صدور رأی شماره 383 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
موضوع: ابطال مصوبه شماره 38208ـ1392/11/12 شورای اسلامی شهر شیراز درخصوص اخذ عوارض هزینه ناشی از رفع تصرف و سد معابر و میادین و پاکسازی آن

تاریخ دادنامه: 1397/3/8 شماره دادنامه: 383 کلاسه پرونده: 746/96
مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: سازمان بازرسی کل کشور
موضوع شکایت و خواسته: ابطال مصوبه شماره 38208 ـ 1392/11/12 شورای اسلامی شهر شیراز
گردش‌کار: سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایتنامه شماره 111295 ـ 1396/5/28 ابطال مصوبه شماره 38208 ـ 1392/11/12 شورای اسلامی شهر شیراز را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:
" حضرت حجت الاسلام و المسلمین جناب آقای بهرامی
رئیس محترم دیوان عدالت اداری
سلام علیکم
احتراماً مصوبه شماره 38208 ـ 1392/11/12 شورای اسلامی شهر شیراز با موضوع عوارض هزینه رفع تصرف و رفع سد معبر و پاکسازی واحدهای تجاری با قوانین موضوعه در این سازمان انطباق داده شد. در مصوبه مذکور مقرر شده است: «به استناد مصوبه شماره 38208 ـ 1392/11/12 شورای اسلامی شهر شیراز و همچنین مستند به بند 16 ماده 71 اصلاحی قانون شوراها و تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده به منظور پیشگیری از سد معابر و میادین عمومی و اشغال پیاده روها توسط واحدهای تجاری از ابتدای سال 1393 عوارض هزینه ناشی از رفع تصرف و رفع سد معبر و پاکسازی آن در محدوده قانونی و حریم شهر محاسبه و اخذ می‌گردد.
ماده واحده: از آنجایی که وفق تبصره 1 ماده 55 قانون شهرداریها، سد معبر عمومی و اشغال پیاده‌روها و استفاده غیرمجاز آنها و میدانها و پارکها و باغهای عمومی برای کسب و سکنی و یا هر عنوان دیگری ممنوع می‌باشد، وضع عوارض نیز می‌تواند عاملی بازدارنده در جهت پیشگیری از ناهنجاریهای موجود در این زمینه در سطح شهر تلقی گردد و موجبات ایجاد منظر و زیبایی شهری و تقلیل در مدت زمان اشغال معابر و پیاده‌روها توسط واحدهای تجاری باشد، لذا به استناد تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده و بند (ج) ماده 174 قانون برنامه پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران به شهرداری شیراز اجازه داده می‌شود: از کلیه مالکان یا ذینفعان واحدهای تجاری که اقدام به سد معبر یا تصرف معابر عمومی می‌نمایند، عوارض هزینه ناشی از تصرف معبر و پاکسازی آن به صورت ماهیانه و به ازای هر چند نوبت جمع‌آوری (در همان ماه) و برابر فرمول محاسبه و وصول گردد.
× B×S 20
S مساحت مورد استفاده براساس هر مترمربع.
تبصره: در صورت تکرار تخلف در مرحله دوم برابر فرمول فوق عوارض محاسبه و به شهرداری اجازه داده می‌شود بر علیه متخلف تشکیل پرونده داده و به مراجع قضایی و یا شبه آن ارجاع نماید.»
از آنجا که مطابق ردیف 1 از بند 2 ماده 55 قانون شهرداریها، شهرداریها موظف به رفع سد معابر عمومی و اشغال پیاده روها هستند و به جهت رفع سد معبر، مقنن اختیارات گسترده‌ای را به شهرداری اعطا کرده است. لیکن شورای شهر شیراز، به جای تکلیف به انجام وظایف قانونی، شهرداری را امر به تخلف از قانون کرده و به شهرداری اجازه اخذ «عوارض هزینه رفع تصرف و رفع سد معبر و پاکسازی واحدهای تجاری» از شهروندان بابت تخلف از قانون داده است. به عبارتی دیگر براساس این مصوبه شهرداری در قبال عدم انجام وظیفه قانونی خویش در رفع سد معابر و پیاده‌روها، حق دارند از شهروندان «پول» دریافت دارند. بنابراین مصوبه معترض‌عنه به علت مغایرت آشکار با مفاد ردیف 1 از بند 2 ماده 55 قانون شهرداریها و صدور مجوز جهت تخطی شهرداری از وظایف قانونی خویش، برخلاف قانون تصویب شده است. با امعان نظر به دلایل و جهات ذکر شده طرح موضوع برای ابطال مصوبه در هیأت عمومی دیوان مورد درخواست می‌باشد. "
متن مصوبه مورد اعتراض به قرار زیر است:
" با سلام
احتراماً، نامه شماره 92/167837ـ 1392/9/14 شهرداری شیراز مثبت به شماره 36411ـ 1392/9/16 دبیرخانه شورا مبنی بر ارائه لایحه اخذ عوارض هزینه رفع تصرف و رفع سد معابر و میادین عمومی، ارسالی از کمیسیون برنامه و بودجه، امور حقوقی و املاک در بیست و نهمین جلسه علنی شورای اسلامی شهر شیراز مورخ 1392/11/12 مطرح
