رای شماره 1487 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال بند 11 شیوه‌نامه اجرایی آزمون ورودی دکتری دوره (p.h.d) در سال 1397 مصوب سازمان سنجش و آموزش کشور

تاریخ دادنامه: 1398/7/23      شماره دادنامه: 1487    شماره پرونده: 2934/97

مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: آقای جمشید سرباز جمشید

موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 11 شیوه نامه اجرایی آزمون ورودی دوره دکتری سال 1397 مصوب سازمان سنجش آموزش کشور مندرج در بند 5 ـ 2 اطلاعیه دانشگاه تبریز در سال 1397

گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند 11 شیوه نامه اجرایی آزمون ورودی دوره دکتری در سال 1397 مصوب سازمان سنجش آموزش کشور مندرج در بند 5 ـ 2 اطلاعیه دانشگاه تبریز در سال 1397 در خصوص مرحله دوم آزمون نیمه متمرکز دکتری را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است:

«به استحضار می‌رساند از زمان برگزاری آزمون دکتری تخصصی به صورت نیمه‌متمرکز طی سالهای مختلف رویه‌های متفاوتی در پذیرش دانشجو و تبعاً چگونگی احتساب تاثیر نمره مرحله آزمون متمرکز و مرحله مصاحبه مورد عمل قرار می‌گرفت که به دلیل اعمال سلیقه‌های متعدد از جانب دانشگاه‌ها در پذیرش نهایی دانشجویان و جهت جلوگیری از بی‌عدالتی و اجحاف در حق آن دسته از دانشجویان، نهایتاً مجلس شورای اسلامی برای پایان دادن به این موضوع و ایجاد رویه واحد وارد عمل شده و قانون «سنجش و پذیرش دانشجو در دوره‌های تحصیلات تکمیلی در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی کشور» را در تاریخ 1394/12/18 به تصویب رسانید. بند ب ماده 1 این قانون در واقع هدف غایی از تصویب آن را «ایجاد وحدت رویه و هماهنگی در بین دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی و پژوهشی و ایجاد فضای رقابتی یکسان و برقراری عدالت آموزشی برای کلیه داوطلبان تحصیلات تکمیلی» بیان کرده و در بند الف ماده 5 معیار پذیرش دانشجو در دوره دکتری آموزشی ـ پژوهشی را عبارت از 50 درصد نمره آزمون متمرکز، 20 درصد نمره سوابق آموزشی، پژوهشی و فناوری و 30 درصد نمره مصاحبه علمی و بخش عملی ذکر کرده و در واقع قبولی نهایی در دانشگاه را تابع 50 درصد نمره آزمون متمرکز سازمان سنجش و 50درصد مصاحبه تخصصی دانشگاه (مصاحبه و بررسی سوابق آموزشی و پژوهشی) دانسته است. یعنی باید در نمره نهایی دانشجویان پذیرفته شده نمره آزمون متمرکز به میزان 50 درصد اعمال نقش نماید. حال آن که تعدادی از دانشگاه‌ها از جمله دانشگاه تبریز حتی پس از تصویب این قانون با اعمال رویه «قرار دادن حد نصاب برای قبولی در مرحله دوم» عملاً و صراحتاً موجب نقض قانون فوق الاشعار گردیده و در نهایت باعث پذیرش داوطلبان با نمره پایین تر نهایی و مردودی داوطلبان با نمره بالاتر نهایی می‌شوند. موضوع شایسته و جالب توجه تر از این، اقدام سازمان سنجش در تصویب و ابلاغ شیوه نامه اجرایی آزمون ورودی دکتری و اعطای اختیار به دانشگاه‌ها در