مصوبه نظام مصون‌سازی و عملیات پدافند شیمیایی کشور

تصویب‌نامه

وزیر محترم کشور    

وزیر محترم دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلّح

معاون محترم رئیس جمهور و رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور 

رئیس محترم کمیسیون امنیّت ملّی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی

سردار معاون محترم هماهنگ کننده ستادکل نیروهای مسلّح 

سردار رئیس محترم سازمان پدافند غیرعامل کشور

چهل‌ و نهمین جلسه کمیته‌ دائمی (شورای‌عالی) پدافندغیرعامل کشور به‌استناد ماده8 اساسنامه سازمان پدافند غیرعامل‌کشور مصوّب مقام‌معظّم رهبری و فرماندهی ‌کلّ قوا (مد ظله‌العالی) در تاریخ 1399/10/30 تشکیل و نظام‌ مصون‌سازی و عملیات پدافند شیمیایی کشور موضوع مادّه نه اساسنامه، پیشنهادی آن سازمان را بررسی و به‌شرح زیر تصویب نمود؛

 

نظام مصون‌سازی و عملیات پدافند شیمیایی کشور

مقدّمه

استحصال، فرآوری و استفاده از مواد شیمیایی به موازات رفاه و آسایشی که برای بشر به ارمغان آورده به همان نسبت او را با حوادث و خطرات شیمیایی مواجه کرده است، ساخت انواع سلاح‌های منفجره و شیمیایی در حوزه نظامی و شیوه‌های ناایمن و ناصحیح بهره‌وری در حوزه‌ی صنعت و خدمات به حوادث مرگبار ناشی از انفجار، آتش‌سوزی، انتشار مواد سمّی، آلودگی و تخریبِ محیط زیست و منابع طبیعی و تهدید حیات بسیاری از گونه‌های گیاهی و جانوری، منجر شده است؛ پدیده‌ای که از آن به تهدیدات و مخاطرات شیمیایی یاد می‌شود؛ بروز حوادث متعدّد شیمیایی یکی از مهم‌ترین پیامدهای سوء کاربرد مواد شیمیایی محسوب شده و این دسته از حوادث علاوه بر تحمیل خسارات اقتصادی شدید بر جوامع انسانی، ممکن است امنیّت مردم را نیز در گستره محلی، منطقه‌ای، ملی و حتی بین‌المللی تهدید نماید؛ ماهیت صدمات و آسیب‌های ناشی از حوادث شیمیایی ایجاب می‌نماید که دستگاه‌های اجرایی دارای تأسیسات و مراکز شیمیایی نسبت به مصون‌سازی و کاهش آسیب‌پذیری زیرساخت‌های خود اهتمام داشته و با ارائه طرح‌های پاسخ و مقابله و رزمایش‌ آنها، آمادگی خود را در برابر تهدیدات شیمیایی ارتقاء دهند.

نظام مصون‌سازی و عملیات پدافند شیمیایی کشور، نمایانگر نحوه تحقق پدافند شیمیایی و مصون‌سازی در سطح عملیاتی، در نتیجه‌‌ی انجام ماموریت‌های عملیاتی توسط نیروهای پدافند شیمیایی در وضعیّت‌های مختلف مواجهه با سناریوهای محتمل تهاجم دشمن علیه زیرساخت‌ها و مراکز شیمیایی کشور می‌باشد؛ این نظام، تفکّر، اصول، رویکرد، خط‌مشی، اهداف و راهبردهای عملیّاتی پدافند شیمیایی، تدبیر عملیات پدافند شیمیایی، نحوه انجام این ماموریت‌ها (ط ر ح اقدام) و تقسیم کار (نگاشت نهادی) را برای هریک از وضعیّت‌های عملیاتی ترسیم می‌کند.

