قانون سند الحاقی (پروتکل) حفاظت از تنوع زیستی الحاقی به کنوانسیون چهارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر

قانون سند الحاقی (پروتکل) حفاظت از تنوع زیستی الحاقی به کنوانسیون چهارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر ابلاغ شد.

قانون سند الحاقی (پروتکل) حفاظت از تنوع زیستی الحاقی به کنوانسیون چهارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر که در جلسه علنی مورخ 1400/07/25 مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید طی نامه شماره 102815 مورخ 1400/09/08 توسط رییس جمهور ابلاغ شد.

 

قانون سند الحاقی( پروتکل) حفاظت از تنوع زیستی الحاقی به کنوانسیون چهارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر

ماده واحده- سند الحاقی(پروتكل) حفاظت از تنوع زيستي الحاقي به كنوانسيون چهارچوب حفاظت از محيط زيست دريايي درياي خزر به‌شرح پيوست تصويب و اجازه مبادله اسناد آن داده مي‌شود.

تبصره – رعایت اصول هفتاد و هفتم (77)، یکصد و بیست و پنجم (125) و یکصد و سی و نهم (139) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در اجرای مواد (22) و (24) این سند الحاقی(پروتکل) الزامی است.

 

بسم الله الرحمن الرحيم

سند الحاقی (پروتكل) حفاظت از تنوع زيستي الحاقی به

كنوانسيون چهارچوب حفاظت از محيط¬زيست دريايي درياي خزر

 

مقدمه

دولت های ساحلی دریای خزر:                                                    

جمهوری آذربایجان

جمهوری اسلامی ایران

جمهوری قزاقستان

فدراسيون روسیه

ترکمنستان

که از این پس«طرف¬های متعاهد» خوانده می¬شوند،

و طرف¬های متعاهد كنوانسيون چهارچوب حفاظت از محيط¬زيست دريايي درياي خزر، منعقده در تهران به تاریخ 13/8/1382 برابر با 4 نوامبر 2003 ميلادي می¬باشند (که از اين پس «كنوانسيون» ناميده مي¬شود)؛

با عزم به اجراي كنوانسيون و طبق بند (2) ماده (14) آن كه به منظور انجام اقدامات لازم براي حمايت، حفاظت و احياي منابع زيستي دريايي، همكاري در جهت تدوین سندهای الحاقی را تصريح مي¬نمايد؛

به¬عنوان طرفهای متعاهد كنوانسيون سازمان ملل متحد در خصوص تنوع¬زيستي، مورخ 15 خرداد 1371 هجري شمسي برابر با 5 ژوئن 1992 ميلادي؛

با آگاهي از اين كه درياي خزر يك زيست¬بوم بي¬نظير است و شمار زيادي از زيستگاهها و گونه هايي با اهميت فراوان ملي، منطقه¬اي و جهاني كه نيازمند حمايت، حفاظت و احياء هستند را در بر مي گيرد و لزوم تضمين استفاده پايدار و منطقي از منابع¬زيستي؛

با در نظر گرفتن فشار¬هاي وارده بر محيط¬ زيست درياي خزر، به‌ خاطر انواع مختلف فعاليت¬هاي انساني كه تنوع¬زيستي را تهديد مي‌كنند؛

با تأكيد بر اهميت حفاظت از تنوع¬زيستي و در صورت اقتضاء بهبود وضعيت ميراث طبيعي و فرهنگي نواحي ساحلي و دريايي دریای خزر به¬ويژه از طريق ایجاد مناطق حفاظت شده و حمايت و حفاظت از گونه¬هاي تهديد شده در سطوح ملي و منطقه¬اي؛

با ابراز نگراني از گونه¬هاي بيگانه و لزوم توسعه اقدامات نظارتی (كنترلي) جهت ممانعت از انتقال تصادفي این گونه¬ها به داخل و خارج از درياي خزر در نتيجه فعاليت¬هاي انساني؛

با تأييد لزوم انجام اقدامات ضروري براي حمايت، حفاظت و احياء سلامت و يكپارچگي زيست بوم¬هاي دريايي و ساحلي درياي خزر؛

به ترتیب زیر موافقت کرده¬اند:

بخش اول- مقررات و تعهدات کلی

ماده1- كاربرد اصطلاحات

از نظر اين سند الحاقی:

(الف) «تنوع¬زيستي» يعني گوناگوني موجودات زنده از تمامي منابع از جمله، زيست بوم¬هاي خشكي، دريايي و ديگر زيست¬بوم¬هاي آبي و تركيبات بوم¬شناختي كه بخشي از آنها هستند. اين مفهوم تنوع درون گونه¬ها، بين گونه¬ها و زيست¬بوم¬ها را دربرمی‌گیرد؛

(ب) «منابع¬زيستي» شامل ذخاير وراثتی، موجودات يا بخش¬هايي از آنها، جمعيت¬ها يا هر جزء زيستي ديگر از زيست¬بوم¬ها با كاركرد يا ارزش بالقوه يا بالفعل براي بشريت مي باشد؛

(پ) «فناوري زيستي» يعني هر كاربرد فناورانه سامانه¬هاي زيستي، موجودات زنده يا مشتقات آنها به منظور تولید یا اصلاح محصولات يا فرآيندهايي براي كاربرد ويژه،

(ت) «مرجع صلاحيتدار» يعني «مرجع ملي» تعريف شده در ماده (1) كنوانسيون يا مرجع (مراجع) داخلي دولت طرف متعاهد كه از سوي مرجع ملي، به‌عنوان مسئول اجراي تعهدات مصرح  اين سند الحاقی، تعيين شده است؛

(ث) «كشور خاستگاه ذخاير وراثتی» يعني كشوري كه به استثنای انواع توافق شده فرامرزی منابع زیستی متعلق به همه دولت‌های ساحلی خزر، ذخایر مزبور را در شرايط طبيعي در اختيار دارد؛

(ج) «كشور تأمين¬كننده ذخاير وراثتی» يعني كشوري كه ذخاير وراثتی  جمع¬آوری شده را از منابع داخلی، از جمله جمعیت¬های گونه¬هاي وحشي و اهلي، يا از منابع بيروني، اعم از آن كه خاستگاه آن‌ها ممکن است در آن كشور يا خارج از آن باشد، تأمين مي¬نماید؛

(چ) «گونه اهلي يا اصلاح شده» يعني گونه¬اي كه به منظور رفع نیازهای بشری روند تکاملی را طی کرده است؛

(ح) «زيست¬بوم» يعني مجموعه ای پويا از موجودات زنده و محيط پيرامون آنها كه به عنوان يك واحد فعال دارای تأثیر متقابل هستند؛

(خ) «گونه بومي» يعني هر گونه¬اي كه گمان مي رود فقط در يك منطقه ويژه جغرافيايي مشخص يافت می شود؛

(د) «حفاظت بيروني» يعني حفاظت از اجزاء تنوع¬زيستي خارج از زيستگاه طبيعي آنها؛

(ذ) «ماده وراثتی» يعني هر ماده ای  با منشأ گياهي، جانوري، ميكروبي يا غيره حاوی واحدهاي كاركردي وراثتي ؛

(ر) «گونه اصلاح شده وراثتی» يعني هر گونه¬اي كه ماده وراثتی  آن با استفاده از فناوري ژن  تغيير كرده باشد؛

(ز) «ذخاير وراثتی» به معناي ماده وراثتی  است كه از ارزش واقعي يا بالقوه برخوردار باشد؛

(ژ) «زيستگاه» يعني محل خاص زندگي كه موجود زنده يا يك جمعيت به طور طبيعي در آن يافت مي‌شوند؛

(س) «حفاظت دروني» يعني حفاظت از زيست¬بوم¬ها و زيستگاههاي طبيعي و نگهداري و احياء جمعيت¬هاي مانای گونه¬ها در محیط¬های طبیعی آنها و در مورد گونه¬های اهلی یا اصلاح شده در محيط¬هايي كه ويژگيهاي بارز خود را در آن توسعه بخشيده¬اند؛

(ش) «گونه بيگانه» (كه به عنوان گونه غير بومي یا معرفي شده هم شناخته مي شود) يعني هر گونه¬اي كه در نتيجه پراكنش تعمدي يا تصادفي ناشي از فعاليت¬هاي انساني، خارج از محدوده طبيعي خود كه از نظر تاريخي شناخته شده است، يافت مي‌شود؛