قرار دادن حد نصاب مورد بحث در مرحله مصاحبه جهت پذیرش دانشجو در ماده 11 آن می‌باشد. در صورتی که سازمان فوق باید مجری قوانین مصوب مجلس شورای اسلامی در زمینه پذیرش دکتری باشد نه ناقض آن. قطعاً ذکر چند مثال و نمونه کمک شایانی به روشن تر شدن مسئله و تشحیذ اذهان خواهد گردید. به‌عنوان مثال اگر نفر اول آزمون دکتری را در نظر بگریم که برای مصاحبه به دانشگاه تبریز دعوت شده و موافق به کسب حد نصاب قرار داده شده که معمولاً نمره 25 می‌باشد، نشود و مثلاً نمره او 24.5 باشد از رقابت با سایر داوطلبان به طور اتوماتیک کنار گذاشته می‌شود و فرد دیگر با رتبه مثلاً 50 ولی حائز حد نصاب 25.1 در چرخه رقابت باقی بوده و نهایتاً قبول می‌شود. حال آن که نمره نهایی این دو داوطلب (حاصل جمع آزمون متمرکز و مرحله مصاحبه) به هیچ وجه قابل مقایسه نبوده و نمره نهایی فرد قبول شده از نمره نهایی فرد مردود شده بسیار پایین تر است. موضوعی کـه قطعاً و یقیناً نقض آشـکار قانـون صدرالاشعار و مغایر هدف و نیت مقنن از وضع آن می‌باشد. چـرا که در این حالت صرفاً نمره مرحله مصاحبه در پذیرش دانشجو ایفای نقش نموده و نقش نمره آزمون متمرکز به جای وزن 50درصد در حد معرفی داوطلب به دانشگاه، تنزل می‌یابد. در واقع با رویه جاری دانشگاه مذکور هیچ گونه تفاوتی در روند پذیرش دانشجوی دکتری نسبت به قبل از تصویب قانون مورد اشاره که در راستای ایجاد عدالت آموزشی و جلوگیری از اعمال سلیقه و اجحاف در حق داوطلبان با رتبه‌های برتر وضع گردیده ایجاد نشده است. در مثالی ملموس تر و جهت روشن تر شدن موضوع وضعیت عینی اینجانب در آزمونهای سال گذشته و جاری به ترتیب با رتبه‌های 6 و 11 می‌باشد که به لحاظ اعمال حد نصاب در مرحله مصاحبه و کسب نکردن این نمره و کان لم یکن شدن 50 درصد آزمون متمرکز با وجود آن که نمره نهایی بنده (حاصل جمع آزمون مرحله اول و مرحله مصاحبه) بالاتر از تعدادی از قبولی‌های دوره روزانه و نوبت دوم بوده از پذیرش نهایی در دانشگاه تبریز، محروم شده ام. النهایه و با عنایت به اصل 173 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و ماده 12 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری تقاضای ابطال ماده 11 شیوه نامه اجرایی آزمون ورودی دوره دکتری مصوب سازمان سنجش و تبعاً ابطال مصوبه شورای تحصیلات تکمیلی دانشگاه تبریز مندرج در بند 5 ـ 2 اطلاعیه اینترنتی دانشگاه مذکور در خصوص مرحله دوم آزمون نیمه متمرکز دکتری سالهای 1397 و 1396 به لحاظ مغایرت آشکار با نص صریح قانون «سنجش و پذیرش دانشجو در دوره‌های تحصیلات تکمیلی در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی کشور» با مدنظر قرار دادن ماده 13 قانون  دیوان و تسری اثر ابطال به زمان تصویب مصوبات فوق به لحاظ تضییع حقوق بسیاری از داوطلبان به دلیل اعمال این مصوبه در آزمون دکتری، همچنین صدور دستور موقت مبنی بر عدم اعمال مصوبات (حد نصاب در مرحله مصاحبه) در آزمون دکتری سال 1398 از محضر عالیجنابان مورد استدعا می‌باشد.»

