رأی شماره 1425 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع «با اعمال ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نسبت به دادنامه شماره 1699 ـ 1399/11/14 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری موافقت شد و اعتبار حقوقی مصوبه شماره 173085/ت56342هـ مورخ 1397/12/22 هیأت وزیران و بخشنامه شماره 200/98/14 مورخ 1398/2/31 سازمان امور مالیاتی کشور مورد تأیید قرار گرفت»

تاریخ دادنامه : 1400/6/6       شماره دادنامه: 1425     شماره پرونده : 0000569

مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

درخواست‌کننده : رئیس دیوان عدالت اداری

موضوع شکایت و خواسته : اعمال مقررات ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نسبت به دادنامه شماره 1699 ـ 1399/11/14 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

گردش‌کار : 1ـ معاون وزیر و رئیس هیأت‌مدیره و مدیرعامل وزارت راه و شهرسازی به موجب نامه شماره 1400/2963/ص/3900 ـ 1400/3/22 به معاون قضایی دیوان در امور هیأت عمومی، اعلام کرده است که:

" احـتراماً در خصـوص پرونده کـلاسـه 9803380 (بـه شـماره پرونـده 9809980905802586) موضوع شکایت سازمان بازرسی کل کشور و آقای بهمن زبردست به خواسته ابطال تصویب نامه شماره 173085/ت56342هـ ـ 1397/12/22 هیأت وزیران که در هیأت عمومی دیوان عدالت اداری منجر به صدور دادنامه شماره 9909970905811699 ـ 1399/11/14 مبنی بر ابطال مصوبه مذکور شده است، به‌استحضار می‌رساند: این شرکت (وزارت راه و شهرسازی) تقاضای اعمال ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 را مطرح نموده و هم اکنون موضوع با عنایت به دستور رئیس دیوان عدالت اداری در هیأت تخصصی دیوان عدالت اداری در حال بررسی و رسیدگی است. علیهذا با توجه به حساسیت موضوع و توجهاً به‌این امر که آثار مترتب بر موضوع واجد اهمیت فراوانی بوده و در برخی موارد منجر به‌ممنوعیت خروج تعدادی از مدیران و اعضای هیأت‌مدیره شرکت مادر تخصصی عمران شهرهای جدید و شرکتهای تابعه از کشور شده است و با عنایت به دستور ریاست دیوان عدالت اداری مبنی بر اعمال ماده 91 پیش گفته خواهشمند است دستور فرمایید به‌منظور ادای توضیحات، تمهیداتی در راستای حضور نمایندگان مطلع این شرکت در جلسه رسیدگی هیأت تخصصی دیوان عدالت اداری به موضوع، اتخاذ گردد. ضمناً تصویری از تقاضای اعمال ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری جهت مزید استحضار به پیوست تقدیم می‌گردد. بدواً از بذل توجه آن مقام کمال امتنان و تشکر را دارد. "

2ـ متن رأی شماره 1699 ـ 1399/11/14 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری به‌قرار زیر است:

" هر چند به موجب قسمت اخیر تبصره ماده 5 قانون ایجاد شهرهای جدید مصوب 1380/10/16: «سرمایه‌گذاری از منابع داخلی شرکت برای ایجاد فضاهای آموزشی، خدماتی، فرهنگی و مذهبی به حساب مالیات‌های قطعی شده شرکت منظور خواهد شد»، ولی برمبنای ماده 273 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 1380/11/27 مجلس شورای اسلامی مقرر شده: «از تاریخ اجرای این قانون کلّیه قوانین و مقررات مغایر به استثنای احکام مالیاتی مقرر در قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران دردوران برنامه مزبور و نیز ماده 13 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1372/6/7 و استفساریه مصوب 1374/1/21 قانون اخیرالذکر لغو می‌گردد»، لذا   با توجه به عدم پیش‌‌بینی معافیت مقرر در قسمت اخیر تبصره ماده 5 قانون ایجاد شهرهای جدید   در قانون مالیات‌های مستقیم، حکم مقرر در تبصره مذکور با وضع ماده 273 قانون مالیات‌های مستقیم نسخ شده و این امر در بخشنامه شماره 20/15428/ص ـ 1392/9/2 سازمان امور مالیاتی کشور و دادنامه شماره 228 ـ 1396/11/2 هیأت تخصصی اقتصادی مالی دیوان عدالت اداری نیز مورد تأیید قرار گرفته است. بنا بر مراتب مصوبه شماره 173085/ت56342هـ ـ 1397/12/22 هیأت وزیران و بخشنامه شماره 14/98/200 ـ 1398/2/31 سازمان امور مالیاتی کشور که متضمن تأیید مجدد معافیت مقرر در قسمت اخیر تبصره ماده 5 قانون ایجاد شهرهای جدید است، خلاف قانون و خارج از اختیار وضع شده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود ."

