و فناوری رئیس‌جمهور

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات ـ وزارت اطلاعات

وزارت امور اقتصادی و دارایی ـ وزارت امور خارجه

وزارت آموزش و پرورش ـ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

وزارت جهاد کشاورزی ـ وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح

وزارت راه و شهرسازی ـ وزارت صنعت، معدن و تجارت

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ـ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

وزارت کشور ـ وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی

سازمان صدا و سیمای ج.ا.ا ـ سازمان تبلیغات اسلامی ـ بانک مرکزی ج.ا.ا

بیمه مرکزی ج.ا.ا  ـ دبیرخانه شورای اجرایی فناوری اطلاعات

دبیرخانه کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات ـ فرهنگستان زبان و ادب فارسی

مرکز آمار ایران ـ مرکز مدیریت راهبردی افتا ریاست جمهوری

در اجرای ماده 11 آیین‌نامه داخلی شورای عالی فضای مجازی، به پیوست مصوبه جلسه شصت و ششم مورخ 1399/6/25 شورای عالی با موضوع «طرح کلان و معماری شبکه ملی اطلاعات» برای اجرا ابلاغ می‌شود.

دبیر شورای عالی فضای مجازی ـ سیدابوالحسن فیروزآبادی

طرح کلان و معماری شبکه‌ ملی اطلاعات

مقدمه

تحقق استقلال کشور، کاهش وابستگی و جلوگیری از دست‌اندازی بیگانگان در فضای مجازی، تأمین نیازهای عمومی مردم و ایجاد زیست‌بوم متناسب با فرهنگ اسلامی ـ ایرانی، منوط به تحقق شبکه ملی اطلاعات و مستلزم فعالیت نظام‌مند و فراگیر در تقویت، ساماندهی و توسعه محتوا و خدمات کاربردی فضای مجازی است. به بیان دیگر، از یک سو معماری و کارکرد شبکه ملی اطلاعات بر اساس نیازمندی‌های خدمات و محتوا طراحی می‌شود و عملکرد آن، تاثیر مستقیمی بر ارتقای کیفیت خدمات و محتوا خواهد داشت و از سوی دیگر، تقویت، ساماندهی و توسعه محتوا و خدمات کاربردی فضای مجازی، در پیشرفت، ارتقاء و کاربردی‏‏تر شدن شبکه ملی اطلاعات از اهمیت ویژه‏ای برخوردار است.

ماده1ـ خط‌مشی‌های حاکم بر شبکه ملی اطلاعات

به منظور استفاده از ظرفیت‌های فضای مجازی در جهت استقلال و تسهیل خدمت‌رسانی، عدالت، شفافیت و پیشرفت اقتصادی و اجتماعی، خط‌ مشی‌های حاکم بر شبکه ملی اطلاعات به شرح ذیل است:

1-1-          درون‌زایی و خوداتکایی؛

1-2-     برون‌نگری؛

1-3-     فرصت‌سازی؛

1-4-     بازدارندگی، پایداری و تاب‌آوری در مقابل انواع تهدیدات؛

1-5-     حکمرانی یکپارچه و منعطف؛

1-6-      روزآمدی، نوآوری و آینده‌نگری؛

1-7-     مشارکت فعال ذی‌ربطان؛

1-8-     کارکرد فرهنگی ـ اجتماعی مبتنی بر نقشه مهندسی فرهنگی کشور؛

1-9-     توسعه سبز و سلامت محور.

‏ماده2ـ اهداف راهبردی و عملیاتی در افق 1404

2ـ 1ـ اهداف راهبردی

2-1-1-   دستیابی به جامعه‏ای پیشرو و اخلاق‏مدار، با بهره‏مندی عادلانه همه آحاد جامعه از فرصت‏های فضای مجازی و رشد محتوا و خدمات داخلی، ارتقاء کیفیت زندگی و افزایش سواد فضای مجازی منطبق بر ارزش‏های اسلامی ـ ایرانی؛  

2-1-2-   ارتقاء جایگاه و کسب سهم مناسب از اقتصاد دیجیتال و شکوفایی کسب‏ و ‏کارهای دانش‏بنیان، خلاق و مولد با بهره‏گیری از ظرفیت‏های شبکه ملی اطلاعات مبتنی بر سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی؛

2-1-3-   فراهم‏سازی زمینه‏های حکمرانی صالحانه در فضای مجازی با تاکید بر مردم‏سالاری دینی، عدالت اجتماعی، آزادی‏های مشروع و مسئولانه، حفظ کرامت و حقوق انسان‏ها و امنیت عمومی، شفافیت نظام اداری و مقابله با فساد و جرایم سایبری؛