ماده1ـ تعاریف و اختصارات

  1. کمیته دائمی: کمیته‌ی دائمی (شورای‌عالی) پدافند غیرعامل کشور
  2. سازمان: سازمان پدافند غیرعامل کشور
  3. قرارگاه: قرارگاه پدافند شیمیایی کشور
  4. پدافند شیمیایی: به مجموعه‌ای از تدابیر و اقدامات اعم از؛ رصد و پایش تهدیدات، حوادث و مخاطرات شیمیایی، تشخیص و اعلام وضعیّت‌های شیمیایی، تعیین دارایی‌ها و سرمایه‌های شیمیایی کشور، سطح‌بندی و طبقه‌بندی آنها، کشف و شناسایی نقاط ضعف و آسیب‌پذیری زیرساخت‌های شیمیایی، تعیین حریم زیرساخت‌ها، صنایع و مراکز شیمیایی، آموزش، تمرین و رزمایش‌های شیمیایی، مدیریت، پشتیبانی، تامین تجهیزات مناسب جهت مقابله و انجام اقدامات در حوادث شیمیایی  اعم از تحدید منطقه، رفع آلودگی، امداد، نجات و درمان مصدومین شیمیایی، پاکسازی و بازیابی منطقه آلوده، تخلیه و اسکان اطلاق می‌شود.
  5. نظام عملیاتی پدافند شیمیایی: مجموعه‌ای متشکل از تعیین نقش‌ها و وظایف و روابط و نحوه تعاملات بخش‌های مختلف عملیات پدافند شیمیایی، مسئولیت‌های دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط، چگونگی تحقق اهداف و اجرای مأموریت درحوزه پدافند شیمیایی در سطوح مختلف عملیاتی می‌باشد.
  6. واحد صنعتی: مکان صنعتی مانند کارگاه یا کارخانه یا مجتمع که در آن به تولید یا مصرف مواد شیمیایی صنعتی می‌پردازد.
  7. منطقه/شهرک صنعتی: مکانی است دارای محدوده و مساحت معین که مجموعه‌ای ساماندهی شده از واحدهای صنعتی در آن مستقر می‌باشند و خدمات ضروری با توجه به‌وسعت منطقه و واحدهای صنعتی موجود ارایه می‌گردد.
  8. منطقه ویژه: به مجموعه‌ای از زیرساخت‌ها و تأسیسات پالایشگاهی، نیروگاهی، پتروشیمی و پخش فرآورده‌های صنعت نفت و گاز که در یک محدوده جغرافیایی مستقر بوده و دارای ساختار متمرکز اداری می‌باشد اطلاق می‌شود؛ مانند منطقه ویژه اقتصادی پارس جنوبی.
  9. مراکز و تأسیسات شیمیایی: به مراکز و صنایعی (فعّال یا غیرفعّال) که در آنها مواد شیمیایی تولید، نگهداری، انبارش، خرید و فروش یا مورد استفاده قرار می‌گیرد، اعم از یک کارگاه، کارخانه، مجتمع، منطقه یا شهرک صنعتی و یا مراکز تحقیقاتی و دانشی در این سند به اختصار تأسیسات شیمیایی گفته می‌شود.
  10. حوادث و مخاطرات شیمیایی: به رخدادهای عمدی ناشی از اقدامات امنیّتی و جنگی دشمن و یا خرابکاری صنعتی و غیرعمدی ناشی از خطا و سهل‌انگاری ایمنی در فرایند صنعتی که در زیرساخت‌ها، صنایع، مراکز خدماتی مانند تصفیه‌خانه‌های آب و مراکز نگهداری، انبارش و فروش مواد شیمیایی یا در فرایندهای تولید، بهره برداری، حمل و نقل و انبارش مواد و کالاهای شیمیایی خطرناک بوجود می‌آید و موجب آسیب به سرمایه‌های انسانی، آلودگی، اختلال، تغییر وضعیّت یا نابودی محیط زیست، سرمایه‌ها و دارایی‌ها می‌گردد، گفته می‌شود.
  11. تهدید شیمیایی: به هرگونه احتمال یا اقدام عامدانه با کاربرد مواد شیمیایی یا اقدام نظامی یا امنیّتی علیه زیرساخت‌های شیمیایی که موجب نشت مواد شیمیایی و آسیب به منابع انسانی، سرمایه‌های اقتصادی یا محیط‌زیست گردد، تهدید شیمیایی گفته می‌شود.
  12. مواد شیمیایی پرخطر: موادی هستند که بدلیل خواص فیزیکی و شیمیایی نظیر سمیّت، انفجار، سریع‌الاشتعال، خورندگی، خواص‌ترکیبی و دیگر ویژگی‌ها، به انسان و سایر سرمایه‌ها آسیب جدّی وارد می‌نماید و به طبقات زیر، دسته‌بندی می‌شوند:

کلاس 1: مواد منفجره

کلاس 2: گازها

کلاس 3: مایعات قابل اشتعال

کلاس 4: جامدات قابل اشتعال

کلاس 5: اکسیدکننده‌ها و مواد شیمیایی

کلاس 6: سم‌ها و مواد عفونی

کلاس 7: مواد رادیو اکتیو

کلاس 8: مواد خورنده

کلاس 9: سایر موادی که باعث ایجاد خطر در طول زمان حمل‌و‌نقل می‌شوند ولی در طبقه‌بندی‌های بالا به آن‌ها اشاره نشده مانند ضایعات و پسماندها مواد مغناطیسی شدید، باطری‌های لیتیمی، آزبست قهوه‌ای، سفید و آبی. (شرح کلی دسته‌بندی مواد خطرناک ـ پیوست1)

  1. تروریسم شیمیایی: استفاده عامدانه از مواد و تسلیحات شیمیایی توسط افراد یا گروه‌های تروریستی که موجب نا اَمنی، ایجاد رعب و وحشت و یا تلفات انسانی در جامعه می‌گردد.
  2. جنگ شیمیایی: استفاده آشکار یا پنهان یک کشور از تسلیحات و مواد شیمیایی علیه منابع انسانی، سرمایه‌ها، دارایی‌ها و زیرساخت‌های کشور دیگر که پیامد آن آلودگی شیمیایی باشد.
  3. دستگاه اجرایی: وفق ماده5 قانون مدیریت خدمات کشوری، کلیه وزارتخانه‌ها، مؤسّسات دولتی، مؤسسات یا نهادهای عمومی غیردولتی، شرکت‌های دولتی و کلیه دستگاه‌هایی که شمول قانون بر آنها مستلزم تصریح و یا ذکر نام است از قبیل شرکت ملی نفت ایران، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، بانک مرکزی، بانک‌ها و بیمه‌های دولتی، دستگاه‌ اجرایی نامیده می‌شوند.

ماده2ـ اسناد بالادستی

  1.  تدابیر و رهنمودهای مقام معظّم رهبری و فرماندهی کل قوا (مدظلّه العالی)
  • صنایع دفاع در مقابل حمله‌ی شیمیایی را هرچه می‌توانید توسعه بدهید، امّا صنایع تهاجمی ممنوع، در تمام دستگاه‌هایمان ممنوع کردیم، صنایع هسته‌ای را هم، صریحاً ما ممنوع کردیم.
  • اِمکان پدافندِ حداکثر در ش.م. ه [شیمیایی، میکروبی، هسته‌ای] بوجود آید.
  • موضوع پدافند شیمیایی را در دستور کار قرار دهید. [خطاب به ستادکل نیروهای مسلح]
  1.  سیاست‌های کلی نظام در موضوع پدافندغیرعامل ابلاغی مقام معظّم رهبری(مدظلّه العالی)
  2.  قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور ـ ماده 58
  3.  قوانین برنامه پنج‌ساله توسعه جمهوری اسلامی ایران
  4.  اساسنامه سازمان پدافند غیرعامل کشور ـ ماده10
  5.  سند راهبردی پدافند شیمیایی کشور

ماده3ـ حوزه شمول

کلیه دستگاه‌های اجرایی ـ موضوع ماده5 قانون مدیریت خدمات کشوری ـ کلیه سازمان‌ها، نهادها و شرکت‌های خصوصی و آحاد مردم را در برمی‌گیرد.

ماده4ـ اهداف

  1. مصونیت‌بخشی، اَمن‌سازی، کاهش آسیب‌پذیری و مخاطرات زیرساخت‌ها، مراکز و صنایع شیمیایی کشور،
  2. پاسخ پدافندی به پیامد تهدیدات، حوادث و مخاطرات شیمیایی،
  3. حفاظت از مردم، سرمایه‌های انسانی و محیط زیست در برابر تهدیدات شیمیایی،
  4. ارتقاء آمادگی و تاب‌‍‌آوری زیرساخت‌ها و تأسیسات شیمیایی کشور،
  5. استمرار کارکرد و تداوم خدمات ضروری وابسته به حوزه شیمیایی،