متن مقرره‌های مورد اعتراض به قرار زیر است:

«1) 5 ـ شرایط اختصاصی دانشگاه تبریز

موضوع شیوه نامه اجرایی آیین‌نامه آزمون ورودی دوره دکتری ( ph.D ) سال 1397 ابلاغی شماره 3636/س ـ 1397/2/1 سازمان سنجش آموزش کشور مطرح و پس از بررسی موارد ذیل به تصویب نهایی رسید:

5 ـ2ـ در خصوص حد نصاب مرحله دوم (مصاحله علمی و سنجش عملی و بررسی سوابق آموزشی، پژوهشی و فناوری ...) برای پذیرش در دوره‌های روزانه امتیاز 25 از 50 و برای دوره‌های نوبت دوم، پردیس‌های خودگردان دانشگاه و دوره مشترک با دانشگاه خاور نزدیک قبرس شمالی امتیاز 20 از 50 به تصویب رسید و مقرر شد مراتب به سازمان سنجش آموزش کشور اعلام شود و امتیاز دهی طبق فرم‌های شماره 2و 3  جداول مشروحه مربوطه صورت خواهد پذیرفت.

2) شیوه نامه اجرایی آزمون ورودی دوره دکتری در سال 1397 مصوب سازمان سنجش آموزش کشور:

11ـ « موسسات می‌توانند در هر کد رشته محل حد نصاب نمره مرحله دوم به سازمان اعلام کنند.»»

در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس دانشگاه تبریز به موجب لایحه شماره 5227/ص ـ 1397/11/16 توضیح داده است که:

«مدیر دفتر محترم هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

با سلام و احترام

عطف به ابلاغیه مورخ 1397/10/16 به شماره پرونده 9709980905801474 و کلاسه 9702934 مطروحه در هیأت عمومی دیوان عدالت اداری منظم به دادخواست آقای جمشید سرباز جمشید مبنی بر ابطال مصوبه شورای تحصیلات تکمیلی دانشگاه تبریز مندرج در بند2ـ 5 اطلاعیه دانشگاه تبریز در خصوص مرحله دوم آزمون نیمه متمرکز دکتری سال 1397 به استحضار می‌رساند:

1ـ بر اساس بند الف ماده 3 قانون سنجش و پذیرش دانشجو در دوره‌های تحصیلات تکمیلی در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی ابلاغی مورخ 1395/1/28 ریاست مجلس شورای اسلامی، تصویب شیوه نامه اجرایی سنجش و پذیرش دانشجوی تحصیلات تکمیلی بر عهده شورای سنجش و پذیرش دانشجو در دوره‌های تحصیلات تکمیلی در دانشگاه‌ها است. اعطای این شورا متشکل از وزیر علوم، تحقیقات و فناوری (رئیس شورا)، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، دو نفر از روسای دانشگاه‌های دولتی به انتخاب وزارتین، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی، رئیس دانشگاه پیام نور، رئیس سازمان سنجش آموزش کشور (دبیر شورا) و دو نفر از نمایندگان کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس به عنوان ناظر هستند.

2ـ مصوبه شورای تحصیلات تکمیلی دانشگاه تبریز در خصوص قرار دادن حد نصاب برای قبولی در مرحله دوم آزمون نیمه متمرکز دکتری سال 139 با استناد به شیوه نامه اجرایی آزمون ورودی دوره دکتری ( ph.D ) سال 1397 ابلاغی طی بخشنامه شماره 3636/س ـ 1397/2/1 معاون وزیر، رئیس سازمان سنجش آموزش کشور و دبیر شورای سنجش و پذیرش دانشجو در دوره‌های تحصیلات تکمیلی در دانشگاه‌ها تصویب شده است. بر اساس بند 11 شیوه نامه اجرایی آزمون ورودی دوره دکتری ( ph.D ) سال 1397، موسسات (تمام دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی تابع وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) می‌توانند در هر کد رشته محل حد نصاب مرحله دوم را به سازمان سنجش آموزش کشور اعلام کنند. شایان ذکر است که رونوشت بخشنامه فوق به وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، معاون آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، معاون پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و معاونین سازمان سنجش آموزش کشور نیز ارسال شده است.

3ـ قرار دادن حد نصاب برای قبولی در مرحله دوم آزمون نیمه  متمرکز دکتری سال 1396 نیز به استناد بند 11 شیوه نامه اجرایی آزمون ورودی مقطع دکتری ( ph.D ) سال 1396 ابلاغی طی نامه شماره 557/س ـ 1396/1/14 سازمان سنجش آموزش کشور صورت پذیرفته است.

 4ـ دانشگاه تبریز همانند سایر دانشگاه‌های کشور بر اساس بخشنامه‌های ابلاغی سازمان سنجش آموزش کشور حد نصاب پیشنهادی برای قبولی در مرحله دوم آزمون نیمه متمرکز دکتری در سالهای 1397 و 1396 را به همراه اسامی تمامی داوطلبین حاضر در مصاحبه آزمون دکتری نیمه متمرکز را به سازمان سنجش آموزش کشور اعلام کرده است. با این حال کنترل شرایط و ضوابط اعمال حد نصاب مرحله دوم و در نهایت اعلام اسامی نهایی پذیرفته شدگان دوره دکتری بر عهده سازمان سنجش آموزش کشور است.

5 ـ کلیه مفاد مصوبات دانشگاه تبریز در این خصوص بر اساس بخشنامه‌های ابلاغی توسط رئیس سازمان سنجش آموزش کشور و دبیر شورای سنجش و پذیرش دانشجو بوده است.

