رأی شماره 437 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال بند 1 مصوبه شماره 3272/د31 ـ 1395/2/8 شورای پژوهشی دانشگاه تربیت مدرس

تاریخ دادنامه : 1400/3/11     شماره دادنامه: 437     شماره پرونده : 9900969

مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی : خانم سیده الهه کاوسی

موضوع شکایت و خواسته : ابطال بند 1 مصوبه شماره 3272/د31 ـ 1395/2/8 شورای پژوهشی دانشگاه تربیت مدرس

گردش کار : شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند 1 مصوبه شماره 3272/د31ـ 1395/2/8 شورای پژوهشی دانشگاه تربیت مدرس را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته به طور خلاصه اعلام کرده است که:

" بند 1 مصوبه مورد شکایت مغایر با ماده 19 آیین‌نامه آموزشی دوره دکتری تخصصی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مصوب 1394/11/24 می‌باشد. چرا که مطابق حکم مقرر در ماده 19، مقاله به صورت اطلاق قید گردیده و این امر مبین آن است که این مقاله می‌تواند در مجلات معتبر داخلی باشد یا خارجی. در حالی که مطابق بند 1 مصوبه مورد اعتراض، صدور مجوز دفاع قطعی و مشروط و نیز تسویه حساب، ارائه پذیرش یا چاپ حداقل یک مقاله JCR در مجلات معتبر بین‌المللی عنوان شده است.

 مطابق ماده 23 آیین‌نامه یاد شده، مواردی را که دانشگاه می‌تواند در خصوص آنها بر اساس شیوه‌نامه داخلی خود عمل کند احصاء گردیده و اختیار دانشگاه‌ها در تعیین ضوابط و قواعد نحوه دفاع یا اخذ مدرک تحصیلی جزء موارد مطروحه یا ذیل عنوان «سایر موارد اجرایی این آیین‌نامه» نیست.

مصوبه یاد شده، عطف به ما سبق گردیده و به آیین‌نامه مصوب 1389/8/8 وزارت علوم مستند شده است که از این حیث نیز مغایر با رأی شماره 168 ـ 167 مورخ 1398/12/6 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری است. چرا که دانشجویان ورودی 95 به بعد می‌بایست مشمول آیین‌نامه جدید شوند. با توجه به دلایل مطروحه تقاضای ابطال کلی مصوبه شورای پژوهشی دانشگاه تربیت مدرس در هیأت عمومی دیوان عدالت اداری را دارم. "

متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:

" معاون محترم پژوهشی دانشکده ها

با سلام

پیرو مذاکرات انجام شده در شورای پژوهشی دانشگاه در خصوص شرط ارائه مجوز دفاع از رساله دکتری و با هدف ارتقای کیفیت پژوهش دانشگاه و با عنایت به آیین‌نامه دکتری مصوب وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و مصوبه شورای پژوهشی دانشگاه موارد زیر ابلاغ می‌شود:

  1ـ با عنایت به ماده 8 آیین‌نامه دکتری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مصوب 1389/8/8 که مجوز دفاع از رساله دکتری را چاپ و با پذیرش حداقل یک مقاله در مجلات علمی پژوهشی با نمایه معتبر بین‌المللی قرار داده است و مصوبه مورخ 1393/11/18 شورای پژوهشی دانشگاه که شرط صدور مجوز دفاع از رساله دکتری برای دانشجویان دکتری ورودی نیمسال اول 1393ـ 1392 به بعد و دانشجویانی که از طرح تحقیق پیشنهادی (پروپوزال) خود بعد از نیمسال دوم 1394ـ 1393 دفاع کرده باشند ارائه پذیرش و یا چاپ درمجلات با نمایه معتبر بین‌المللی اعلام گردیده است. شرط صدور مجوز دفاع از رساله دکتری برای دانشجویان دکتری ورودی نیمسال اول 1393ـ 1392 به بعد و دانشجویانی که از طرح تحقیق پیشنهادی (پروپوزال) خود به بعد از نیمسال دوم 1394ـ 1393 دفاع کرده باشند به شرح زیر ابلاغ می‌شود.