2-1-4-   استقرار نظام جامع و فراگیر در سطح ملی، برای امن‏سازی‌، پایدارسازی و تداوم ارایه خدمات زیرساخت‏های حیاتی، حساس و مهم؛ 

2-1-5-   ارتقاء جایگاه جمهوری اسلامی ایران به تراز قدرت‏های سایبری جهانی با ایجاد موازنه تاثیر و گسترش تعاملات دوجانبه و چندجانبه با دیگر کشورها در جهت اجماع‏سازی، گفتمان‏سازی، اقناع و شکل‏دهی به قواعد، مقررات و استانداردهای فضای مجازی با ابتکارعمل و رویکرد مواجهه فعال؛

2-1-6-   حضور جریان‏ساز و هدفمند در عرصه‏های ملی و فراملی فضای مجازی برای ترویج گفتمان انقلاب اسلامی.

2ـ2ـ اهداف عملیاتی

اهداف عملیاتی شامل چهار بخش است؛ در بخش اول به‏صورت جامع به اهداف عملیاتی شبکه ملی اطلاعات پرداخته شده و در سه بخش دیگر، آن دسته از اهداف عملیاتی که موجب پیشرفت، ارتقاء و کاربردی‏تر‏شدن شبکه می‏شود، ارایه شده است. 

2ـ2ـ1ـ اهداف عملیاتی شبکه ملی اطلاعات

2-2-1-1-    پوشش هشتاد درصدی دسترسی پهن‏باند ثابت خانوارها با متوسط سرعت دسترسی بیست‏وپنج مگابیت‏برثانیه و پوشش صد درصد جمعیت کشور برای دسترسی پهن‏باند سیار با سرعت متوسط ده مگابیت‏برثانیه؛

2-2-1-2-    مزیت بخشی اقتصادی و تعرفه‌گذاری رقابتی در دسترسی به خدمات کاربردی و محتوای داخلی به میزان حداقل دو برابر و در دسترسی به خدمات پایه کاربردی شبکه ملی اطلاعات به میزان حداقل سه برابر نسبت به رقبای خارجی تا سال 1400؛

2-2-1-3-    مزیت بخشی کیفی[1] در دسترسی به خدمات و محتوای داخلی به میزان پنج برابر نسبت به خدمات و محتوای خارجی تا پایان سال 1400؛

2-2-1-4-               ارایه خدمات پایه کاربردی داخلی با سهم ترافیک هفتاد به سی نسبت به خدمات پایه کاربردی خارجی مشابه در سبد مصرفی کاربران و نرخ رشد سالیانه 15 درصدی؛

2-2-1-5-    ایجاد امکان اتصال حداقل ده درصد کاربران با دسترسی مبتنی بر نسل جدید ارتباطات‏؛

2-2-1-6-    هزینه سالانه دسترسی پهن باند خانگی به حداکثر دو درصد از سرانه درآمد ناخالص ملی؛

2-2-1-7-    امکان اتصال و دسترسی پرسرعت سازمان‏ها، مراکز آموزشی، پژوهشی، حوزوی، کسب‏و‏کارها و کاربران تجاری با حداقل سرعت صد مگابیت‏برثانیه؛

2-2-1-8-    تأمین کیفیت[2] شبکه در اتصال بین دو نقطه داخلی شبکه‌های هسته و تجمیع با تأخیر کمتر از سی میلی‏ثانیه، اتلاف بسته داده[3]  کمتر از یک‌میلیونیوم[4] و تاخیر متغیر[5]  کمتر از دو میلی‏ثانیه؛

2-2-1-9-    تأمین خدمات مستقل زمان شبکه[6] برای همه زیرساخت‌های حیاتی، حساس و مهم کشور بدون وابستگی به سامانه‌های ناوبری جهانی نظیر GPS ؛

2-2-1-10-         مدیریت کامل منابع[7] ملی و بین‏المللی مورد استفاده در زیرساخت ارتباطی کشور؛

2-2-1-11-         پشتیبانی کامل زیرساخت‌های ارتباطی کشور از نسخه شش پروتکل اینترنت[8] و کسب سهم سی درصدی در لایه دسترسی؛