(ص) «گونه مهاجم» يعني گونه بيگانه كه استقرار و پراكنش آن ممكن است موجب بروز خسارت¬هاي اقتصادي یا زيست‌محيطي در زيست بوم¬ها يا منابع زيستي شود يا براي سلامتی انسان مضر باشد؛

(ض) «فرآهمایی طرفها» يعني ركن موضوع ماده (22) كنوانسيون؛

(ط) «سیاهه مناطق حفاظت شده دریای خزر» يعني سیاهه  مناطق حفاظت شده ای که برای محیط¬زیست دریایی دریای خزر حائز اهمیت است،

(ظ) «منطقه حفاظت شده» يعني ناحيه جغرافيايي مشخص كه جهت دستيابي به اهداف ويژه حفاظتي تعيين، ساماندهي و مديريت مي¬شود؛

(ع) «دبيرخانه» يعني ركن موضوع ماده (23) كنوانسيون؛

(غ) «استفاده پايدار» يعني استفاده از اجزاي تشكيل¬دهنده تنوع زيستي به شيوه¬ و به ميزاني كه به كاهش دراز مدت تنوع¬زيستي منجر نشود و بدين ترتیب توانايي آن براي رفع نيازها و آمال نسل حاضر و آتي حفظ گردد؛

(ف) «فناوري» يعني شيوه عمل، توصيف و كاربرد اصطلاحات براي هر كدام از علوم كاربردي يا همه آنها كه استفاده تجربي و یا صنعتي دارند از جمله فناوري زيستي؛

(ق) «گونه مورد تهديد» يعني هر گونه¬ای از موجودات كه بقاي آن با فعاليت¬هاي انساني يا ساير عوامل به¬طور چشمگيري به مخاطره افتاده باشد؛

(ک) «معرفی» يعني هر گونه¬ای از خارج به داخل زیست بوم دریای خزر به طور تعمدی یا تصادفی انتقال یابد؛

(گ) «پیمان¬هاي بین¬المللی حاکم» يعني سندهای حقوقی بین¬المللی که برای تمامی طرفهای متعاهد عضو آنها  لازم¬الاجراء باشد.

ماده 2- اهداف

اهداف اين سند الحاقی عبارتند از حمايت، حفاظت و احياء سلامت و يكپارچگي تنوع¬زيستي و زيست¬بوم درياي خزر و همچنین تضمین استفاده پایدار از منابع¬زیستی و در این خصوص:

(الف) حفاظت گونه¬هاي تهديد شده و زيست¬بوم¬هاي آسيب¬پذير براي تضمين ماندگاري و تنوع¬زيستي آنها در دراز مدت؛

(ب) ممانعت از كاهش، تنزل و تخريب گونه¬ها، زيستگاهها و سامانه-هاي بوم¬شناختي در راستاي اصل احتياط؛

(پ) حمايت و حفاظت از مناطقی که به بهترين وجه، طيف وسيعي از گونه¬ها، زيستگاه¬هاي ويژه، سامانه¬هاي بوم¬شناختي و ميراث‌هاي طبيعي و فرهنگي مربوطه را ارائه مي¬دهند.

ماده 3- محدوده كاربرد

بر طبق مواد (3) و (15) كنوانسيون، اين سند الحاقی شامل محيط-زيست دريايی دریای خزر، ضمن لحاظ نوسانات سطح آب و منابع آلودگي با منشأ خشكي آن، و همچنين زمینی می¬شود که تحت تاثیر مجاورت دریا قرار دارد، از جمله تالاب¬های دارای اهمیت بین¬المللی، همان گونه که به موجب قوانین ملی یا، در غیر این صورت توسط طرف¬های متعاهد تعیین شده است.

ماده 4- اجرای سند الحاقی

هر طرف متعاهد باید مرجع صلاحیتداری را به منظور هماهنگی اجرای  مفاد این سند الحاقی در قلمرو و تحت صلاحیت خود تعیین کند.

ماده 5- مقررات كلي

اجرای این سند الحاقی باید توسط طرف¬های متعاهد بر اساس قوانین ملی آنها و با لحاظ بند (1) ماده (9)، بند (2) ماده (11) و ماده (30) این سند الحاقی انجام گیرد. در این خصوص طرفهای متعاهد باید:

(الف) به¬طور جداگانه يا مشترك  تمامی اقدامات مناسب براي حمايت، حفاظت و احياء محيط زيست دریایی درياي خزر را انجام دهند؛

(ب) از ذخاير طبيعي درياي خزر به نحوي استفاده نمايند كه هيچگونه آسيبي به محيط¬زيست دريايي و منابع زیستی درياي خزر نرساند؛

(پ) با تأكيد ويژه بر گونه¬هاي مورد تهديد، تنوع¬زيستي را حمايت، حفاظت و احياء كنند؛

(ت) با ايجاد مناطق حفاظت شده، مناطقی  را كه بي¬نظير و بسیار حساس بوده يا در سطح منطقه¬ به¬طور برجسته¬اي نمایانگر وضعیت زيست-محيطي سالم و پايدار هستند؛ حمايت، حفاظت و احياء نمايند؛

(ث) جهت حفاظت از تنوع¬زيستي و استفاده پايدار و مديريت منابع-زيستي از جمله زيستگاههاي آنها، راهبردها، طرح¬ها و برنامه¬های  اقدام ملی و در صورت اقتضاء منطقه¬ای را اتخاذ و قوانین  مناسب را تدوین و اجراء کنند؛

(ج) برای  تنوع زیستی دریای خزر ، تدابیر پايشي را اعمال نمایند؛

(چ)  سیاهه تنوع¬زيستي و زيستگاه¬ها را به منظور حفاظت از تنوع زيستي و استفاده پايدار و منطقي از منابع¬زيستي، شناسايي و تدوين کنند؛

(ح) از سازگاری راهبرد¬هاي بخشي و طرحهای عملیاتی با اصول حفاظت از تنوع¬زيستي و استفاده پايدار و منطقي از منابع¬زيستي اطمینان حاصل نمایند؛

(خ) مديريت يكپارچه ملی مناطق ساحلي را با توجه به نیاز استفاده پايدار و منطقي از منابع زيستي و حفاظت از تنوع¬زيستي اجرا کنند،

(د) منابع آلودگي و هر گونه فعاليتي را كه تأثير منفي چشمگيري بر زيستگاه¬ها و گونه¬ها دارند يا ممكن است داشته باشند پایش نمايند؛

(ذ) با یکدیگر و با سازمان¬هاي بين¬المللي صلاحیتدار در زمينه حفاظت تنوع¬ زيستي و مديريت زيست¬بوم¬ها و گونه¬هاي مورد تهديد همکاری نمایند.

بخش دوم- حمايت و حفاظت از گونه¬ها

ماده 6- اقدامات حمايتي و حفاظتي گونه¬ها

طرفهای متعاهد به منظور حمايت و حفاظت از گونه¬ها بايد:

(الف) گزارش جامعي از وضعيت گونه¬هاي گياهي و جانوري مورد تهديد را تهيه و وضعيت حفاظتي این گونه¬ها را با رده¬های پيوست يك این سند الحاقی که بر طبق كتاب قرمز خزر با همکاری سازمان¬های بین¬المللی مربوط تدوین خواهد شد،  تطبیق نمایند تا با توجه به بحث و تجزیه¬و تحلیل قبلی توسط طرف¬های متعاهد در فرآهمایی طرف¬ها مورد پذیرش قرار گیرد؛

(ب) فعاليت¬هايي را كه اثرات نامطلوبي بر گونه¬هاي حمايت شده و زيستگاه¬هاي آنها دارند و ساير اقداماتي را كه وضعيت مطلوب حفاظت از چنين گونه¬هايي را تضمين مي نمايند، ساماندهی کنند؛

(پ) زنده¬گيري عمدي و تا حد امكان تصادفي، تملك یا كشتار، انتقال و بهره¬برداري از گونه¬هاي گياهي و جانوري حمايت شده، اجزاء و مشتقات آنها را برای مقاصد تجاری پایش و ، در صورت اقتضاء،  از این اعمال جلوگیری نمایند؛

(ت)  مزاحمت براي گونه¬هاي جانوري، به ويژه در طي دوره زادآوري، جوجه¬كشي، زمستان خوابي يا مهاجرت و نيز در ديگر دوره‌هاي تنش¬زيستي را پایش و، در صورت اقتضاء،  از آن جلوگیری کنند؛

(ث) همه اشكال تخريب و مزاحمت براي گونه¬هاي گياهي حمايت شده، اجزاء و فراورده¬هاي آنها از جمله جمع آوري، برداشت، برش، ريشه-كني، تملك، مبادله تجاري يا انتقال و عرضه آن¬ها را  برای مقاصد تجاری ساماندهی نمایند؛

(ج) به منظور حفاظت و احياء گونه¬هاي مهاجر با یکدیگر همکاری کنند؛

(چ) بر طبق معيارهاي مشترك مورد توافق در زمینه پویایی جمعیت، پايش دراز مدت بر وضعيت گونه¬هاي مورد تهديد موضوع پيوست يك این سند الحاقی، و همچنين  بر ماهیت و شدت اثرات تهديد كننده بقاي آن¬ها را بر عهده بگيرند.