بند 1. 1: شروط صدور مجوز قطعی: ارائه پذیرش و یا چاپ حداقل یک مقاله علمی پژوهشی با نمایه معتبر بین‌المللی با رتبه 1 تا 50 درصد در فهرست JCR

بند 2. 1: شرط صدور مجوز مشروط: ارائه پذیرش و یا چاپ حداقل یک مقاله علمی پژوهشی با نمایه معتبر بین‌المللی با رتبه 51 تا 100 درصد در فهرست JCR یا فهرست مجلات نمایه شده در IST Master Journal List

تبصره 1: در حوزه علوم انسانی و هنر ارائه پذیرش و یا چاپ حداقل یک مقاله در فهرست نشریات معتبر با مجوز علمی پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری نیز شرط صدور مجوز مشروط برای دانشجویان ورودی قبل از نیمسال اول 94ـ 95 که از طرح تحقیق پیشنهادی (پروپوزال) خود قبل از نیمسال دوم 95 ـ 96 دفاع کرده باشند می‌باشد.

تبصـره 2: در مـوارد خاص صدور مجوز مشروط با نظر معـاونت پژوهشی دانشکده و مدیر پژوهشی دانشگاه بلامانع می‌باشد.

بند 3. 1: شرط تسویه حساب برای دانشجویانی که با مجوز مشروط از رساله دکتری دفاع کرده‌اند: ارائه رسید ارسال حداقل یک مقاله برای داوری به مجلات علمی پژوهشی با نمایه معتبر بین‌المللی با رتبه 1 تا 50 درصد در فهرست JCR  با تأیید استاد راهنما

 ضمن تشکر از همکاری معاونین و ادارات پژوهشی دانشکده‌ها در اجرای دقیق قوانین و مقررات پژوهشی دانشگاه، خواهشمند است در اطلاع‌رسانی قوانین بالا به گروه‌های آموزشی و دانشجویان اقدام موثر به عمل آورید ـ مدیرکل پژوهشی و امور آزمایشگاههای دانشگاه تربیت مدرس "

  در پاسخ به شکایت مذکور مشاور حقوقی رئیس دانشگاه تربیت مدرس به  موجب لایحه شماره 15/14553 ـ 1399/6/22 توضیح داده است که:

" استناد نامبرده بـه مصوبه فـوق، صحیح نیست. زیرا این مصوبـه بر اساس تبصره 16 آیین‌نامه دکتری مصوب  1389/8/8 شورای برنامه‌ریزی آموزش عالی وزارت عتف و مختص دانشجویان دکتری ورودی سال 1392 تا 1394 تدوین شده است. آیین‌نامه جدید آموزشی دوره دکتری در تاریخ 1394/11/24 توسط شورای عالی برنامه‌ریزی آموزشی وزارت عتف به تصویب رسیده و جهت اجرا برای دانشجویان ورودی سال تحصیلی 1395 به دانشگاه‌ها ابلاغ گردیده است. دانشگاه تربیت مدرس در راستای ماده 23 آیین‌نامه یاد شده اقدام به تصویب شیوه‌نامه اجرایی آن نموده است. در واقع دانشجویان دکتری ورودی 1395 به بعد از جمله خواهان، مشمول آیین‌نامه دکتری 1395 و شیوه‌نامه اجرایی آن هستند. بنابراین ادعای خواهان مبنی بر اجرای آیین‌نامه دکتری سال 1389 و شیوه‌نامه اجرایی آن در خصوص دانشجویان ورودی 1395 به بعد از سوی دانشگاه، فاقد وجاهت بوده و به هیچ وجه صحیح نیست.

در ماده 19 آیین‌نامه دکتری ورودی سال 1395 مقرر شده است که «دانشجو به شرط کفایت دستاوردهای علمی و چاپ یک مقاله علمی ـ پژوهشی مجاز به دفاع از رساله خود است». در ماده 1 شیوه‌نامه اجرایی دانشگاه نیز بر همین اساس صدور مجوز دفاع  منوط به اخذ پذیرش یا چاپ یک مقاله شده است. بنابراین هیچ گونه تعارضی میان آیین‌نامه و شیوه‌نامه اجرایی در این خصوص وجود ندارد و دانشجو نیز با چاپ یک مقاله مجوز دفاع از رساله را دریافت نموده و در تاریخ 1399/2/27 از رساله خود دفاع کرده است. اما چاپ مقاله دوم هیچ ارتباطی به مرحله دفاع از رساله نداشته و ارائه آن مربوط به مرحله تصفیه حساب دانشجو است.