2-2-1-12-         ارایه خدمات زیرشبکه‏های امن و مدیریت‏پذیر‏؛

2-2-1-13-         ایجاد حداقل سه قطب مرکز داده در سه استان و ایجاد نقطه حضور بین‏‏الملل در منطقه ویژه ارتباطات و فناوری اطلاعات با رعایت اصول دفاعی و امنیتی؛

2-2-1-14-         شکل‏گیری حداقل سه فراهم‏کننده خدمات ابری داخلی با قابلیت تأمین نیازهای زیرساختی، ذخیره‏سازی، پردازشی و سکویی برای همه خدمات پایه داخلی و کسب سهم بازار هشتاد درصدی از کل نیاز خدمات ابری کشور؛

2-2-1-15-         استقرار کامل خدمات پایه کاربردی داخلی (با اولویت پیام‌رسان اجتماعی و موتور جستجو) با قابلیت تأمین نیازهای ملی و پاسخگویی به همه محتواهای مورد نیاز کشور با اولویت محتواهای خط و زبان فارسی تا سال 1400؛

2-2-1-16- قرارگیری زبان فارسی به عنوان زبان پیش‏فرض در هشتاد درصد خدمات و تجهیزات هوشمند همراه؛ 

2-2-1-17-         استفاده از سیستم‏عامل داخلی برای تمامی مراکز نظامی و امنیتی و زیرساخت‏های حیاتی در نسخه‏های رومیزی، سرور و سیستم‌های کنترل صنعتی؛

2-2-1-18-         تأمین یک سیستم‏عامل داخلی امن تلفن همراه؛

2-2-1-19-         کسب حداقل بیست درصد از سهم بازار گوشی تلفن همراه هوشمند با سیستم‏عامل داخلی توسط تولیدکنندگان داخلی؛

2-2-1-20-         مصون‏سازی، کاهش آسیب‏پذیری و افزایش پایداری و تاب‏ آوری امنیتی و دفاعی شبکه ملی اطلاعات در برابر تهدیدات بدون اتکا به خدمات خارجی؛

2-2-1-21-         ایجاد گذرگاه‌های ایمن داخلی؛

2-2-1-22-         تحقق کامل گذرگاه‌های ایمن مرزی؛

2-2-1-23-         رشد بومی‏سازی تجهیزات شبکه به میزان ده درصد سالیانه بر اساس اولویت‏های تعیین شده توسط مرکز ملی فضای مجازی؛

2-2-1-24-        بومی‏سازی سامانه‌های امنیتی موردنیاز شبکه ملی اطلاعات به میزان صد درصد؛

2-2-1-25-         اجرای کامل نظام پیشگیری و مقابله با حوادث فضای مجازی و نظام هویت معتبر در فضای مجازی مصوب شورای عالی فضای مجازی؛

2-2-1-26- تأمین ادله الکترونیکی در خدمات شبکه ملی اطلاعات در چارچوب قوانین کشور و مصوبات شورای عالی فضای مجازی؛

2-2-1-27-         اجرای الزامات صیانت از حریم خصوصی و حقوق عامه در سطح خدمات شبکه ملی اطلاعات در چارچوب طرح مصوب شورای عالی فضای مجازی و قوانین کشور؛

2-2-1-28-         (غیرقابل انتشار)؛

2-2-1-29-         ارتقاء سالم‏سازی خدمات شبکه ملی اطلاعات به میزان بیست درصد در سال؛

2-2-1-30-         ارتقاء سطح آمادگی امنیتی و دفاعی شبکه ملی.

2ـ2ـ2ـ اهداف عملیاتی خدمات کاربردی

2-2-2-1-   رسیدن به شاخص تمرکز مطلوب[9] در سکوهای بومی خدمات؛

2-2-2-2-              استقرار کامل سکوهای ارایه خدمات الکترونیکی اعم از دولت، سلامت، تجارت، آموزش، قضایی، گردشگری، حمل‏و‏نقل و انتظامی با تعرفه مناسب برای آحاد مردم؛

2-2-2-3-   دستیابی به سهم ده درصدی اقتصاد دیجیتال از کل اقتصاد کشور؛

2-2-2-4-   افزایش سهم خرده‌فروشی الکترونیکی به میزان ده درصد از کل بازار خرده‏فروشی کشور؛

2-2-2-5-   رسیدن مجموع سرمایه‏گذاری صندوق‏های سرمایه‏گذاری جسورانه معادل دویست میلیون یورو در سال و سهم جمع‌سپاری در کشور معادل شصت میلیون یورو در سال؛

2-2-2-6-    ایجاد حداقل دو سکوی ارایه خدمت با سهم بیست درصدی از کاربران منطقه و دارای بازار جهانی؛

2-2-2-7-   استقرار نظام جامع تنظیم مقررات خدمات فضای مجازی؛

2-2-2-8-   نظام‌مندسازی فعالیت خدمات خارجی در شبکه ملی اطلاعات.