(ح) اطلاعات مربوط به اقدامات در دست اجرا جهت حفاظت از جمعيت گونه¬هاي مورد تهديد موضوع  پيوست يك این سند الحاقی را مبادله و بر اساس معيارهاي مشترك مورد توافق، كارایی چنین اقداماتی  را ارزیابی نمایند؛

(خ) برنامه¬های اقدام ملی و در صورت اقتضاء، منطقه ای را ، به منظور حفاظت درونی و بیرونی و احیاء گونه¬هایی که در پیوست یک این سند الحاقی احصاء شده اند، شرح داده، اجرا کنند؛

(د) به منظور تضمين حمايت، حفاظت ودر صورت نياز احياء گونه¬هاي مورد تهديد احصاء  شده در پيوست يك این سند الحاقی با یکدیگر همكاري نمايند؛

(ذ) در صورت اقتضاء و طبق قوانین  ملی، معافيت¬هايي را براي ممنوعيت¬هاي مقرر در زمینه  حفاظت از گونه‌هاي احصاء شده در پيوست يك این سند الحاقی، با اهداف علمي و تكثير و، در صورت تهديد سلامتي انسان، منظور نمایند، مشروط بر این که معافيت¬هاي مزبور به بقاي جمعيت گونه¬هاي هدف يا هر گونه ديگر آسيب نرساند.

ماده 7- گونه¬هاي بيگانه  

طرفهای متعاهد بايد:

الف) معرفي گونه¬هاي بيگانه را ساماندهی و از ورود مواردی كه ممكن است اثرات زيانباري بر زيست بوم¬ها، زيستگاهها يا ساير گونه¬ها داشته باشند، جلوگیری نمایند و گونه¬هایی را كه از قبل معرفي گرديده و موجب بروز خسارت شده يا محتملاً موجب بروز خسارت می¬شوند، ساماندهي كنند؛

ب) وضعيت تمام گونه¬هاي بيگانه معرفي شده به درياي خزر و مخاطرات ناشی از آنها را بررسي و طرح  اقدام منطقه¬اي را در مورد گونه هایی که مهاجم شناخته شده اند، تدوین و اجرا نمايند.

 

ماده 8-گونه¬هاي مورد اصلاح وراثتی

طرفهای متعاهد بايد معرفي گونه¬هاي مورد اصلاح وراثتی را ساماندهی و از ورود مواردی كه ممكن است اثرات زيانباري بر سلامت انسان، زيست‌بوم¬ها، زيستگاهها و سایر گونه¬ها داشته باشند، جلوگیری كنند و گونه هایی را كه از قبل معرفي گرديده و موجب بروز خسارت شده يا محتملاً موجب بروز خسارت می¬شوند، ساماندهي نمایند. در مورد معرفی مزبور، با توجه به بحث و تجزیه وتحلیل قبلی، باید در فرآهمایی طرفها تصمیم¬گیری شود.

بخش سوم – حمايت و حفاظت از مناطق حفاظت شده

ماده 9- تعيين مناطق حفاظت شده

1- به منظور حفاظت دروني و پس از حصول اطمینان از عدم مخالفت  طرفهای متعاهد، از نظر این سند الحاقی هر طرف متعاهد می¬تواند بر طبق ضوابط موضوع پيوست دو این سند الحاقی، مناطق حفاظت شده¬اي را در محیط زیست دریایی و زمینی تعیین نماید که تحت تأثیر مجاورت دریا قرار دارند. مناطق حفاظت شده مزبور ممكن است با هدف حفاظت از موارد زير تعيين شوند:

الف) انواع زيست¬بوم¬هاي دريايي و ساحلي مشخص با اندازه مناسب به منظور تضمين ماندگاري و حفظ تنوع¬زيستي آنها در دراز مدت؛

ب) زيستگاه¬هايي كه ناحيه طبيعي پراكنش آنها در محدوده اجرای اين سندالحاقی، در معرض نابودي است، از جمله مواردی  که در نتيجه پسرفت يا محدود شدگی خودبه خودی ناحیه طبيعي، پراكنش کاهش یافته¬ای دارند؛

پ) زيستگاههاي بحراني براي بقاء، توليد مثل و احياء گونه¬هاي گياهي و جانوري بومي يا مورد تهدید،

ت) مكان¬هايي با اهميت ويژه، به دليل بهره علمي، زيبایی¬شناختي، فرهنگي يا آموزشي آنها.

2- چنانچه دو يا چند طرف متعاهد قصد تعيين منطقه حفاظت شده مشتركی را داشته باشند، مراجع صلاحيتدار طرفهاي مزبور باید در جهت همكاري براي حصول توافق در خصوص اقدامات آتی، تلاش نمايند.

3- هرگاه  مناطق حفاظت شده  شامل نواحي ساحلي و دريايي مشخص ¬شوند، طرف متعاهد مزبور بايد براي حصول اطمينان از هماهنگي در اداره و مديريت کامل منطقه حفاظت شده تلاش نمايد. طرف متعاهد مزبور بايد برنامه¬هاي مديريتي را برطبق دستور العمل¬ها و معيارهاي مشترك موضوع  پيوست دو اين سند الحاقی، تدوین و اجرا نمايد.

ماده10- مديريت مناطق حفاظت شده 

1- طرف¬های متعاهد بايد بر طبق پیمان¬های بين‌المللي حاكم و قوانین ملي، اقدامات حفاظتي مورد نياز را به ويژه در موارد زیر انجام دهند:

الف) جلوگیری از دفع يا تخليه پسماند و ديگر مواد كه ممکن است به¬طور مستقيم يا غيرمستقيم به يكپارچگي زيست¬بوم منطقه حفاظت شده زيان برسانند؛

ب) ساماندهي رفت و آمد شناور¬ها و هر نوع توقف يا لنگر انداختن آنها؛

پ) ساماندهي معرفي هر گونه¬ای به منطقه، از جمله گونه¬های غیر بومی منطقه حفاظت شده مورد نظر ، همچنين معرفي مجدد گونه¬هاي موجود یا حاضر در مناطق حفاظت شده؛

ت) ساماندهي هرگونه فعاليت متضمن احداث فيزيكي يا اكتشاف در مناطق حفاظت شده؛

ث) ساماندهي هرگونه فعاليت علمي –پژوهشي؛

ج) ساماندهي ماهيگيري، شكار، زنده¬گيري جانوران و برداشت گياهان يا تخريب آنها، همچنين تجارت جانوران و گیاهان  و اجزاي جانوري و گياهي؛

چ) ساماندهی هر فعاليت يا اقدام ديگری كه احتمال آسيب رساني يا مزاحمت براي گونه¬ها را در پي داشته باشد،  يا اين امكان را پديد آورد كه وضعيت حفاظت زيست¬بوم¬ها به مخاطره افتاده يا احتمالاً به ويژگي¬هاي فرهنگي يا طبيعي منطقه حفاظت شده آسيب برساند؛