ماده5 ـ منظور

  1. تدوین نظام تصمیم‌گیری، فرماندهی، مدیریت عملیاتی و‌ اجرایی پدافند شیمیایی در سطوح عملیاتی،
  2. تعیین نقش‌ها و وظایف دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط و تبیین نحوه ارتباطات و تعامل آنها در عملیات پدافند شیمیایی،
  3. هماهنگی و هم‌افزایی در استفاده از منابع ملی و استانی و شهرستانی در شرایط اضطراری ناشی از تهدیدات و مخاطرات شیمیایی،
  4. حصول اطمینان از مصونیت،امنیت،ایمنی و آمادگی مراکز وتاسیسات شیمیایی کشور در برابر تهدیدات ومخاطرات شیمیایی،

ماده6 ـ اصول پدافند شیمیایی

اصول نظام عملیاتی پدافند شیمیایی عبارتند از:

  1. ایمنی ذاتی
  2. برتری ایمنی بر خطر
  3. بسیج منابع مقابله‌ای
  4. شناسایی و قابلیت رهگیری و کنترل مواد خطرناک
  5. رعایت حرایم ایمنی و امنیّتی
  6. تخلیه و اسکان اضطراری
  7. تحدید منطقه آلوده
  8. آگاهی وضعیّتی
  9. آمادگی پاسخ پدافندی
  10.  واکنش سریع
  11.  کنترل خطر و هم افزایی آن
  12.  محدودسازی پیامدها
  13. روزآمدی فناورانه
  14. درمان تخصّصی

تبصره: اصول ‌و‌ ارزش‌های عمومی و فراگیر پدافند غیرعامل از قبیل؛ تاب‌آوری، مصون‌سازی، پراکندگی، مکانیابی، مردم‌یاری و حفظ‌محیط‌زیست در این نظام‌‌نامه نیز مورد تاکید است.

ماده7ـ تهدیدات و مخاطرات

 در این نظام تهدیدات و مخاطرات شیمیایی زیر مفروض می‌باشند:

الف) حمله شیمیایی دشمن به کشور،

ب) حمله نظامی دشمن به زیرساخت‌ها، صنایع و مراکز شیمیایی با پیامد شیمیایی،

پ) اقدامات ضد امنیّتی/ تروریستی/ خرابکارانه علیه زیرساخت‌ها، صنایع و مراکز شیمیایی با پیامد نشت مواد شیمیایی،

ت) حمله سایبری به زیرساخت‌ها، صنایع و مراکز شیمیایی با پیامد نشت مواد شیمیایی،

ث) اقدامات تروریستی شیمیایی (کموتروریسم)،

 ج) مخاطرات غیرعامدانه طبیعی یا فرایندی در زیرساخت‌ها، صنایع و مراکز شیمیایی و هسته‌ای با پیامد شیمیایی،

چ) مخاطرات ناشی از حمل ‌و نقل یا انبارش غیرایمن مواد شیمیایی با پیامد شیمیایی،

ماده8 ـ ماموریت عملیاتی پدافند شیمیایی

ساختارهای عملیاتی پدافند شیمیایی کشور با سازماندهی و بکارگیری ظرفیّت‌های عملیاتی شهری، استانی و دستگاهی و با مشارکت و هماهنگی دستگاه‌های اجرایی در جهت مصون‌سازی و مقابله با پیامدها و تبعات شیمیایی ماموریت‌های زیر را راهبری و اجرا می‌کنند؛

  1. فرماندهی، مدیریت وکنترل، هدایت، نظارت و بازرسی بر عملیات پدافند شیمیایی در سطوح مختلف،
  2. رصد و پایش تهدیدات، مخاطرات و ریسک شیمیایی و مدیریت کاهش آن،
  3. ارزیابی وضعیّت ایمنی/ امنیّت/ پدافند مراکز و زیرساخت‌های شیمیایی کشور، احصاء آسیب‌پذیری‌ها و راهبری و هدایت طرح‌های کاهش آسیب‌پذیری و مصون‌سازی،
  4. هدایت و راهبری نظام ایمن و مصون‌سازی و حفاظت از زیرساخت‌های شیمیایی براساس میزان تولید خطر، شامل؛ طرح‌های پاسخ اضطراری، تداوم کارکرد، تاب‌آوری و مانند آن،
  5. نهادینه‌سازی نظام عملیاتی پدافند شیمیایی با رویکرد طراحی، آموزش، تجهیز، تمرین، رزمایش تا حصول آمادگی،
  6. ساماندهی و طراحی نظام بهداشت و درمان درحوادث شیمیایی،
  7. تعیین سطح وضعیّت‌های عملیاتی برای زیرساخت‌ها و مراکز شیمیایی کشور در زمان وقوع تهدیدات یا مخاطرات،
  8. نظارت و بازرسی عملیاتی به‌منظور حصول اطمینان از رعایت ضوابط و مقررات ایمنی/ امنیّت/ پدافند شیمیایی در مراکز و زیرساخت‌های شیمیایی کشور،
  9. حصول اطمینان از مصونیت، امنیّت، ایمنی مراکز و تأسیسات شیمیایی کشور،
  10. هدایت و راهبری و اجرای عملیات پدافند شیمیایی برابر چرخه عملیاتی پدافند شیمیایی ـ (برابر چرخه عملیاتی ـ پیوست2)
  11. تعامل دیپلماسی دفاع حقوقی شیمیایی،
  12. هدایت، راهبری، پیگیری طرح‌های کاهش مخاطرات شیمیایی مراکز جمعیّتی،