2ـ2ـ3ـ اهداف عملیاتی محتوا[10]

2-2-3-1-       استقرار نظام تنظیم مقررات زنجیره تولید، نشر و مصرف محتوا؛

2-2-3-2-       استقرار نظام مالکیت معنوی و مادی محتوای داخلی تا سال 1400؛

2-2-3-3-       دستیابی اقتصاد محتوای داخلی به سهم پانزده درصدی از اقتصاد دیجیتال کشور با نرخ رشد سالیانه پنجاه درصد؛

2-2-3-4-       تحقق سهم هفتاد درصدی خدمات محتوایی داخلی (اعم از ویدیوی درخواستی و اشتراک ویدیو) از ترافیک مصرفی کاربران با نرخ رشد سالیانه چهل درصدی از طریق تنظیم مقررات تولید و خدمات محتوا؛

2-2-3-5-                      سهم حداقل چهل درصدی محتوای حرفه‌ای داخلی سازگار با فرهنگ اسلامی ـ ایرانی از سبد محتوای حرفه‏ای سکوهای داخلی و سکوهای خارجی مجاز در کشور؛

2-2-3-6-        ایجاد شبکه اختصاصی ایمن، سالم و مفید کودک و نوجوان و افزایش سهم ترافیک محتوای مفید اختصاصی رده‏‏های سنی کودک و نوجوان به پانزده درصد از ترافیک کل کشور؛

2-2-3-7-       تامین نیاز کشور به دانشنامه عمومی فراگیر و دانشنامه‌ها و بانک‌های اطلاعاتی تخصصی در حوزه‏های مختلف علوم؛

2-2-3-8-       افزایش نرخ رشد سالیانه سی درصدی سهم بازی‏های رایانه‏ای داخلی؛

2-2-3-9-       تامین نیاز محتوایی کشور در خدمات ویدیوی درخواستی و اشتراک ویدیو از طریق سامانه‌ها و سکوهای داخلی با حداقل ده میلیون مشترک فعال؛

2-2-3-10-   گسترش منطقه‌ای و بین‏المللی سامانه‌های داخلی اعم از شبکه‌های اجتماعی و نمایشی برخط با جذب سی درصد از کاربران منطقه غرب آسیا، کشورهای عضو اکو و کشورهای عربی؛

2-2-3-11-   رده‏بندی محتوای حرفه‌ای منتشر شده و محتوای کاربر محور با تأکید بر سازوکارهای خود تنظیم‏گری؛

2-2-3-12-   افزایش سهم صفحات فارسی از وب به بیش از چهار درصد؛

2-2-3-13-   کسب سهم چهل درصدی ابزارهای بومی خط و زبان‌ فارسی و آزادسازی پیکره‌ها و منابع محتوایی مورد نیاز؛

2-2-3-14-   دستیابی به حداقل سه سامانه خدمات ارزیابی و صحت‏سنجی اخبار و محتوا؛

2-2-3-15-   تامین نیاز کشور در حوزه سکوهای آموزشی فراگیر اعم از آموزش‏های دانشگاهی، مقاطع تحصیلی، عمومی و مهارتی با ظرفیت ارایه خدمات به بیست میلیون کاربر؛

2-2-3-16-    رشد سالیانه چهل درصدی سهم تبلیغات قانونی از کل بازار تبلیغات سکوهای داخلی و خارجی فعال در کشور؛

2-2-3-17-   افزایش سالیانه بیست‏وپنج درصدی محتوای مرتبط با فرهنگ‏سازی و سواد فضای مجازی.