ح) هر گونه اقدامي با هدف حفاظت از سامانه¬هاي زيستي و بوم-شناختي مهم

2- بر طبق پیمان¬های بين¬المللي حاكم و قوانين ملي،طرف¬هاي متعاهد بايد براي مناطق حفاظت شده تدابیر برنامه¬ريزي، مديريتي، نظارتي و پايشی را اتخاذ نمايند. تدابیر مزبور بايد موارد زیر را در برگيرند:

الف) تدوین و تصويب برنامه مديريت مشخص کننده چهارچوب تشكيلاتي و حقوقي و اقدامات حفاظتي و مديريتي قابل اجرا؛

ب) پايش سامانه¬هاي بوم¬شناختي، زيستگاهها، پويايي جمعيت و نيز تأثير فعاليت¬هاي انساني؛

پ) مشاركت دادن فعال جوامع محلي و تشكل¬هاي بزرگ‌تر، در صورت اقتضا، جهت تدوین برنامه مديريتي، متعاقباً مديريت منطقه حفاظت شده و كمك¬رساني به ساكنان محلي كه ممكن است از ايجاد منطقه حفاظت شده متاثر شده باشند؛

ت) آموزش و پرورش جوامع محلي و تشكل¬هاي بزرگتر و سازمان¬ها؛

ث) آموزش مديران و کارکنان فني واجد شرايط.

3- طرفهای متعاهد باید تضمين كنند كه برنامه¬هاي اقتضايي ملي واكنش در شرايط اضطراري، شامل اقداماتي براي مقابله با رخداد¬هايي می¬باشند كه قادرند سبب تخريب يا بروز تهديد در مناطق حفاظت شده گردند.

ماده 11– روند ايجاد و احصای مناطق حفاظت شده

1- طرف¬هاي متعاهد بايد سیاهه مناطق حفاظت شده درياي خزر را تدوين نمايند.

2- مناطق حفاظت شده درياي خزر در نواحي ساحلي و یا دريايي ممكن است توسط يك يا چند طرف متعاهد، تعيين شود. مختصات جغرافيايي مناطق حفاظت شده درياي خزر در مناطق دريايي پس از لازم¬الاجراء شدن مفاد کنوانسیون رژیم حقوقي درياي خزر توسط همه طرف¬های متعاهد، تعيين خواهد شد.

3- طرفهای متعاهدي كه درج مناطقی در سیاهه مناطق حفاظت شده درياي خزر پیشنهاد می کنند، باید گزارش مقدماتي حاوي اطلاعاتي راجع به موقعيت جغرافيايي منطقه، خصوصيات فيزيكي و بوم¬شناختي، وضعيت عملیاتی، برنامه مديريتي و ابزارهاي اجرايي و نيز گزارش توجيهي اهميت آن را به دبيرخانه كنوانسيون ارایه نمایند. چنانچه پيشنهادي مربوط به مناطقی در نواحي دریایی یا ساحلی دریای دو یا چند طرف متعاهد باشد، طرفهاي مربوطه بايد، به منظور حصول اطمينان از ثبات اقدامات حمايتي و حفاظتي پيشنهادی و اجراي آنها، با يكديگر رايزني کنند.

4- دبيرخانه بايد  تطابق پیشنهاد را با دستور العمل¬ها و معيارهاي مشترك موضوع پيوست دو این سند الحاقی بررسي نماید و چنانچه پس از ارزيابي، مطابقتي وجود داشته باشد، پس از حصول اطمینان از موافقت تمامی طرف¬های متعاهد، بايد مراتب را به فرآهمایی طرف¬ها اطلاع دهد تا در خصوص درج منطقه مزبور در سیاهه مناطق حفاظت شده درياي خزر تصميم‌گيري کند.

5- به محض اين كه منطقه‌ای در سیاهه مناطق حفاظت شده درياي خزر درج گرديد، طرف يا طرف¬هاي متعاهد بايد اقدامات حمايتي و حفاظتی مشخص شده در برنامه¬هاي مديريت خود را كه بر طبق جزء (الف) بند (2) ماده (10) این سند الحاقی تدوین شده است، اجرا و دبیرخانه را از هر گونه تغییری در وضعیت توصیفی یا اجرایی منطقه حفاظت شده، مطلع نمایند.

6- دبيرخانه بايد سازمان¬هاي بين¬المللي و ملي صلاحیتدار را از سیاهه و اقدامات انجام شده درخصوص مناطق حفاظت شده درياي خزرآگاه نمايد.

 

 

بخش چهارم– ابزارها و الزامات حمايت و حفاظت از گونه¬ها و مناطق حفاظت‌شده

ماده 12- حفاظت از تنوع¬زیستی در چهارچوب مديريت مناطق ساحلي

به منظور تدوین سازوکاری جهت حفاظت از تنوع زیستی، بر طبق ماده (15) كنوانسيون، طرفهای متعاهد بايد تدابیری را جهت تدوین و تصویب راهبردها و برنامه¬هاي ملی مديريت مناطق ساحلي اتخاذ نمایند. اجرای این راهبردها و برنامه‌های ملی در موارد زیر الزامی است:

الف) يكپارچه¬سازي حفاظت از تنوع¬زيستي و مقررات حمایت زيست-محيطي در برنامه¬ريزي توسعه ملي و یا منطقه¬اي؛

ب) اجراي رهيافت مديريت يكپارچه كه استفاده چند جانبه از منابع-زیستی را بر طبق ماده (3) این سند الحاقی مجاز  مي¬شمارد؛

پ) تجزیه و تحلیل پویایی طبیعی زیست بوم¬های ساحلی در خصوص  تغییرات سطح دریا.

ماده 13- ارزيابي اثرات زيست¬محيطي در چهارچوب حفاظت از تنوع¬زیستی

بر طبق ماده (17) كنوانسيون، طرف¬هاي متعاهد باید شيوه¬هاي ارزيابي اثرات زيست¬محيطي را به عنوان ابزاري جهت جلوگيري و به حداقل رساندن اثرات نامطلوب بر تنوع¬زيستي در محيط زيست دريايي درياي خزر به كار گيرند.

ماده 14 – دسترسي به ذخاير وراثتی

1- ضمن به رسمیت شناختن حقوق حاكميت طرفهای متعاهد بر ذخاير طبيعي خود، اجازه تعیین دسترسی به ذخایر وراثتی بر عهده دولت¬های ملی و تابع قوانين ملي است.

2- با در نظر داشتن قوانین ملی، هر طرف متعاهد باید تلاش کند تا شرایطی را ایجاد نماید که دسترسی به ذخایر وراثتی برای استفاده سایر طرف-های متعاهد، به گونه¬ای که از لحاظ محیط زیست مناسب باشد، تسهیل گردد و محدودیت‌های متضاد با اهداف این سند الحاقی را وضع ننماید.

3- از نظر این سند الحاقی، ذخایر وراثتی ارایه شده توسط یک طرف متعاهد تنها ذخایری هستند که توسط طرف¬های متعاهدی که کشورهاي مبدأ آن ذخایر هستند یا بر طبق این سند الحاقی به ذخایر وراثتی دسترسی دارند، تأمین شده باشند.

4- دسترسی به ذخایر وراثتی ، در صورت اعطاء، باید بر مبنای شرایط مورد توافق دوجانبه و با رعایت مفاد این ماده باشد. چنین شرایطی می¬توانند شامل:

(الف) حل¬وفصل اختلاف؛

(ب) شرایط سود مشترک؛

(پ) در صورت وجود طرف ثالث، شرایط استفاده بعدی توسط آن طرف؛ و

(ت) در صورت نیاز، شرایط تغییر قصد.

5- دسترسی به ذخایر وراثتی باید منوط به رضایت پیشین اعلام شده طرف متعاهد تأمین¬کننده آن ذخایر باشد، مگر آنکه آن طرف متعاهد طریق دیگری را تعیین کرده باشد.

6- هر طرف متعاهد باید برای توسعه و انجام پژوهش¬های علمی بر پایه ذخایر وراثتی فراهم شده توسط سایر طرفهای متعاهد با مشارکت کامل آنها و در صورت امکان در آن طرفهای متعاهد تلاش کند.