6 ـ بر اساس مصوبه شورای سنجش و پذیرش دانشجو در دوره‌های تحصیلات تکمیلی ارسالی طی نامه شماره 3663/س ـ 1397/2/1 از طرف سازمان سنجش آموزش کشور مواد امتحانی آزمون مرحله اول دکتری ( ph.D ) سال 1397 شامل آزمون زبان، آزمون استعداد تحصیلی و آزمون دروس تخصصی در سطح کارشناسی یا کارشناسی ارشد است. بر این اساس این امکان وجود دارد که داوطلبی تنها با داشتن پایه تحصیلی قوی در زبان انگلیسی نمره بالاتر از حد نصاب مرحله اول کسب نماید ولی نمره مرحله  دوم ایشان که شامل سوابق آموزشی، پژوهشی و فناوری و نیز مصاحبه علمی و سنجش عملی است عدد بسیار پایینی باشد و در صورت لغو حد نصاب اعمالی به مرحله دوم آزمون دکتری ( ph.D ) سال 1397 مصوب شورای سنجش و پذیرش دانشجو در دوره‌های تحصیلات تکمیلی ارسالی طی بخشنامه شماره 3663/س ـ 1397/2/1 از طرف سازمان سنجش آموزش کشور، دانشگاه‌ها مجبور خواهند بود که برای تمام ظرفیتهای درخواستی خود دانشجو پذیرش نمایند حتی اکر دانشجوی حائز شرایطی وجود نداشته باشد. به عبارت دگیر این امکان فراهم می‌گردد که داوطلبینی که از نظر سوابق آموزشی، پژوهشی و فناوری و نیز مصاحبه علمی و سنجش عملی در وضعیت مطلوبی قرار ندارند تنها به خاطر داشتن نمره متوسط در مرحله اول که می‌تواند از آزمون زبان حاصل شده باشد به عنوان پذیرفته شدگان نهایی به دانشگاه‌ها معرفی گردند که این مغیار با بند پ ماده 1 قانون سنجش و پذیرش دانشجو در دوره‌های تحصیلات تکمیلی ابلاغی مورخ 1395/1/28 ریاست مجلس شورای اسلامی در رابطه با رعایت عدالت آموزشی خواهد بود.

النهایه نظر به مراتب معنونه و توجهاً به اینکه مرجع صدور شیوه نامه وزارت  متبوع و سازمان سنجش آموزش کشور می‌باشد، بر این اساس مستنداً به بند پ ماده 53 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 دعوای مطروحه متوجه این دانشگاه نبوده لذا رد درخواست شاکی مورد استدعاست.»

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1398/7/23 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.

 

رأی هیأت عمومی

با عنایت به اینکه مطابق حکم ماده 5 قانون سنجش پذیرش دانشجو در دوره‌های تحصیلات تکمیلی دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی کشور مصوب سال 1394 پذیرش نهایی در مقطع دوره‌های دکتری تخصصی به شیوه آموزشی و پژوهشی بر اساس تاثیر 50 درصدی آزمون سازمان سنجش و تاثیر 50 درصدی نمره مصاحبه در دانشگاه‌ها صورت می‌گیرد و اختیار مقرر برای شورای سنجش و پذیرش دانشجو در دوره‌های تحصیلات تکمیلی دانشگاه‌ها به شرح بند ت ماده 3 قانون صدرالذکر، صرفاً ناظر به تعیین نصاب قبولی در مرحله سنجش عمومی است ولی دانشگاه تبریز برای قبولی در مرحله دوم نصاب تعیین کرده است به طوری که داوطلب در صورت عدم کسب نصاب مذکور حتی در صورت کسب نمره بالای کتبی از طی مراحل پذیرش محروم می‌شود، بنابراین بند 11 شیوه نامه اجرایی آزمون ورودی دکتری دوره ( ph.D ) سال 1397 سازمان سنجش و آمـوزش کشور موجب محدودیت حکم فوق الذکر قانونگذار شده و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 88 و 13 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سـال 1392 از تـاریخ تصویب ابطال می‌شود.

رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری ـ محمدکاظم بهرامی

ارسال دیدگاه ها

پیغام شما با موفقیت ارسال شد
کاراکترهای باقی مانده : ( 1000) حرف

اخبار مرتبط