رأی شماره 1495 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال بند 13ـ2 ضابطه تأسیس و اداره داروخانه‌ها مصوب سال 1395

تاریخ دادنامه : 1400/6/16     شماره دادنامه: 1495    شماره پرونده : 9902554

مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی : آقای مصطفی اسکندری

موضوع شکایت و خواسته : ابطال بند 13ـ 2 ضابطه تأسیس و اداره داروخانه‌ها مصوب سال 1395

گردش کار : شاکی به موجب دادخواست و لایحه تکمیلی ابطال بند 13ـ 2 ضابطه تأسیس و اداره داروخانه‌‌ها مصوب سال 1395 را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به طور خلاصه اعلام کرده است که:

" بند مورد اعتراض، صدور پروانه‌های مذکور برای داروسازان شاغل مشروط به ممهور نمودن قرارداد کار در انجمن‌های داروسازان و بارگذاری آن قرار دادها در سامانه صدور پروانه‌ها می‌نماید و در این بین انجمن داروسازان گلستان برای این کار مبلغی دریافت نماید و داروسازان مجبور می‌شوند به عضویت اجباری انجمن هم درآیند. به موجب اصل 26 قانون اساسی هیچ فردی را نمی‌توان به عضویت در انجمن‌ها اجبار نمود. همچنین به موجب ماده 14 قانون نحوه فعالیت احزاب و گروه‌های سیاسی منابع مالی احزاب باید از طریق قانون تأمین و هزینه شود. ضمناً وفق تبصره 4 ماده 7 قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل 44 قانون اساسی مرجع صادر‌کننده مجوز کسب و کار حق ندارد حتی با توافق متقاضی مجوز، هیچ شرط یا مدرک با هزینه‌ای بیش از آنچه در پایگاه اطلاع‌‌رسانی تصریح شده از متقاضی دریافت کند. ابطال از زمان تصویب درخواست شده است . "

  متن مقرره مورد اعتراض به شرح زیر است:

  " عنوان:  ضوابط تأسیس و اداره داروخانه ها

     شما ره: DMNA- PHM- 002                 تاریخ شروع اجراء: 1395/7/25

     شماره بازنگری: 02                                       تاریخ اعتبار: 1399/7/25

  ماده 13ـ مدارک لازم جهت صدور پروانه مسئول فنی داروخانه:

  ........

  ........

 2ـ 13ـ ثبت قرارداد خرید خدمتی در سامانه بر اساس قانون کار ممهور به مهر انجمن. "

  در پاسخ به شکایت مذکور، سرپرست دفتر بازرسی، رسیدگی به شکایات و امور حقوقی سازمان غذا و دارو به موجب لایحه شماره 661/2476/د ـ 1400/2/26، نامه شماره 665/122161 ـ 1395/8/5 مدیرکل نظارت و ارزیابی دارو و مواد مخدر (سازمان غذا و دارو) را ارسال کرده است که متن آن به قرار زیر است:

" معاون محترم غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی سراسر کشور

موضوع: ابلاغ ضوابط تأسیس و اداره امور داروخانه ها

سلام علیکم

  به استناد «آیین‌نامه تأسیس و اداره داروخانه‌ها» شماره 665/147453 ـ 1393/12/5 و پیرو اصلاحات و پیشنهادات اعلام شده معاونت غذا و داروی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور و انجمن داروسازان ایران و تصویب کمیسیون قانونی ماده 20 امور مربوط به داروخانه‌ها و شرکت‌های توزیع‌کننده دارو بر روی ضابطه ابلاغی به شماره 665/60405 ـ 1394/5/4، «ضوابط تأسیس و اداره داروخانه‌ها» در 5 فصل و 26 ماده که به تصویب معاون وزیر و رئیس سـازمان غ,ذا و دارو رسیده است ابلاغ می‌گردد و از تاریخ ابلاغ لازم‌الاجرا بوده و کلیه ضـوابط، دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌های قبلی از درجه اعتبار ساقط می‌باشد. لازم به یادآوری است که اجرای کلیه فرایندهای این ضابطه از طریق سامانه مدیریت امور داروخانه‌ها به آدرسی WWW.PHARMACY.FDA.GOV.IR الزامی می‌باشد. "

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1400/6/16 به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیأت عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.