ماده 15- دسترسی به فناوری و انتقال آن

1- هر طرف متعاهد تعهد می¬کند که با رعایت مفاد این ماده، دسترسی و انتقال فناوری¬هایی را که با حفاظت و استفاده پایدار از تنوع زیستی یا استفاده از ذخایر وراثتی مرتبط هستند و سبب بروز خسارت قابل ملاحظه¬ای بر محیط¬زیست نمی¬گردند، برای دیگر طرف‌های متعاهد فراهم و یا تسهیل نماید.

2- دسترسی به فناوری¬های موضوع بند (1) این ماده و انتقال آن به سایر طرفهای متعاهد باید تحت شرایط عادلانه و مطلوب، از جمله شرایط ترجیحی و اعطائی که مورد توافق دو جانبه باشند، فراهم شده یا تسهیل گردد.

3- هر طرف متعاهد باید در صورت اقتضاء تدابیر قانونی، اجرایی یا سیاستگذاری را با این هدف اتخاذ نماید که امکان دسترسی به فناوری استفاده از ذخایر مزبور و انتقال آن، بر مبنای شرایط مورد توافق دو جانبه، از جمله فناوری حفاظت شده به¬وسیله حق انحصاری اختراع و سایر حقوق مالکیت معنوی بر طبق پیمان¬های بین¬المللی حاکم و سازگار با بندهای (4) و (5) این ماده برای طرفهای تأمین کننده ذخایر وراثتی فراهم گردد.

4- هر طرف متعاهد باید تدابير قانونی، اجرائی یا سیاستگذاری را با این هدف اتخاذ نماید که بخش خصوصی، دسترسی به توسعه مشترک و انتقال فناوری موضوع بند (1) این ماده را به نفع موسسات دولتی و بخش خصوصی طرف¬های متعاهد تسهیل نماید.

5- طرف¬های متعاهد با به رسمیت شناختن این که حق انحصاری اختراع و سایر حقوق مالکیت معنوی ممکن است بر اجرای این سند الحاقی تأثیرگذار باشد؛ باید با رعایت قوانین ملی و پیمان¬های بین¬المللی حاکم در این خصوص، با یکدیگر  همکاری نمایند تا اطمینان حاصل گردد که حقوق مذکور حامی اهداف این سند الحاقی هستند و با آنها مغایرتی ندارند.

 

ماده 16- کمک و همکاری علمی و فنی

1- طرفهای متعاهد باید همکاری فنی و علمی در زمینه حفاظت از تنوع ¬زیستی و استفاده پایدار و منطقی از منابع¬زیستی را از طریق مؤسسات ملی و بین¬المللی مناسب ارتقا دهند.

2- هر طرف متعاهد باید در اجرای این سند الحاقی، همکاری علمی و فنی با سایر طرف¬های متعاهد را ارتقا دهد. در ارتقای همکاری مزبور باید عنایت ویژه¬ای به توسعه منابع انسانی و ظرفیت¬سازی سازمانی، برنامه¬های پژوهشی و پایش، و استانداردسازی رویه¬ها و دستورالعمل¬ها مبذول گردد.

3- در پیگیری اهداف این سند الحاقی، طرفهای متعاهد باید در توسعه و استفاده از فناوری¬ها از جمله فناوری‌های سنتی همکاری کنند. بدین منظور، طرفهای متعاهد همچنین باید همکاری‌هاي مزبور را از طریق آموزش کارکنان و تبادل کارشناسان ارتقا دهند.

4- طرفهای متعاهد باید ایجاد طرح(پروژه)¬های مشترک و برنامه¬های تحقیقاتی و سرمایه¬گذاری مشترک را برای توسعه فناوری¬های مرتبط با اهداف این سند الحاقی به شرط توافق متقابل، ارتقا دهند.

ماده 17- تبادل اطلاعات

طرف¬های متعاهد باید :

(الف) تدابیر مناسبی را برای سهولت تبادل اطلاعات مربوط به حفاظت از تنوع¬زیستی و استفاده پایدار و منطقی از منابع زیستی از تمام منابع در دسترس عموم اتخاذ کنند. تبادل اطلاعات مزبور باید شامل نتایج پژوهش¬های فنی، علمی و اقتصادی- اجتماعی و نیز اطلاعات آموزشی و دانش بومی باشد؛

(ب) اطلاعات مربوط به خصوصیات مناطق حفاظت شده و گونه¬هاي مورد تهدید، از جمله تجربیات به دست آمده و مشکلات پیش رو را مبادله نمایند؛

(پ) در اولین فرصت، هرگونه شرایطی را که بیم آن می¬رود تا زیست‌بوم¬های مناطق حفاظت شده یا بقای گونه¬هاي مورد تهدید را به مخاطره بیندازد، به طرف¬های متعاهد دیگر، که ممکن است تحت تأثیر واقع شوند، و به دبیرخانه اطلاع دهند.

ماده 18- آموزش زیست محیطی و آگاهی عمومی

طرفهای متعاهد باید :

(الف) اطلاعات لازم مربوط به  وضعیت گونه¬هاي مورد تهدید و تعیین مناطق حفاظت شده، ویژگی¬ها، اهمیت و مقررات حاکم بر آنها را منتشر نمایند؛

(ب) تلاش کنند تا عموم جامعه از ارزش و آسیب¬پذیری مناطق حفاظت شده و گونه¬هاي مورد تهدید و دانش علمی کسب شده از طریق برنامه¬های حفاظت از طبیعت، آگاه شوند. این اطلاعات باید در برنامه¬های آموزشی و آگاه¬سازی عمومی گنجانده شود؛

(پ) جهت تشويق مشارکت عموم و سازمان¬های حفاظتی در اقدامات لازم برای حمایت از مناطق حفاظت شده و گونه¬هاي مورد تهدید، تلاش نمایند؛

(ت) در صورت اقتضاء با دیگر طرفهای متعاهد و سازمان¬های ملی و بین¬المللی صلاحیتدار در زمینه توسعه برنامه¬های آموزشی و تنویر افکار عمومی راجع به حفاظت از تنوع¬زیستی و استفاده پایدار و منطقی از منابع زیستی، همکاری نمایند.

ماده 19- گزارش¬های طرفهای متعاهد

1- هر طرف متعاهد باید در خصوص اجرای مفاد این سندالحاقی به-ویژه درخصوص وضعیت موارد زیر، گزارشی را به دبیرخانه ارائه دهد:

الف) تنوع¬زیستی از جمله گونه¬هاي مورد تهدید و بیگانه؛

ب) زیستگاهها؛

پ) مناطق حفاظت شده موضوع سیاهه مناطق حفاظت شده درياي خزر و تغییرات وضعیت آنها؛

ت) اجرای برنامه¬های آموزش زیست¬محیطی و تنویر افکار عمومی.

2- چهارچوب گزارش و رویه ارائه اطلاعات باید در فرآهمایی طرفها مورد توافق قرار گیرد.

 

 

بخش پنجم-مقررات سازمانی و مالی

ماده 20- مقررات سازمانی

از نظر این سند الحاقی و طبق بند (10) ماده (22) کنوانسیون، فرآهمایی طرفها از جمله باید:

الف) اجرای این سند الحاقی را تحت بررسی مستمر قرار دهد؛

ب) بر کار دبیرخانه نظارت و راهنمایی¬هایی را برای فعالیت¬های آن ارائه نماید؛

پ) مفاد این سند الحاقی را تحت بررسی مستمر قرار دهد؛

ت) طبق ماده (24) این سند الحاقی، اصلاحات این سند الحاقی یا پیوست¬های آن و نیز پیوست¬های الحاقی آن را بررسی و تصویب نماید؛

ث) گزارش¬هایی را که در خصوص موضوعات مرتبط با این سندالحاقی توسط دبیرخانه ارائه می¬شود، بررسی کند؛

ج) کارایی تدابیر متخذه برای حمایت مناطق حفاظت شده و گونه¬هاي مورد تهدید را ارزیابی کند و لزوم اتخاذ تدابیر دیگری را به‌ویژه به شکل اصلاحیه¬های این سند الحاقی یا پیوست¬های آن بررسی نماید؛

چ) در صورت اقتضاء برنامه¬های منطقه¬ای مرتبط، برنامه، طرحهای عملیاتی و تدابیری را وفق ماده (6) این سند الحاقی تصویب و بازنگری نماید؛

ح) رویه¬های ارائه گزارش طرف ها  به موجب ماده (19) این سند الحاقی و مبادله اطلاعات را طبق ماده (17) این سند الحاقی ساماندهی کند؛

خ) در خصوص درج منطقه¬ای در سیاهه مناطق حفاظت شده درياي خزر، طبق ماده (9) این سند الحاقی تصمیم¬گیری نماید؛

د) مسائل مالی و بودجه¬ای مرتبط با اجرای این سند الحاقی را بررسی کند و راجع به آنها تصمیم¬گیری کند؛

ذ) نهادهای فرعی یا سازوکارهای سازمانی را که ممکن است برای اجرای این سند الحاقی ضروری محسوب شوند، ایجاد نماید؛

ر) اقدامات اضافی که ممکن است برای دست¬یابی به اهداف این سند الحاقی مورد نیاز باشد، بررسی و به¬انجام رساند؛

ز) در راستای اهداف این سند الحاقی، در صورت اقتضاء، خدمات فنی و مالی را از نهاد¬های بین¬المللی و مؤسسات علمی مربوطه درخواست نماید.