  در ماده 19 آیین‌نامه  دکتری سال 1395 کفایت دستاوردهای علمی و چاپ یک مقاله جهت صدور مجوز دفـاع شرط شده است. آیین‌نامه یاد شده به تمامی دانشگاه‌های کشور و با سطوح علمی مختلف جهت اجـرا ابلاغ شده است. طبیعتاً احراز کفایت دستاوردهای علمی در دانشگاه‌های با سطوح و تراز علمی مختلف، یکسان نبوده و در دانشگاه‌های برتر و تراز اول، شرایط خاص و ویژه‌ای را می‌طلبد. دانشگاه تربیت مدرس نیز به عنوان یکی از دانشگاه‌های برتر کشور، بر همین اساس و در راستای احراز کفایت دستاوردهای علمی، در شیوه‌نامه اجرایی اخذ پذیرش یا چاپ یک مقاله در مجلات  علمی ـ پژوهشی در فهرست JCR و یا در فهرست مجلات معتبر و همتراز با فهرست JCR را مقرر نموده است. لازم به ذکر است در راستای سیاستهای اقتصاد مقاومتی ابلاغی از سوی رهبر معظم انقلاب، هم اکنون طرح ارتقاء 5 دانشگاه و 5 واحد پژوهشی برتر کشور به تراز بین‌المللی در کشور در حال انجام است که دانشگاه تربیت مدرس یکی از دانشگاه‌های منتخب در این طرح است. از ملزومات اصلی این طرح افزایش تعداد مقالات در فهرست مجلات علمی ـ پژوهشی بین‌المللی از قبیل JCR ـ ISI و غیره است. از این رو محدود کردن اختیارات دانشگاه‌ها در احراز کفایت دستاوردهای علمی می‌تواند منجر به افت سطح علمی دانشگاه‌ها و عدم توفیق در اجرای سیاستهای اقتصاد مقاومتی گردد.

  در خصوص رأی وحدت رویه شماره 168 و 167ـ 1398/12/6 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری که مورد استناد خواهان قرار گرفته به استحضار می‌رساند، هیأت عمومی دیوان عدالت اداری دستورالعمل دانشگاه شهید بهشتی را صرفاً از جهت عطف بماسبق شدن آن ابطال نموده است و در خصوص سایر ادعاهای خواهان از جمله در مورد لزوم چاپ مقاله در مجلات فهرست JCR ـ ISI ورود نکرده است. بنابراین استناد خواهان به رأی یاد شده درست نبوده و موضوعیت ندارد. زیرا شیوه‌نامه دانشگاه تربیت مدرس مطابق آیین‌نامه آموزشی دکتری سال 1395 و برای دانشجویان ورودی سال 1395 به بعد تدوین شده و به هیچ وجه عطف بماسبق نشده است. نظر به مراتب یاد شده رسیدگی شایسته و رد دعوای مطروحه مورد استدعاست. "

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1400/3/11 با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.

 

رأی هیأت عمومی

برمبنای ماده 8 آیین‌نامه دوره دکتری مصوب 1389/8/8 شورای برنامه‌ریزی آموزش عالی که بر دانشجویان ورودی قبل از سال تحصیلی 1396 ـ 1395 حاکم است، دانشجو پس از تدوین رساله و تأیید استاد راهنما و به شرط کفایت دستاوردهای علمی رساله (چاپ حداقل یک مقاله برای دانشجویان در شیوه آموزشی ـ پژوهشی و دو مقاله برای دانشجویان شیوه پژوهشی در مجلات  علمی ـ پژوهشی دارای نمایه معتبر بین‌المللی) موظّف است در حضور هیأت داوران از رساله خود دفاع کند. بنا به مراتب فوق، بند 1 مصوبه شماره 3272/د31ـ 1395/2/8 شورای پژوهشی دانشگاه تربیت مدرس که براساس آن، صدور مجوز دفاع برای دانشجویان دکتری ورودی نیمسال اول 1393ـ 1392 به بعد و دانشجویانی که از طرح تحقیق خود بعد از نیمسال دوم 1394ـ 1393 دفاع کرده باشند، به چاپ مقاله در رتبه‌های مشخصی از فهرست JCR   و ISI Master Journal List   منوط شده، خارج از حدود اختیار شورای پژوهشی دانشگاه تربیت مدرس است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود .

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

معاون قضایی دیوان عدالت اداری ـ مهدی دربین

اخبار مرتبط