ماده واحده: و مستند به بند 16 ماده 71 اصلاحی قانون شوراها و تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده و به منظور پیشگیری از سد معابر و میادین عمومی و اشغال پیاده روها توسط واحدهای تجاری به شهرداری شیراز اجازه داده می‌شود از ابتدای سال 1393 نسبت به محاسبه و وصول عوارض هزینه رفع تصرف و رفع سد معبر و پاکسازی آن در محدوده قانونی و حریم شهر براساس ماده واحده شامل مقدمه و 2 تبصره و توضیح آن به شرح پیوست اقدام نماید. خواهشمند است مستند به مواد 80 و 93 اصلاحی قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی مصوب 1375/3/1 مصوبه مذکور را بررسی و نتیجه را به این شورا اعلام نمایید."
در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس شورای اسلامی شهر شیراز به موجب لایحه شماره 96/3761/ص ـ 1396/9/11 توضیح داده است که:
" ریاست محترم هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
با سلام
با احترام بازگشت به ابلاغیه پرونده شماره 9609980905800914 و کلاسه پرونده 746/96 موضوع درخواست سازمان بازرسی کل کشور در خصوص ابطال مصوبه شماره 38208 ـ 1392/11/12 شورای اسلامی شهر شیراز دفاعیات این شورا به شرح ذیل تقدیم می‌گردد:
1ـ سازمان بازرسی کل کشور صرفاً یکی از مصوبات تصویبی در خصوص هزینه ناشی از رفع تصرف و رفع سد معبر و پاکسازی را مد نظر قرار داده و بر آن ایراد وارد نموده است در حالی که این مصوبه با تصویب مصوبه 95/4612/ص ـ 1395/8/18 تکمیل گردیده لذا ایراد وارده سازمان بازرسی با در نظر گرفتن مصوبه اخیر قابل استماع نبوده و بلااثر است.
2ـ سازمان بازرسی اعلام نموده شورای شهر به شهرداری اجازه داده بابت تخلف شهروندان از قانون عوارض هزینه رفع تصرف و رفع سد معبر و پاکسازی از واحدهای عمومی بگیرد و در ادامه بیان داشته «به عبارتی دیگر براساس این مصوبه شهرداری در قبال عدم انجام وظیفه قانونی خویش در رفع سد معابر و پیاده‌روها، حق دریافت هزینه را داده است.» این استدلال سازمان بازرسی به دلایل ذیل مردود می‌باشد:
اولاً: همان طور که سازمان بازرسی بیان داشته و در سطر چهارم از مصوبه 38208 آورده شده است مصوبه شورا برای جبران هزینه ناشی از رفع تصرف و رفع سد معبر و پاکسازی است نه بابت استفاده از معبر و عدم انجام وظیفه قانونی شهرداری و همان طور که در ماده 2 مصوبه 95/4612/ص ـ 1395/8/18 ذکر گردیده شهرداری در راستای تبصره 1 بند 2 ماده 55 قانون شهرداریها می‌بایست با مشاهد سد معبر با صدور اخطاریه فوراً رفع تصرف و خلع ید را درخواست و به استناد تبصره 1 ذیل بند 2 ماده مذکور نسبت به جمع‌آوری آن اقدام نماید، بدیهی است رفع سد معبر توسط شهرداری هزینه‌هایی را به شهرداری و در اصل به شهروندان تحمیل می‌نماید و این یک امر بدیهی است که شهرداری باید هزینه‌های ناشی از رفع تصرف و پاکسازی را اخذ نماید و اخذ این هزینه بابت اقدامات رفع تصرف و پاکسازی توسط مامورین و امکانات به کار رفته توسط کارکنان اجرایی می‌باشد نه از بابت تأیید تخلف سد‌کننده معبر عمومی و لذا سازمان بدون توجه به الفاظ و لغات به کار رفته در مصوبه صرفاً براساس برداشت اشتباه، اعلام نظر نموده است و همان طور که قضات در آراء مختلف دیوان اظهار داشته‌اند شهرداری برای ارائه خدمات عمومی به شهروندان ایجاد شده و می‌بایست هزینه‌های مترتب را اخذ نماید و موضوع اخذ هزینه‌های مترتب در مواد مختلف قانون شهرداری من جمله ماده 110 قانون شهرداریها و بند 16 ماده 80 اصلاحی قانون شورا اشاره شده است.
ثانیاً: در تبصره 1 مصوبه 38208 و در آیین‌نامه اجرایی ذکر شده در مصوبه 4612 در صورت تکرار تخلف در مرحله دوم صراحتاً به تشکیل پرونده و ارجاع امر به مراجع قضایی یا شبه قضایی تأیید شده است و اصل را بر رفع سد معبر و پاکسازی گذاشته نه تشویق به سد معبر و مصوبات شورا صراحتاً برای اخذ هزینه‌های ناشی از رفع تصرف می‌باشد.
ثالثاً: وضع این هزینه ناشی از رفع تصرف علاوه بر جبران هزینه وارده به شهرداری و شهروندان صرفاً عاملی بازدارنده بوده و در ماده واحده مصوبه 38208 ذکر گردیده است لذا موضوع وضع عوارض نبوده است.
رابعاً: در تبصره 2 مصوبه مذکور چنین آمده است که شهرداری شیراز به هیچ عنوان اجازه اخذ عوارض در قبال صدور مجوز استفاده موقت (سد معبر) از معابر عمومی و شهری جهت واحدهای تجاری را نخواهد داشت. علی ایحال با عنایت به مراتب فوق و با توجه به غیرموجه بودن تقاضای سازمان بازرسی و توجه به این نکته مهم که مصوبه مورد اشاره در حال حاضر تکمیل گردیده تقاضای رد درخواست سازمان بازرسی را دارد."
هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1397/3/8 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.