2- از نظر این سند الحاقی و بر طبق بند (4) ماده (23) کنوانسیون، دبیرخانه از جمله باید:

الف) بنابه درخواست هر طرف متعاهدی، کمک و مشاوره فنی، علمی و حقوقی را برای اجرای مؤثر این سند الحاقی ارائه نماید؛

ب) با مراجع صلاحیتدار در طرف¬های متعاهد در خصوص اجرای این سند الحاقی(پروتکل) ارتباط برقرار کند؛

پ) همکاری حقوقی، علمی و فنی را تشويق و تسهیل نماید؛

ت) ارتباط و هماهنگی با سازمان¬های بین¬المللی مربوطه، به ویژه با دبیرخانه¬های مرتبط با پیمان¬هاي تنوع زیستی را برقرار و حفظ کند؛

ث) به همکاری سازمان¬های بین¬المللی، بین دولتی و غیر دولتی مربوط به طرف¬های متعاهد در اجرای این سند الحاقی کمک نماید؛

ج) سامانه¬های پایش یکسانی را برای مناطق حفاظت شده درياي خزر و گونه¬هاي مورد تهدید ایجاد کند؛

چ) با هماهنگی طرف¬های متعاهد و با هدف حفاظت موثر از تنوع-زیستی دریای خزر، تأسیس شبکه مناطق حفاظت شده درياي خزر را پیشنهاد نماید؛

ح) پایگاه داده¬های مناطق حفاظت شده درياي خزر و گونه¬هاي مورد تهدید را ایجاد و به¬روزرسانی کند؛

خ) گزارش¬ها و مطالعات فنی را که ممکن است برای اجرای این سندالحاقی مورد نیاز باشد، تهیه و به طرف¬های متعاهد ارائه نماید؛

د) برنامه¬های آموزشی مربوط را به طور مبسوط شرح داده و اجرا کند؛

ذ) وظایف محوله در برنامه¬های اقدام مصوب فرآهمایی طرفها را در چهارچوب این سند الحاقی انجام دهد؛

ر) وظایف دیگری را که ممکن است توسط فرآهمایی طرف¬ها تعیین شود، اجرا نماید.

ماده 21- تأمین منابع مالي سند الحاقی

1- برای دستیابی به اهداف این سند الحاقی، طرف¬های متعاهد باید تا آنجا که ممکن است:

الف) قابل دسترس بودن منابع مالی برای تنظیم و اجرای برنامه¬ها، طرح(پروژه)¬ها و اقدامات مربوط داخلی، دوجانبه و چندجانبه را بررسی و از آن اطمینان حاصل کنند؛

ب) از طریق سازوکارها و منابع مالی دو جانبه و چند جانبه، بسیج منابع مالی، از جمله کمک¬های مالی و وام،  را تشويق نمایند.

پ) روشها و مشوق¬های نوآورانه¬ای را برای بسیج و هدایت منابع از جمله منابع مؤسسات، بنگاههای دولتی سایر کشورها، سازمان¬های بین¬المللی، سازمانهای غیر دولتی و مؤسسات بخش خصوصی جستجو کنند.

2- قواعد مالی کنوانسیون بايد با اعمال تغییرات لازم در مورد این سند الحاقی اجرا شود،  مگر اينكه فرآهمایی طرفها به گونه دیگری تصمیم بگیرد.

بخش ششم- بندهای نهایی

ماده 22- حل¬وفصل اختلاف¬ها

هر گونه اختلافی میان طرف¬های متعاهد درخصوص اجرا یا تفسیر مفاد این سند الحاقی باید بر طبق ماده (30) کنوانسیون حل وفصل شود.

ماده 23- تصويب و لازم¬الاجراء شدن سند الحاقی

1- این سند الحاقی بايد با تصمیم اجماعی طرف¬های متعاهد در فرآهمایی طرفها تصويب شود.

2- این سند الحاقی صرفاً جهت امضاء کشورهای ساحلی خزر در شهر تهران از تاریخ 9/3/1393 (30 می 2014) تا تاریخ 9/3/1394 (30 می 2015) مفتوح خواهد بود.

3- این سند الحاقی بايد مورد تنفيذ، پذیرش یا تصویب کشور¬های ساحلی خزر قرار گيرد و برای الحاق هر یک از کشور¬های ساحلی خزر از تاریخی که این سند الحاقی برای امضا بسته می¬شود، مفتوح خواهد بود.

4- اسناد تنفيذ، پذیرش، تصویب یا الحاق نزد امین کنوانسیون تودیع گردد.

5- این سند الحاقی در نودمین روز پس از تاریخ تودیع اسناد تنفيذ، پذیرش، تصویب یا الحاق همه کشورهای ساحلی خزر، لازم¬الاجراء خواهد شد.

ماده 24- تصويب اصلاحیه¬های سند الحاقی، پیوست¬های آن و اصلاحیه¬های پیوست¬ها

هر طرف متعاهد می¬تواند اصلاحیه¬ها و پیوست¬هایی را برای این سند الحاقی و نیز اصلاحیه¬هایی را برای پیوست¬های آن پیشنهاد نماید. اصلاحیه¬ها و پیوست¬های مزبور توسط طرف¬های متعاهد تصویب و بر طبق مواد (24) و (25) کنوانسیون لازم¬الاجراء خواهند شد.

ماده 25- ارتباط با سایر موافقت¬نامه¬هاي بین¬المللی

هیچ یک از مفاد این سند الحاقی نباید به حقوق و تعهدات طرف¬های متعاهد به موجب سایر پیمان¬های بین¬المللی که عضو آن هستند لطمه¬اي وارد سازد.

ماده 26- تأثیر سند الحاقی بر قوانین ملی

مفاد این سند الحاقی نباید حق طرفها را مبنی بر اتخاذ تدابیر ملی سختگیرانه¬تر در خصوص اجرای این سند الحاقی خدشه¬دار کند.

ماده 27- قيد تحديد تعهد

هيچ گونه قيد تحديد تعهدي را نمي توان در مورد اين سند الحاقی در نظر گرفت.

ماده 28- امین

امین این سند الحاقی، امین کنوانسیون است.

ماده 29- متون معتبر

متون آذری، انگلیسی، فارسی، قزاقی، روسی و ترکمنی این سند الحاقی از اعتبار یکسان برخوردار هستند و در صورت بروز اختلاف ناشی از تفسیر یا اجرای این سند الحاقی،  متن انگلیسی ملاک خواهد بود.

ماده 30- ارتباط با مذاکرات رژيم حقوقی دريای خزر

هیچ یک از مفاد این سند الحاقی نباید به نحوی تفسیر گردد که پیش‌داوری نسبت به نتیجه مذاکرات مربوط به رژیم نهایی حقوقی دریای خزر تلقی شود.

در گواهی مراتب فوق، امضاکنندگان زیر که به طور مقتضی مجاز می-باشند،  این سند الحاقی را امضاء نموده¬اند.

این سند الحاقی در شهر عشق آباد و در تاریخ نهم خرداد یک هزار و سیصد و نود و سه شمسی برابر با سی ام می 2014 میلادی تنظیم شد.