 

رأی هیأت عمومی

اولاً: به موجب اصل بیست و ششم قانون اساسی : «احزاب، انجمنهای سیاسی و صنفی و انجمنهای اسلامی یا اقلیتهای دینی شناخته شده آزادند، مشروط به اینکه اصول استقلال، آزادی، وحدت ملّی، موازین اسلامی و اساس جمهوری اسلامی ایران را نقض نکنند. هیچکس را نمی‌توان از شرکت در آنها منع کرد یا به شرکت در یکی از آنها مجبور ساخت.» ثانیاً: براساس تبصره 3 ماده 7 قانون اجرای سیاستهای کلّی اصل چهل و چهارم قانون اساسی (اصلاحی مصوب 1393/4/1) که قانون حاکم در زمان صدور مقرره مورد اعتراض بوده است: «کلّیه مراجعی که مجوز کسب و کار صادر می‌کنند، موظّفند نوع، شرایط و فرآیند صدور، تمدید و لغو مجوزهایی که صادر می‌کنند را به همراه مبانی قانونی مربوطه ظرف مدت یک ماه پس از ابلاغ این قانون، تهیه و به هیأت مقررات زدایی و تسهیل صدور مجوزهای کسب و کار مستقر در وزارت امور اقتصادی و دارایی ارسال کنند...» ثالثاً: مطابق ماده 4 قانون سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1383: «کلّیه‌ اتباع‌ ایرانی‌ پزشک‌، دندانپزشک‌، دکتر داروساز و متخصصین‌ و دکترای‌ علوم‌ آزمایشگاهی‌ (حرفه‌ای‌ یا متخصص‌) تشخیص‌ طبی‌ و لیسانسیه‌های‌ پروانه‌دار گروه‌  پزشکی ‌  به‌ استثناء گروه‌ پرستاران‌ می‌توانند عضو سازمان‌ باشند» و در نتیجه داروسازان مخیرند که عضو سازمان نظام پزشکی و تحت ضوابط و نظارتهای آن باشند و حتی در این قانون نیز تکلیفی بر ممهور نمودن قراردادهای خرید خدمتی داروسازان وجود ندارد. رابعاً: انجمن صنفی داروسازان ایران مطابق قانون فعالیت احزاب، جمعیتها و انجمنهای سیاسی و صنفی و انجمنهای اسلامی یا اقلیتهای دینی مصوب سال 1360 تشکیل شده و عضویت در آن اختیاری است و در عین حال برمبنای ماده (8) اساسنامه انجمن مذکور: «اعضای انجمن به استثناء پرداخت حق منظم عضویت هیچگونه تعهدی در قبال تعهدات مالی انجمن ندارند و مسئول دخل و خرج انجمن هیأت مدیره است» و از سوی دیگر اساسنامه مزبور نیز فاقد هرگونه حکمی دائر بر منوط بودن ثبت قرارداد خرید خدمتی داروسازان به مُهر انجمن صنفی یادشده است. بنا به مراتب فوق، بند 13ـ 2 از ضوابط تأسیس و اداره داروخانه‌ها مصوب سال 1395 که برمبنای آن ثبت قرارداد خرید خدمتی در سامانه براساس قانون کار ممهور به مهر انجمن به عنوان یکی از مدارک لازم جهت صدور پروانه مسئول فنی داروخانه اعلام شده، به دلایل مذکور خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود.

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

معاون قضایی دیوان عدالت اداری ـ مهدی دربین

پایگاه ملی اطلاع رسانی قوانین و مقررات کشور
dotic.ir