2ـ2ـ4ـ اهداف عملیاتی سالم‏سازی محتوا و امنیت خدمات

2-2-4-1-   کاهش نرخ رشد جرایم فضای مجازی به میزان سالیانه حداقل سی درصد با فراهم‏سازی امکانات، زیرساخت‏های لازم و ارتقاء توان پیشگیری و مقابله با جرایم و حوادث فضای مجازی؛

2-2-4-2-   ارتقاء توان دستگاه‏های امنیتی، انتظامی و قضایی در اشراف اطلاعاتی و شناسایی و مقابله با تخلفات و جرایم سازمان‏یافته فضای مجازی به میزان حداقل سالیانه بیست‏وپنج درصد؛

2-2-4-3-   کاهش متوسط زمان پاسخگویی به استعلام‏های قضایی و رسیدگی به شکایات مرتبط با جرایم فضای مجازی به میزان سالیانه حداقل سی درصد؛

2-2-4-4-   ارتقاء سالم‏سازی و کاهش محتوای آسیب‌رسان و مجرمانه در فضای عمومی به میزان سالیانه حداقل سی درصد؛

2-2-4-5-   استقرار نظام حقوقی و دیپلماسی سایبری در حفظ و صیانت از حقوق و منافع ملی؛

2-2-4-6-   ارتقاء اشراف، رصد، ضرایب امنیتی و امکان اعمال سیاست‏های حاکمیتی در لایه خدمات کاربردی و محتوا بر اساس پیوست امنیتی؛

2-2-4-7-   ایجاد نظام هوشمند بومی امنیت و دفاع سایبری؛

2-2-4-8-   مدیریت مخاطرات و ارتقاء امن‏سازی خدمات به میزان سالیانه حداقل سی درصد؛

2-2-4-9-   کاهش مدت زمان رسیدگی به حوادث فضای مجازی به میزان سالیانه حداقل سی‏درصد از طریق تقویت تیم‏های پاسخگویی به حوادث.

ماده3ـ معماری شبکه ملی اطلاعات

با توجه به مصوبات جلسه‏های شماره پانزده مورخ 1392/10/03 و شماره سی‏وپنج مورخ 1395/09/20 شورای‌عالی فضای مجازی، شبکه ملی اطلاعات به‏عنوان یک زیرساخت پیچیده و برخوردار از زیرسیستم‌ها، اجزای متنوع و تعاملات چندوجهی بین اجزاء و زیرسیستم‏ها، نیازمند یک مدل مفهومی برای ترسیم معماری است تا در عین ساده و قابل فهم‏بودن، نشان‏دهنده تمامیت و انطباق آن با سند تبیین الزامات شبکه ملی اطلاعات باشد. معماری شبکه ملی اطلاعات نیز نیازمند الگویی است تا توصیف‏کننده ساختار و روابط پیچیده و درهم‏تنیده بین اجزاء و زیرسیستم های شبکه ملی اطلاعات باشد و تصویر جامعی از شبکه ملی اطلاعات ارایه کند.

مدل مفهومی شبکه ملی اطلاعات مطابق محدوده تعیین شده در شکل شماره 1 و نمایه معماری فنی آن مطابق شکل شماره 2 است. براساس این مدل، لایه‏های محتوا و خدمات کاربردی خارج از قلمرو شبکه ملی اطلاعات براساس سند تبیین الزامات این شبکه است، لیکن تأمین نیازهای ملی فضای مجازی، تحقق استقلال و کاهش وابستگی و مداخله بیگانگان در فضای مجازی کشور، مستلزم شکل‌گیری و پیشرفت تمامی لایه‏ها، به‏صورت همگن و هماهنگ است. این معماری با رویکردی جامع و خدمت‏گرا[11] و با در نظرگرفتن سبد خدمات شبکه ملی اطلاعات، پاسخگوی نیازهای کنونی م ندرج در اسناد بالادستی بوده و با نگاهی[12] به فناوری‏های آینده[13]، زمینه‌ توسعه و مزیت‏بخشی برای زیست‏بوم خدمات و محتوای اسلامی ـ ایرانی را ایجاد خواهد کرد.

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شکل شماره 1- مدل مفهومی فضای مجازی کشور

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شکل شماره 2- نمایه معماری فنی شبکه ملی

 


 

ماده 4ـ اجزای شبکه ملی اطلاعات

  اجزای شبکه ملی اطلاعات در دو بخش زیرساخت و خدمات شبکه ملی اطلاعات در جدول شماره 1 ارایه شده است. مرکز ملی فضای مجازی موظف است با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مدل مفهومی، نمایه معماری فنی و اجزای شبکه ملی اطلاعات را متناسب با نیاز و تحولات فناورانه و ملاحظات حکمرانی در دوره‌های زمانی دوساله و در چارچوب اهداف این سند بازنگری کند.