3ـ معاون نظارت و بازرسی دیوان عدالت اداری به موجب گزارش شماره 9000/558314/200 ـ 1399/12/23 اعمال ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نسبت به رأی مذکور به رئیس وقت دیوان عدالت اداری پیشنهاد می‌کند. استدلال مصرح در نامه معاونت نظارت و بازرسی به قرار زیر است:

" احتراماً در خصوص نامه شماره 558314 موضوع درخواست اعمال ماده 91 مشاور مدیرعامل شرکت عمران شهرهای جدید نسبت به رأی شماره 1699 ـ 1399/11/14 هیأت عمومی به استحضار می‌رساند: هیأت عمومی در رأی شماره 1699 ـ 1399/11/14 چنین مقرر نموده است: هر چند به موجب قسمت اخیر تبصره ماده 5 قانون ایجاد شهرهای جدید مصوب 1380: «سرمایه‌گذاری از منابع داخلی شرکت برای ایجاد فضاهای آموزشی، خدماتی، فرهنگی و مذهبی به حساب مالیات‌های قطعی شده شرکت منظور خواهد شد»، ولی برمبنای ماده 273 قانون مالیات‌‌های مستقیم مصوب 1380/11/27 مجلس شورای اسلامی مقرر شده: «از تاریخ اجرای این قانون کلّیه قوانین و مقررات مغایر به استثنای احکام مالیاتی مقرر در قانون برنامه سوم توسعه در دوران برنامه مزبور و نیز ماده 13 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی مصوب 1372 و استفساریه مصوب 1374/1/21 قانون اخیرالذکر لغو می‌گردد»، لذا   با توجه به عدم پیش‌بینی معافیت مقرر در قسمت اخیر تبصره ماده 5 قانون ایجاد شهرهای جدید   در قانون مالیات‌های مستقیم حکم مقرر در تبصره مذکور با وضع ماده 273 قانون مالیات‌‌های مستقیم نسخ شده و این امر در بخشنامه شماره 20/15428/ص ـ 1392/9/2 سازمان امور مالیاتی کشور و دادنامه شماره 228 ـ 1396/11/2 هیأت تخصصی اقتصادی، مالی دیوان عدالت اداری نیز مورد تأیید قرار گرفته است. بنا بر مراتب مصوبه شماره 173085/ت56342هـ ـ 1397/12/22 هیأت وزیران و بخشنامه شماره 14/98/200 ـ 1398/2/31 سازمان امور مالیاتی کشور که متضمن تأیید مجدد معافیت مقرر در قسمت اخیر تبصره ماده 5 قانون ایجاد شهرهای جدید است، خلاف قانون و خارج از اختیار وضع شده و ابطال می‌شود.» مطابق تبصره 5 قانون ایجاد شهرهای جدید مصوب 1380 که مقرر نموده: «شرکتهای وابسته یا متقاضی ایجاد شهر مکلفند اراضی ملکی خود را به کاربری آموزشی برابر ماده 18 قانون تشکیل شوراهای آموزشی و پرورشی در استانها، شهرستانها و مناطق کشور و ملحقات آن مصوب 1372/10/26 و سایر کاربریهای خدماتی (به استثنای اراضی با کاربری تجاری) را به طور رایگان حسب مورد در اختیار دستگاه‌های دولتی خدمات دهنده، شهرداری و شرکتهای آب و فاضلاب قرار دهند، تغییر کاربری یا واگذاری اراضی یاد شده به غیرمسموع است سرمایه‌گذاری از منابع داخلی شرکت برای ایجاد فضاهای آموزشی، خدماتی، فرهنگی، مذهبی به حساب مالیاتهای مستقیم قطعی شده شرکت منظور خواهد شد.