 

 

پیوست 1

رده های شناسایی گونه¬های مورد تهدید

منقرض شده (ایی¬ایکس)

گونه¬ای منقرض شده است که هیچ شک منطقی در خصوص مرگ آخرین بازمانده آن وجود ندارد. زمانی گونه¬ای منقرض شده فرض می‌گردد که تحقیقات جامع در زیستگاه شناخته شده یا مورد انتظار در زمان¬های مناسب (شبانه¬روزی، فصلی، سالیانه) در سراسر محدوده تاریخی آن، قادر به ثبت یک فرد از آن گونه نباشد. تحقیقات باید بیش از یک دوره زمانی مناسب از چرخه و شکل زندگی آن گونه باشد.

منقرض شده در حیات وحش (ایی¬دبلیو)

گونه¬ منقرض شده در حیات وحش فقط در حالت پرورشی، در اسارت و یا به¬عنوان جمعیت (یا جمعیت¬های) پذیرفته شده در خارج از محدوده گذشته قادر به زنده ماندن است. زمانی گونه¬ای منقرض شده در حیات وحش فرض می¬شود که تحقیقات جامع در زیستگاه شناخته شده یا مورد انتظار در زمان¬های مناسب (شبانه¬روزی، فصلی، سالیانه) در سراسر محدوده تاریخی آن، قادر به ثبت یک فرد از آن گونه نباشد. تحقیقات باید بیش از یک دوره زمانی مناسب از چرخه و شکل زندگی آن گونه باشد.

در معرض انقراض (سی¬¬آر)

گونه¬ای به طور جدی در معرض انقراض است که براساس بهترین شواهد موجود با یکی از معیارهای (الف) تا (ث)  به طور جدی در معرض انقراض منطبق باشد. لذا این گونه تلقی می¬گردد  که با خطر به شدت بالای انقراض در حیات وحش روبه رو است.

در معرض خطر (ایی¬اِن)

گونه¬ای در معرض خطر است که بر اساس بهترین شواهد موجود با یکی از معیارهای (الف) تا (ث)* در معرض خطر منطبق باشد. لذا این گونه تلقی می گردد  که با خطر بسیار بالای انقراض در حیات وحش روبه رو است.

آسیب پذیر (وی¬یو)

گونه¬ای آسیب پذیر است که براساس بهترین شواهد موجود با یکی از معیارهای(الف) تا (ث)* آسیب پذیر منطبق باشد،  لذا این گونه تلقی می گردد  که با خطر بالای انقراض در حیات وحش روبه رو است.

نزدیک به تهدید (اِن¬تی)

گونه¬ای نزدیک به تهدید است که بر اساس معیارهاي ارزیابی ، در حال حاضر واجد شرایط در معرض انقراض، در معرض خطر یا آسیب‌پذیر نیست، اما در آینده نزدیک، نزدیک به واجد شرایط یا احتمال واجد شرایط یکی از رده¬های تهدید شده خواهد بود.

حداقل نگرانی (اِل¬سی)

گونه¬ای در حداقل نگرانی است که وقتی بر اساس معیارها ارزیابی واجد شرایط در معرض انقراض، در معرض خطر، آسیب پذیر یا نزدیک به تهدید نباشد. گونه¬هايی که در مناطق گسترده¬ای قرار دارند و پرشمار هستند در این رده قرار می¬گیرند.

اطلاعات کم (دی¬دی)

گونه¬ای در رده اطلاعات کم است که بر اساس وضعیت پراکنش یا جمعیت آن، اطلاعات کافی جهت ارزیابی مستقیم یا غیرمستقیم از خطر انقراض آن وجود ندارد. ممکن است یک گونه در این رده به خوبی مطالعه و زیست شناسی آن شناخته شده باشد، اما داده¬های مناسبی در خصوص فراوانی و یا پراکنش  موجود نباشد. بنابراین رده اطلاعات کم از طبقه بندی¬های تهدید نیست. احصای گونه¬ها در این رده نشان می¬دهد که اطلاعات بیشتری نیاز است و این احتمال را که تحقیقات آینده نشان خواهد داد که طبقه¬بندی  مورد تهدید مناسب بوده است، تصدیق می¬نماید. مهم، استفاده مثبت از کلیه داده¬های موجود است. در بسیاری از موارد باید دقت بسیار زیادی جهت انتخاب بین رده اطلاعات کم و وضعیت¬های مورد تهدید به کار برده شود. اگر شکی در رابطه با محدودیت نسبی محدوده پراکنش یک گونه وجود داشته باشد و مدت زمان قابل توجهی از آخرین ثبت آن گونه گذشته باشد، وضعیت مورد تهدید به خوبی می¬تواند توجیه گردد.

بررسی نشده (اِن ايی)

گونه¬ای بررسی نشده است که هنوز بر اساس معیارهاي مورد ارزیابی قرار نگرفته است.

 

پیوست 2

معیارهای مشترک جهت درج در سیاهه مناطق حفاظت شده درياي خزر

الف- معیار انتخاب مکان

1- برای اینکه منطقه¬ای واجد شرایط جهت درج در سیاهه مناطق حفاظت شده درياي خزر باشد باید حداقل با یکی از ردیف های موضوع بند (1) ماده (9) این سند الحاقی مطابقت داشته باشد. در موارد خاصی منطقه واحدی می¬تواند با چندین ردیف مطابقت داشته باشد و چنین شرایطی تنها موجب تقویت مورد مشخص جهت درج منطقه در سیاهه می¬گردد.

2- هیچ محدودیتی در خصوص تعداد کل مناطقی که در سیاهه درج می¬شوند یا تعداد مناطقی پیشنهادی هر عضو  برای ثبت، وجود ندارد. با این حال، طرف¬ها موافقت می¬نمایند که مکان¬ها بر اساس مبنای علمی انتخاب و با توجه به کیفیت آنها در سیاهه درج شوند، بنابراین باید الزاماتی را که به موجب این سند الحاقی و معیارهای حاضر تعیین شده‌اند رعایت کنند.

3- طرف¬های متعاهد موافقت می¬نمایند که علاوه بر معیارهای اساسی وضعیت اجرایی ملی مناطق حفاظت شده، معیارهای زیر، را در انتخاب مکان-هایی جهت درج در سیاهه مناطق حفاظت شده درياي خزر لحاظ کنند:

(الف) اهمیت جهانی:

این مکان به طور خاص مثال خوبی از یک زیست بوم طبیعی یا نزدیک به طبیعی، و همچنین مثال خوبی از ویژگی¬های منطقه مناسب زیست جغرافیایی است، مجموعه قابل ملاحظه¬ای از گونه¬ها یا زیر گونه¬هاي نادر، آسیب پذیر یا در معرض خطر گیاهی یا جانوری یا تعداد قابل ملاحظه¬ای از افراد یک یا تعدادی از این گونه‌ها را حمایت می¬کند، به دلیل کیفیت و خصوصیات گیاهی و جانوری آن دارای ارزش ویژه¬ای جهت حفظ تنوع¬ وراثتی و بوم¬شناختی یک منطقه است، دارای ارزش ویژه¬ای به¬عنوان زیستگاه گیاهان یا جانوران در یک مرحله بحرانی از چرخه زیستی آنها است، به طور مرتب 20،000 پرنده آبزی را حمایت می¬کند، به¬طور مرتب یک¬درصد(1%) از جمعیت یک گونه یا زیرگونه از پرندگان آبزی را حمایت می¬کند؛

(ب) ارزش منطقه¬ای:

این مکان دارای ارزش منطقه¬ای است و به طور بارز نماینده منطقه خزر و تنوع¬زیستی آن است؛

(پ) وضعیت ملی:

این مکان، وضعیت اجرایی یک منطقه حفاظت شده ملی، اقدامات حفاظتی و طرح مدیریت مالی را دارد؛

(ت) منحصر به فرد بودن:

این مکان شامل زیست¬بوم¬های منحصر به فرد یا نادر و یا گونه¬هاي نادر، مورد تهدید، در معرض خطر یا بومی می¬باشد؛

(ث) معرف طبیعی بودن:

این مکان به طور بارز معرف سامانه¬های بوم¬شناختی، جمعیت یا انواع زیستگاه یا سایر خصوصیات طبیعی است.