 

جدول شماره 1 ـ اجزای شبکه ملی اطلاعات

فهرست اجزای زیرساخت

فهرست خدمات شبکه ملی اطلاعات

1ـ شبکه‌ هسته؛

2ـ شبکه‌های تجمیع؛

3ـ شبکه‏های دسترسی؛

4ـ مراکز تبادل ترافیک داخلی؛

5 ـ مراکز تبادل ترافیک بین‌الملل؛

6 ـ شبکه‌های توزیع محتوا؛ 

7ـ سرورهای نام‏دامنه؛

8 ـ گذرگاه‏های ایمن داخلی؛

9ـ دروازه‌های مرزی بین‏الملل؛

10ـ گذرگاه‏های ایمن مرزی بین‏الملل؛

11ـ منطقه ویژه ارتباطات و فناوری اطلاعات؛

12ـ شبکه­های اختصاصی؛

13ـ شبکه و زیرساخت ابری دولت؛

14ـ مراکز داده عمومی؛

15ـ مراکز داده اختصاصی؛

16ـ قطب‏های مراکز داده؛

17ـ زیرساخت ابر عمومی، اختصاصی، ترکیبی و خدمات پایه؛

18ـ سرورهای هم‏زمانی ( NTP

19ـ مرکز مدیریت یکپارچه امنیت؛

20ـ مرکز مدیریت یکپارچه سالم سازی؛

21ـ مرکز رصد و پایش شبکه ملی اطلاعات؛

1ـ خدمات ارتباطی؛

2ـ خدمات میزبانی مراکز داده؛

3ـ خدمات نام و نشان‏گذاری؛

4ـ خدمات تبادل پیام و اطلاعات؛

5 ـ خدمات ابری عمومی و اختصاصی؛

6ـ خدمات ابری زیرساختی؛

7ـ مرورگر بومی؛

8 ـ خدمات سالم‏سازی؛

9ـ پشتیبانی خدمات رصد و پایش و هوشمندی آن در تعامل، تحلیل و پردازش؛

10ـ خدمات هم‏زمانی ( NTP

11ـ خدمات پیوست امنیتی؛

12ـ تأمین ادله دیجیتال؛

13ـ مدیریت هویت معتبر (تأمین شناسه و گواهی دیجیتال)؛

14ـ پیام‏رسان و شبکه اجتماعی؛

15ـ خدمات پایه مکانی و نقشه؛

16ـ مخازن، کتابخانه‏ها و API ‏ها؛

17ـ سیستم‏عامل داخلی؛

18ـ رایانامه داخلی؛

19ـ خدمات دسترسی به اینترنت؛

20ـ جویشگر داخلی؛

21ـ خدمات صیانت از داده؛

22ـ خدمات مقابله با حوادث؛

23ـ خدمات امن‏سازی ، کاهش آسیب‌پذیری و افزایش پایداری و تاب‌آوری؛

24ـ خدمات مدیریت یکپارچه سالم‏سازی؛

25ـ خدمات مدیریت یکپارچه امنیت؛

26ـ خدمات مدیریت منابع شبکه ملی اطلاعات؛

27ـ خدمات ارتباطی امن زیرساخت‏ها؛

28ـ خدمات گذرگاهی؛

29ـ خدمات مدیریت یکپارچه دفاعی؛

30ـ خدمات پیوست فرهنگی.

 

ماده 5 ـ اقدامات کلان و نگاشت نهادی

فهرست اقدامات کلان و نگاشت‏های نهادی مرتبط با اهداف عملیاتی شبکه ملی اطلاعات به شرح جدول شماره 2 است. اقدامات کلان و نگاشت نهادی برای تحقق اهداف عملیاتی خدمات کاربردی و محتوا، در چارچوب تقسیم‌کار مرکز ملی فضای مجازی خواهد بود.

 

 

جدول شماره2ـ اقدامات کلان و نگاشت نهادی شبکه ملی اطلاعات

ردیف

اقدام کلان

نهاد متولی

1

رقابت‏پذیرکردن و ارتقای پایداری شبکه‏های تجمیع درون‏استانی، درون‏شهری و شبکه دسترسی و ارتقاء فناوری دسترسی ارتباطات ثابت (شامل تدوین سازوکار استفاده بهینه و اشتراکی از شبکه دسترسی ارتباطات ثابت)

کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات

2

ایجاد پوشش سراسری برای دسترسی تمامی شهر‏ها و روستاهای بالای بیست خانوار به شبکه ملی اطلاعات با کیفیت مطلوب

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

3

مدیریت بهینه طیف فرکانسی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

4

بهینه‏سازی و اصلاح مهندسی ترافیک در شبکه و تمرکززدایی (داخلی و بین‏المللی)