حکم مذکور عیناً در ماده 24 آیین‌نامه اجرایی قانون ایجاد شهرهای جدید مصوب 1382/5/15 نیز تکرار گردیده است و در ماده 273 اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم که اشعار می‌دارد: «تاریخ اجرای این قانون از اول سال 1381 خواهد بود و کلیه اشخاص حقوقی که شروع سال مالی آنها از اول فروردین ماه سال 1380 به بعد باشد نیز از لحاظ ترتیب رسیدگی و نرخ مالیاتی مشمول این قانون خواهند شد از تاریخ اجرای این قانون کلیه قوانین و مقررات مغایر به استثنای احکام مالیاتی مقرر در قانون برنامه سوم توسعه در دوران برنامه مزبور و نیز ماده 13 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری صنعتی مصوب 1372/6/7 و استفساریه مصوب 1374/1/21 قانون اخیرالذکر لغو می‌گردد. این حکم شامل قوانین و مقررات مغایری که شمول قوانین و مقررات عمومی به آنها مستلزم ذکر نام یا تصریح نام است نیز می‌باشد.» با توجه به مراتب فوق، نظر به اینکه اولاً: تبصره ماده 5 قانون ایجاد شهرهای جدید راجع به معافیت‌های مالیاتی شرکتهای عمران شهر جدید نمی‌باشد، بلکه حساب مالیات‌های قطعی شده شرکت از طریق سرمایه‌گذاری‌های صورت گرفته در فضاهای آموزشی، خدماتی، فرهنگی و مذهبی منظور شده است که این امر با معافیت قید شده  در ماده 273 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 1380/11/27 متفاوت می‌باشد. ثانیاً: ماده 273 قانون مالیاتهای مستقیم ناسخ تبصره ماده 5 قانون ایجاد شهرهای جدید نمی‌باشد، زیرا ماده 273 قانون مذکور صرفاً قوانین مغایر را لغو نموده است در صورتی که در قانون مالیاتهای مستقیم حکمی برای نحوه محاسبه سرمایه‌گذاری در شهرهای جدید وضع نشده است، لذا تبصره ماده 5 قانون ایجاد شهرهای جدید به قوت خود باقی است. ثالثاً: تبصره ماده 5 قانون مزبور در خصوص منظور نمودن سرمایه‌گذاری از محل منابع داخلی شرکت عمران شهر جدید به حساب مالیات‌های قطعی شده می‌باشد که مصوبه شماره 173085/ت56342هـ ـ 1397/12/22 هیأت وزیران نیز در راستای تبصره فوق‌الذکر صادر گردیده، بنابراین رأی شماره 1699 ـ 1399/11/14 هیأت عمومی که ماده 273 قانون مالیات‌های مستقیم را ناسخ تبصره ماده 5 دانسته مغایر قوانین و مقررات بوده و پیشنهاد اعمال ماده 91 قانون دیوان عدالت اداری مورد استدعاست. مع‌الوصف مراتب جهت صدور دستور مقتضی به حضور ایفاد می‌گردد. "

4ـ رئیس وقت دیوان عدالت اداری پس از ملاحظه گزارش معاون نظارت و بازرسی دیوان عدالت اداری، موضوع را در اجرای ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری جهت بررسی به هیأت تخصصی اداری و امور عمومی ارجاع می‌کند.

5 ـ رئیس دیوان عدالت اداری پس از ملاحظه نظریه هیأت تخصصی مربوطه و در هامش گزارش مورخ 1400/5/11 معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیأت عمومی و هیأتهای تخصصی در اجرای ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی مصوب سال 1392 موضوع را به هیأت عمومی ارجاع می‌کند.

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1400/6/6 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به‌صدور رأی مبادرت کرده است.