(ج) تنوع¬زیستی:

این مکان تنوع بالایی از گونه¬ها، جوامع، زیستگاهها یا زیست بوم¬ها را دارد؛

(چ) عوامل استرس¬زای انسانی قابل مدیریت:

مکان¬هایی با عوامل استرس¬زای انسانی کمتر در ارجحیت قرار دارند؛

 (ح) عوامل استرس¬زای طبیعی قابل مدیریت:

مکان¬های با کمترین درجه استرس¬زای طبیعی، در ارجحیت قرار دارند؛

 (خ) دسترسی به داده¬های پایه کافی:

این مکان دارای حداقل کمبود اطلاعات می¬باشد و برخی از درجه¬های اطلاعات پایه قابل اعتماد در دسترس است؛

 (د) نماینده فرهنگی بودن:

این مکان به دلیل وجود فعالیت¬های سنتی سازگار با محیط زیست و عجین با طبیعت که باعث رفاه جمعیت¬های  محلی می¬شود، دارای ارزش بالای نمایندگی میراث فرهنگی می¬باشد؛

 (ذ) ارزش¬های علمی، آموزشی و زیبایی¬شناختی:

این مکان دارای ارزش علمی، آموزشی یا زیبایی شناختی است و با تهدیدهایی که ممکن است بلافاصله ارزش‌های بوم¬شناختی، زیست¬شناسی، زیبایی¬شناختی یا فرهنگی آن را مختل کنند مواجه نمی¬باشد؛

(ر) مداخله جامعه مدنی:

مداخله مستمر و مشارکت فعال عموم مردم به¬ویژه جوامع محلی در فرآیند برنامه¬ریزی و مدیریت این منطقه وجود دارد.

ب- معیار درج در سیاهه مناطق حفاظت شده درياي خزر

طرفهای متعاهد موافقت می¬نمایند تا جهت درج درسیاهه مناطق حفاظت شده درياي خزر، اقدامات برنامه¬ریزی و مدیریتی زیر را در مناطق پیشنهادی خود انجام دهند:

 (الف) ارائه داده¬های پایه مربوطه از جمله جنبه¬های زیست محیطی، اجتماعی- اقتصادی و فرهنگی و طرحی جهت تکمیل کمبودهای اطلاعاتی شناسایی شده؛

(ب) ارائه اهداف کوتاه مدت و بلند مدت کاملاً مشخص  طرح مدیریت حفاظت؛

(پ) ارائه اطلاعات مربوط به مقام/ مقام¬های صلاحیتدار و وضعیت مداخله ذی¬نفعان متعدد؛

(ت) به¬کارگیری اقداماتی از جمله ارزیابی اثرات زیست¬محیطی جهت جلوگیری، پایش و کاهش تمام منابع آلودگی که ممکن است تأثیر منفی بر وضعیت حفاظتی گونه¬ها، جامعه، زیست¬بوم یا زیستگاه، ارزش فرهنگی یا زیبایی¬شناختی منطقه پیشنهادی برای  درج در سیاهه مناطق حفاظت شده درياي خزر داشته باشند؛

(ث) در اجرای مفاد این سند الحاقی به¬ویژه در خصوص معرفی یا معرفی مجدد هر یک از گونه¬ها همکاری کاملی داشته باشند،

(ج) یک منطقه جهت درج در سیاهه مناطق حفاظت شده درياي خزر باید دارای طرح مدیریت باشد. قواعد اصلی این طرح مدیریت باید از زمان درج تعریف شده و بلافاصله اجراء گردد. طرح مدیریت تفصیلی باید در مدت سه¬سال از زمان درج ارائه گردد. عدم رعایت این تعهد موجب حذف آن مکان از سیاهه می¬گردد.

(چ) صلاحیت و مسئولیت اداره و اجرای اقدامات حفاظتی برای مناطق پیشنهادی جهت درج در سیاهه مناطق حفاظت شده درياي خزر باید به وضوح در متون حاکم بر هر منطقه مشخص گردد؛

(ح) برای اینکه منطقه حفاظت شده در سیاهه مناطق حفاظت شده درياي خزر درج گردد باید دارای یک بدنه مدیریتی با اختیارات کافی و همچنین ابزار و منابع انسانی جهت جلوگیری یا پایش فعالیت¬هایی باشد که ممکن است بر خلاف اهداف منطقه حفاظت شده باشند؛

(خ) برای اینکه منطقه ای در سیاهه مناطق حفاظت شده درياي خزر درج گردد باید دارای برنامه پایش باشد. این برنامه باید به منظور امکان ارزیابی شرایط و تحول منطقه و همچنین اثربخشی اقدامات انجام شده حفاظتی و مدیریتی و در نتیجه تعدیل آنها در صورت لزوم، شامل شناسایی و پایش تعداد معینی از عوامل مهم برای منطقه مورد نظر باشد. ارائه مرتب گزارش¬های پایش منطقه از تاریخ درج در سیاهه مناطق حفاظت شده درياي خزر الزامی است.

پ- اجرای اقدامات حفاظتی، برنامه¬ریزی و مدیریتی

1- اهداف حفاظتی و مدیریتی باید به وضوح در متن مربوط به هر مکان مشخص شده باشد و متشکل از مبنایی برای ارزیابی کافی بودن اقدامات انجام شده و اثربخشی اجرای آنها در مدت زمان بازبینی سیاهه مناطق حفاظت شده درياي خزر خواهد بود.

2- اقدامات حفاظتی، برنامه¬ریزی و مدیریتی حاکم برای هر منطقه باید برای دستیابی به اهداف حفاظتی و مدیریتی مندرج در طرح مدیریتی آن مکان در کوتاه مدت و بلند مدت کافی بوده و به طور خاص تهدیدهای آن را مورد توجه قرار دهد.

3- اقدامات حفاظتی، برنامه¬ریزی و مدیریتی باید بر پایه دانش کافی از عناصر محیط¬زیست طبیعی و عوامل اقتصادی- اجتماعی و فرهنگی باشد که مشخصه هر منطقه است. در صورت کاستی در دانش پایه، منطقه پذیرش شده براي درج در سیاهه مناطق حفاظت شده درياي خزر، باید جمع آوری داده¬ها و اطلاعات مفقود را به¬صورت فعالانه آغاز کند.

4- در احترام به ویژگی مشخص هر مکان حفاظت شده، اقدامات حفاظتی برای منطقه حفاظت شده درياي خزر باید جنبه¬های اساسی زیر را مورد توجه قرار دهد:

   (الف) تقویت مقررات مربوط به انتشار  یا دفع پسماند و سایر موادی که احتمال دارد به طور مستقیم یا غیرمستقیم به یکپارچگی این منطقه لطمه وارد نمایند؛

   (ب) تقویت مقررات معرفی یا معرفی مجدد هرگونه به منطقه؛

   (پ) ساماندهی هر فعالیت یا عملی که احتمال دارد باعث آسیب رساندن یا مزاحمت گونه¬ها شود یا ممکن است وضعیت حفاظتی زیست¬بوم¬ها یا گونه¬ها را مورد تهدید قرار دهد یا ویژگی¬های طبیعی، فرهنگی یا زیبایی¬شناختی آن منطقه را مختل نماید،

   (ت) مقررات حاکم در نواحی اطراف منطقه مورد نظر.

5- گزارش¬دهی دوره¬ای پایش و ارزیابی آن مکان و بازبینی¬های مناسب طرح مدیریتی باید بر طبق این سند الحاقی انجام شود.

6- عدم رعایت این معیارها موجب حذف از سیاهه مناطق حفاظت شده درياي خزر می¬گردد.

 

قانون فوق مشتمل بر ماده¬واحده و یک تبصره منضم به متن سند الحاقی(پروتکل)، شامل مقدمه و سی ماده و دو پیوست در جلسه علني روز یکشنبه مورخ بیست و پنجم مهر ماه يكهزار و چهارصد مجلس شوراي اسلامي تصويب شد و در تاريخ 19/8/1400 به تأييد شوراي نگهبان رسيد.

محمدباقر قاليباف

دریافت متن کاملdownlod

ارسال دیدگاه ها

پیغام شما با موفقیت ارسال شد
کاراکترهای باقی مانده : ( 1000) حرف