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

5

ارتقاء پایداری ارتباطات بین‏الملل، هاب رومینگ بین‏الملل و حضور در نقاط متنوع تبادل ترافیک جهانی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

6

ایجاد مراکز تبادل ترافیک بین‏الملل در منطقه ویژه ارتباطات و فناوری اطلاعات

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

7

ارتقاء پایداری مراکز تبادل ترافیک داخلی و ارایه خدمات متنوع به کلیه اپراتورها، مراکز داده و ارایه‏‏کنندگان خدمات ابری و محتوایی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

8

ایجاد قطب‌های مراکز داده و مراکز داده در مقیاس اقتصادی (حمایت از سرمایه‏گذاری بخش خصوصی فعال و ایجاد نظام رتبه‏بندی مراکز داده)

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

9

ایجاد مناطق ویژه ارتباطات و فناوری اطلاعات

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

10

مشارکت در پروژه‏های توسعه زیرساخت‏های ارتباطی بین‏المللی و منطقه‏ای به منظور تامین ارتباطات بین‏الملل از مسیرهای مختلف

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

11

ایجاد و توسعه زیرساخت خدمات ابری توزیع شده اعم از ذخیره‏سازی ابری و نرم‏افزارهای ابری

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

12

مدیریت یکپارچه منابع آدرس و نام‏های دامنه با تاکید بر استفاده از  IPv6

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

13

ارتقاء کارآیی، اتکاپذیری، استقلال و پایداری سامانه‏های DNS در تمامی شرایط

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

14

ایجاد و توسعه دروازه‌های مرزی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

15

آزادسازی ترانزیت ترافیک و ساخت مسیرهای ترانزیتی توسط بخش خصوصی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

16

ایجاد سیستم‌عامل داخلی برای مراکز امنیتی، نظامی، حیاتی، حساس و مهم

وزارت دفاع و پشتیبانی از نیروهای مسلح

وزارت اطلاعات

17

ایجاد سیستم‌عامل داخلی برای تلفن همراه

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

18

ایجاد و توسعه جویشگر داخلی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

19

حمایت از تولید گوشی تلفن‌های همراه هوشمند داخلی

وزارت صنعت، معدن و تجارت

20

ایجاد سازوکارهای بی‏اثرسازی محدودیت‏های خارجی از قبیل مخازن نرم‏افزاری، به‌روزرسانی‌ها و وصله‌های مربوط، خدمات Https و نیز انواع نرم‏افزارهای کاربردی در کلیه شرایط برای کاربران و خدمات داخلی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

 

21

ایجاد و توسعه سکوی رایانامه‏های داخلی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

22

توسعه پیام‏رسان‏های ‏اجتماعی بومی تا رسیدن به ظرفیت 50 میلیون کاربر فعال

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

23

ایجاد ابر دولت با امکان تعامل با سکوهای دیجیتال برای استفاده از داده‏ها و خدمات دستگاه‏های دولتی و حاکمیتی با رعایت ملاحظات امنیتی ملی، عمومی و فردی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

24

ایجاد و توسعه مرورگر بومی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

25

ایجاد امکان رصد و پایش مستمر وضعیت و روند خدمات کسب‏وکارهای دیجیتال داخلی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

26

شناسایی رشته‏ها و تخصص‌های مورد نیاز دانشگاهی برای رشد و ارتقای سطح منابع انسانی موجودیت‏های مختلف شبکه ملی اطلاعات

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

27

حضور فعال و موثر در تعاملات بین‏المللی حکمرانی اینترنت (مدیریت IP ، نام‏های دامنه،  DNS و ...)

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

وزارت امور خارجه

28

ایجاد سامانه‏ها و سازوکارهای لازم برای ارایه خدمات اینترنت در شرایط خاص و بحرانی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

وزارت اطلاعات

29

توسعه ابزارهای تحلیل جریان ترافیک در سطح اپراتورهای شبکه

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

30

توسعه خدمات پایه مکانی و نقشه بومی

معاونت علمی و فناوری ریاست‏جمهوری

31

تدوین نظام تعرفه و مدل اقتصادی خدمات ارتباطی و پایه شبکه ملی اطلاعات

کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات

32

بومی‏سازی تجهیزات شبکه

وزارت صنعت، معدن و تجارت

معاونت علمی و فناوری ریاست‏‏جمهوری

33

تأمین و تخصیص بودجه مورد نیاز برای  شکل‏گیری خدمات پایه و ابزارهای ضروری شبکه ملی اطلاعات در بودجه‏های سنواتی