 

رأی هیأت عمومی

اولاً: مطابق تبصره ماده 5 قانون ایجاد شهرهای جدید مصوب سال 1380: «سرمایه‌گذاری از منابع داخلی شرکت برای ایجاد فضاهای آموزشی، خدماتی، فرهنگی و مذهبی به حساب مالیاتهای قطعی شرکت منظور خواهد شد.» ثانیاً: اصل بر پرداخت مالیات بوده و استثناء بر آن یعنی معافیت مالیاتی نیازمند نص صریح قانونی (از جمله مواد 132 تا 146 قانون مالیاتهای مستقیم ) است و این در حالی است که مفاد تبصره ماده 5 قانون ایجاد شهرهای جدید هیچ دلالتی بر معافیت مالیاتی ندارد. ثالثاً: ماده 273 قانون مالیاتهای مستقیم در تاریخ 1380/11/27 و قانون ایجاد شهرهای جدید در تاریخ 1380/10/16 به تصویب رسیده و قوانین مغایر را منسوخ اعلام کرده است و حکم مقرر در تبصره ماده 5 قانون ایجاد شهرهای جدید متضمن لزوم پرداخت مالیات بر طبق قواعد کلّی است و هزینه‌های سرمایه‌گذاری نیز پس از مراحلی از قبیل تقدیم اظهارنامه و طی فرایند تشخیص، جزء مالیاتهای قطعی شرکت است و در واقع قانونگذار در صورتی که شرکت، خود قصد ایجاد فضاهای آموزشی و فرهنگی با هدف سرمایه‌گذاری را داشته باشد، بر لزوم محاسبه این اقدامات در فرایند تشخیص و محاسبه مالیات تأکید کرده است و مفاد ماده 24 آیین‌نامه قانون ایجاد شهرهای جدید نیز که در سال 1382 به تصویب رسیده و براساس آن سرمایه‌گذاریها برای ایجاد فضاهای آموزشی، خدماتی، فرهنگی و... به عنوان پیش پرداخت مالیاتی منظور می‌شود، استدلال مذکور را تقویت می‌کند و مؤید این امر است که قانونگذار اساساً اراده‌ای بر معافیت مالیاتی نداشته و حکم مقرر در تبصره ماده 5 قانون ایجاد شهرهای جدید نیز در راستای قانون مالیاتهای مستقیم وضع شده و مشمول حکم مقرر در ماده 273 این قانون نیست تا لغو گردد. رابعاً: در قانون تنقیح قوانین مالیاتی کشور مصوب سال 1396 که در مقام احصاء قوانین منقضی و منسوخ مالیاتی وضع شده، از ماده 5 قانون ایجاد شهرهای جدید و تبصره آن به عنوان قانون منسوخ ذکری نشده است. خامساً: چنانچه دستگاههای دولتی قصد ایجاد فضاهای آموزشی و خدماتی داشته باشند باید شرکتهای وابسته این اراضی را به رایگان در اختیار دستگاههای دولتی قرار دهند و اگر شرکتهای مذکور قصد سرمایه‌گذاری در ایجاد فضاهای آموزشی، خدماتی، فرهنگی و... داشته باشند با فرض اینکه هزینه‌های مذکور برای سرمایه‌گذاری در عداد معافیت مالیاتی نباشد، نهایتاً هزینه‌های صرف شده جزء هزینه‌های قابل قبول و مشمول ماده 147 قانون مالیاتهای مستقیم است. با توجه به‌مراتب فوق و مستند به حکم مقرر در ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری ، دادنامه شماره 1699 مورخ 1399/11/14 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری که مغایر با قانون و مبتنی بر اشتباه صادر شده، نقض می‌شود و اعتبار حقوقی مصوبه شماره 173085/ت56342 هـ مورخ 1397/12/22 هیأت وزیران و بخشنامه شماره 14/98/200 مورخ 1398/2/31 سازمان امور مالیاتی کشور مورد تأیید قرار می‌گیرد .

رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری ـ حکمتعلی مظفری

برچسب ها

ارسال دیدگاه ها

پیغام شما با موفقیت ارسال شد
کاراکترهای باقی مانده : ( 1000) حرف

اخبار مرتبط