رأی هیأت عمومی
با توجه به اینکه به موجب تبصره 1 بند 2 ماده 55 قانون شهرداری مصوب سال 1334، سد معابر عمومی و اشغال پیاده‌روها و استفاده غیرمجاز از آنها و میدانها و پارکها و باغهای عمومی برای کسب و یا سکنی و یا هر عنوان دیگری ممنوع است و شهرداری مکلف است از آن جلوگیری و در رفع موانع موجود و آزاد نمودن معابر به وسیله مامورین خود رأساً اقدام کند و نظر به اینکه مطابق ماده 10 قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1392 و اصل 36 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اختیار وضع قانون در خصوص مجازات جریمه منحصراً در اختیار مجلس شورای اسلامی و به موجب قانون می‌باشد و برای شوراهای اسلامی چنین صلاحیت و اختیاری در ماده 71 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب سال 1375 با اصلاحات بعدی آن پیش‌بینی نشده است، بنابراین مصوبه مورد اعتراض مبنی بر اخذ عوارض هزینه ناشی از رفع تصرف و سد معابر و میادین و پاکسازی آن مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات شورای اسلامی شهر شیراز تصویب شده و با استناد به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود.
رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری ـ محمدکاظم بهرامی

ارسال دیدگاه ها

پیغام شما با موفقیت ارسال شد
کاراکترهای باقی مانده : ( 1000) حرف

اخبار مرتبط