سازمان برنامه و بودجه کشور

34

تدوین شیوه‌نامه‌ها و مدیریت مهاجرت دستگاه‌های دولتی و نهادهای عمومی به خدمات پایه داخلی

مرکز ملی فضای مجازی

35

اجرای طرح جامع امن‏سازی خدمات ارتباطی و پایه کاربردی در چارچوب پیوست امنیتی شبکه ملی اطلاعات

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

وزارت اطلاعات

36

اجرای برنامه پیشگیری و مقابله با حوادث خدمات ارتباطی و پایه کاربردی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

37

توسعه خدمات امنیت ابری

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

38

اجرای طرح جامع پیوست کنترلی در چارچوب پیوست امنیتی شبکه ملی اطلاعات

وزارت اطلاعات

39

ایجاد نظام یکپارچه نظارت بر صیانت از داده­ها  در خدمات ارتباطی و پایه کاربردی شبکه ملی اطلاعات

در چارچوب مصوبات شورای عالی فضای مجازی

40

ایجاد سامانه یکپارچه ادله الکترونیکی زیرساخت­ها و خدمات شبکه ملی اطلاعات

در چارچوب مصوبات شورای عالی فضای مجازی

41

ارتقاء عملکرد گذرگاه‌های ایمن مرزی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

وزارت اطلاعات

42

ایجاد و توسعه گذرگاه‌های ایمن داخلی

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

مرکز مدیریت راهبردی افتا

43

تامین شناسه معتبر در لایه ارتباطی و ایجاد چارچوب تعامل‏پذیری هویت‏های معتبر

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

44

اجرای طرح ساماندهی VPN ‏ها و فناوری­های حاکمیت‏گریز

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

وزارت اطلاعات

قوه قضائیه

45

تامین خدمات ارتباطی امن مورد نیاز شبکه دولت‏الکترونیک و زیرساخت‏های حیاتی، حساس و مهم

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

46

بومی‏سازی تجهیزات مورد نیاز امن‏سازی خدمات ارتباطی و پایه کاربردی شبکه ملی اطلاعات

معاونت علمی و فناوری ریاست‏جمهوری

وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح

47

اعتبارسنجی تجهیزات و خدمات شبکه ملی اطلاعات

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

مرکز مدیریت راهبردی افتا

48

ارتقاء و اجرای طرح سالم‏سازی و پالایش

در چارچوب مصوبات شورای عالی فضای مجازی

49

تامین داخلی گواهی پروتکل­های امنیتی اعم از SSL

وزارت صنعت، معدن و تجارت

50

ایجاد نظام پیشگیری و مقابله با جرایم فضای مجازی

در چارچوب مصوبات شورای عالی فضای مجازی

51

اجرای پیوست پدافند غیرعامل شبکه ملی اطلاعات

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

52

ایجاد مرکز دفاع سایبری

در چارچوب مصوبات شورای عالی فضای مجازی

53

فعال‏سازی دیپلماسی سایبری و دفاع از حقوق کشور در حوزه بین‏الملل

وزارت امور خارجه

 

 

 


[1]ـ با شاخص RTT   و سنجه‌های ICMP و TCP

[2]ـ این مشخصات شامل تغییرات ناشی از اعمال سیاست‏های حاکمیتی نیست.

[3]ـ Packet Loss

[4]ـ 10* e -6

[5]ـ Jitter

[6]ـ NTP

[7]ـ از قبیل نام و نشان، آدرس‌ و فرکانس

[8]ـ IPv6

[9]ـ مرکز ملی فضای مجازی شاخص تمرکز مطلوب گروه‌های خدماتی مختلف فضای مجازی را در دوره‌های دو ساله اعلام می‏کند.

[10]ـ محتوا در این حوزه به هر اثر دیجیتال دیداری، شنیداری، نوشتاری و یا هر ترکیبی از آن‏ها اطلاق می شود. محتوا از منظر نوع تولید ، به کاربر محور و حرفه‏ای (اعم از موسیقی، فیلم و سریال) تقسیم شده که ضوابط و الزامات آن در نظام تنظیم مقررات زنجیره تولید، نشر و مصرف محتوا و خدمات محتوایی تعیین می‏شود .

3- Service Oriented

4 - Perspective

5 - Future Technologies

 

ارسال دیدگاه ها

پیغام شما با موفقیت ارسال شد
کاراکترهای باقی مانده : ( 1000) حرف