رأی شماره 1432 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال ماده 20 دستورالعمل شماره 3084 ـ 3ـ 105 مورخ 5/7/1396 صندوق کارآفرینی امید از تاریخ تصویب

تاریخ دادنامه : 1400/6/6        شماره دادنامه: 1432    شماره پرونده : 9902808

مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی : سازمان بازرسی کل کشور

موضوع شکایت و خواسته : ابطال ماده 20 دستورالعمل شماره 3084 ـ 3ـ 105 مورخ 1396/7/5 صندوق کارآفرینی امید

گردش‌کار : معاون حقوقی، نظارت همگانی و امور مجلس سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایت نامه شماره 300/288345 ـ 1399/10/20 اعلام کرده است که:

" احتراماً دستورالعمل شماره 3084 ـ 3ـ 105 مورخ 1396/7/5 صندوق کارآفرینی امید از جهت انطباق با قانون در این سازمان مورد بررسی قرار گرفته که نتیجه آن به‌شرح ذیل جهت استحضار و اقدام شایسته قانونی اعلام می‌‌شود. مطابق با قانون عملیات بانکی بدون ربا و طبق ماده 2 آیین‌نامه فصل سوم قانون مذکور (تسهیلات اعطایی) ضوابط تعیین سود  و نرخ بازده مورد انتظار ناشی از تسهیلات اعطایی بانکها و حداقل و حداکثر سود و یا بازده مورد انتظار به تصویب شورای پول و اعتبار و تأیید رئیس جمهور خواهد رسید. این در حالی است که به موجب ماده 20 دستورالعمل فوق‌الذکر عملاً نرخ کارمزد تسهیلات قرض‌الحسنه پرداختی که 4% درصد بوده و توسط شورای پول و اعتبار تعیین گردیده است، افزایش یافته ومتقاضی استفاده از تسهیلات، نرخ کارمزد مبلغ مسدودی را نیز پرداخت می‌نماید در حالی که مبلغ کمتری دریافت نموده، بنابه مراتب ماده 20 دستورالعمل شماره 3084 ـ 3ـ 105 مورخ 1396/7/5 مدیرعامل صندوق کارآفرینی امید، مغایر با قانون یاد شده  و خارج از حدود اختیارات واضع تشخیص و ابطال آنها در هیأت عمومی دیوان عدالت اداری (به صورت فوق‌العاده و خارج از نوبت) با لحاظ ماده 13 قانون اخیرالذکر مورد تقاضا می‌باشد. "

متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:

"ماده 20 دستورالعمل شماره 3084 ـ 3ـ 105 مورخ 1396/7/5 صندوق کارآفرینی امید:

«ماده‌ 20 ـ آورده متقاضی حداقل باید 10 % یا 20 % کل مبلغ تسهیلات باشد و به‌صورتی که سهم آورده به مبلغ تسهیلات اضافه می‌گردد و به منظور حسن اجرای تعهدات و اجرای طرح با اخذ رضایت‌نامه کتبی از متقاضی مبلغ موصوف تا پایان اقساط در حساب متقاضی نزد صندوق تودیع می‌شود و در صورت عدم اجرای طرح و یا در صورتی که اقساط متقاضی بیش از 3 قسط و در وضعیت سررسید گذشته قرار گیرد از حساب مذکور به‌منظور کارسازی جریمه عدم اجرای طرح یا اقساط معوق برداشت می‌گردد.

مثال: چنانچه مبلغ مصوب تسهیلات متقاضی 100 میلیون ریال باشد با احتساب 20% سهم آورده متقاضی مبلغ تسهیلات 120 میلیون ریال مصوب و ثبت می‌گردد و مبلغ 20 میلیون ریال در حساب متقاضی تا پایان اقساط به منظور حسن اجرای تعهدات نزد صندوق تودیع می‌گردد.» "

در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر حقوقی و امور قراردادهای صندوق کارآفرینی امید به موجب لایحه شماره 1400/872/د ـ 1400/1/18 توضیح داده است که:

" چنانچه مستحضرید به جهت وجود مبانی قانونی در تصویب حداقل  وحداکثر نرخ سود وکارمزد تسهیلات پرداختی در شبکه بانکی از سوی شورای پول و اعتبار موضوع ماده 2 اصلاحی فصل سوم آیین‌نامه قانون عملیات بانکی بدون ربا، ممنوعیت بلوکه نمودن بخشی از تسهیلات اعطایی به مشتریان در بخشنامه  ابلاغی بانک مرکزی به‌شماره 91/62668ـ 1391/3/10 مدیرکل مقررات، مجوزهای بانکی و مبارزه با پولشویی اداره مطالعات و  مقررات بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و تأکید بر این مهم طی بخشنامه شماره 99/100832 ـ 1399/4/9 از سوی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، صندوق کارآفرینی امید پیشتر موضوع ممنوعیت انسداد مبلغی از تسهیلات اعطایی به‌مشتریان خود را ملحوظ نظر قرار داده است که در این راستا فارغ از اینکه مفاد ماده 20 دستورالعمل اعطایی تسهیلات قرض‌الحسنه اشتغال به شماره سند 3084 ـ 3ـ 105 عملاً در عرصه اجرا تحقق نیافته است. با اعلام نظر دفتر حقوقی صندوق طی مکاتبه شماره 97/23797/د ـ 1397/11/28  مبنی بر ممنوعیت قانونی مسدود نمودن 10 الی 20 درصد از مبلغ تسهیلات اعطایی عنوان شده در ماده 20 دستورالعمل اعطای تسهیلات قرض‌الحسنه، از مشتریان خود بخواهد مبلغ مورد نظر (10 الی 20 درصد) را به‌عنوان وثیقه (سپرده نقدی) در وجه صندوق پرداخت نماید» که اخیراً در بخشنامه شماره 99/100832 ـ 1399/4/9 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مورد اشاره واقع و به‌بانکها ابلاغ گردیده است در همان فواصل زمانی ابلاغ دستورالعمل تسهیلاتی مقرر گردید، مدیر امور تلفیق برنامه و فناوری اطلاعات صندوق کارآفرینی امید (مرجع ابلاغ مقررات داخلی صندوق) مراتب این مهم را در قالب بخشنامه‌ای تحت عنوان الحاقیه به‌دستورالعمل یاد شده به صندوق استانهای سراسر کشور ابلاغ دارند (مکاتبه شماره 97/24536/د ـ 1397/12/5). علی ای حال فارغ از مباحث یاد شده ضمن پذیرش نظر معاون حقوقی، نظارت همگانی و امور مجلس سازمان بازرسی کل کشور، موضوع ممنوعیت انسداد 10 الی 20 درصد از مبلغ تسهیلات اعطایی مصرح درماده 20 دستورالعمل اعطای تسهیلات قرض‌‌الحسنه اشتغال به شماره سند 3084 ـ 3ـ 105 و ابطال این ماده به موجب بخشنامه شماره 5214 ـ 5 ـ 105 مورخ1400/1/18 به صندوق استانهای سراسر کشور ابلاغ گردیده است. ضمن اینکه با توجه به جایگاه صندوق کارآفرینی امید در حوزه پرداخت تسهیلات قرض‌الحسنه اشتغال، رسالت عمل به تکالیف قانونی و بخشنامه‌های ابلاغی از سوی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران همواره سرلوحه کار این صندوق می‌باشد. "

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1400/6/6 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.

 

رأی هیأت عمومی

مطابق قانون عملیات بانکی بدون ربا و ماده 2 آیین‌نامه فصل سوم قانون مذکور (تسهیلات اعطایی) ضوابط تعیین سود و نرخ بازده مورد انتظار ناشی از تسهیلات اعطایی بانکها و حداقل و حداکثر سود و یا بازده مورد انتظار به تصویب شورای پول و اعتبار و تأیید رئیس‌جمهور خواهد رسید. نظر به اینکه به موجب ماده 20 دستورالعمل شماره 3084 ـ 3ـ 105 مورخ 1396/7/5 صندوق کارآفرینی امید نرخ کارمزد تسهیلات قرض‌الحسنه پرداختی که 4%  بوده و توسط شورای پول و اعتبار تعیین شده، افزایش یافته و متقاضی استفاده از تسهیلات با وجود اینکه مبلغ کمتری دریافت نموده نرخ کارمزد مبلغ مسدودی را نیز پرداخت می‌نماید و اعمال تغییرات فوق خارج از حدود اختیار مرجع وضع مقرره مذکور و به منزله مداخله در صلاحیت شورای پول و اعتبار است، لذا مقرره فوق مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری از تاریخ تصویب ابطال می‌شود.

رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری ـ حکمتعلی مظفری

ارسال دیدگاه ها

پیغام شما با موفقیت ارسال شد
کاراکترهای باقی مانده : ( 1000) حرف

اخبار مرتبط