ماده9ـ  سطوح عملیاتی و حوادث پدافند شیمیایی

سطوح عملیاتی و حوادث پدافند شیمیایی الف ـ واحد صنعتی  ب ـ منطقه صنعتی پ ـ شهری ت ـ استانی ث ـ ملی به‌شرح زیر دسته‌بندی می‌شود:

  1.  واحد صنعتی: حادثه شیمیایی که در یک کارگاه، کارخانه یا مجتمع شیمیایی از یک دستگاه اجرایی رخ دهد و پیامدها و تبعات شیمیایی آن محدود بوده و با بسیج منابع و امکانات داخلی همان مرکز یا دستگاه اجرایی قابل کنترل و مدیریت باشد.
  2. منطقه‌ صنعتی: حادثه شیمیایی که در یک منطقه ویژه یا شهرک صنعتی و مشابه با آن رخ دهد و پیامدها و تبعات شیمیایی آن محدود به همان منطقه یا شهرک بوده و با بسیج منابع و امکانات داخلی همان منطقه یا شهرک قابل کنترل و مدیریت باشد.
  3. شهری: حوادثی که تبعات شیمیایی آنها فراتر از یک واحد صنعتی یا در محدوده یک شهر باشد و پیامدهای آن در محدوده همان شهر با بسیج منابع شهری در همان محدوده قابل کنترل و مدیریت می‌باشند.
  4. استانی: حوادث شیمیایی که پیامد آنها بیشتر از یک شهرستان بوده و با بسیج منابع استانی کنترل و مدیریت گردند.
  5. ملی: گستره و پیامد حوادث شیمیایی معمولاً از سطوح فوق بیشتر نمی‌شود ولی محتمل است مدیریت برخی از حوادث و رخدادهای شیمیایی و کنترل پیامدهای آن نیازمند بسیج منابع ملی باشد؛ این سطح از اقدام، ملی تلقی می‌گردد.

تبصره: اگر حوادث و رخدادهای شیمیایی به‌لحاظ گستره و پیامد بین چند کشور همسایه توسعه یابد یا احتمال آن داده شود در چارچوب راهبردهای دیپلماسی دفاعی کشور اقدام می‌شود.

ماده10ـ وضعیّت‌های عملیاتی حوادث شیمیایی

وضعیت عملیاتی شیمیایی کشور در حوادث و مخاطرات شیمیایی با محوریت کنترل پیامدهای شیمیایی بسته به میزان تلفات انسانی، تأثیر بر محیط‌زیست و زیرساخت‌های حیاتی و اثرات اقتصادی در4سطح زیر دسته‌بندی می‌شوند:

  

تبصره1: تعیین وضعیّت در حین حادثه، براساس شاخص‌ها، تشخیص و تعیین می‌شود، همچنین قبل از وقوع حادثه و تهدید براساس تحلیل اطلاعاتی شواهد، قراین و سوابق تهدیدات و حوادث، توسط مرجع تعیین وضعیّت، تصمیم‌گیری می‌شود.

تبصره2: درصورت وقوع تهدیدات شیمیایی در شرایط جنگی، تعیین وضعیّت‌‌های عملیاتی توسط شورای‌عالی امنیّت ملی انجام می‌شود.

ماده11ـ تدبیر عملیاتی

ساختارهای عملیاتی پدافند شیمیایی کشور در سطوح مختلف (واحد صنعتی/ منطقه صنعتی/ شهری/ استانی/ ملی) در راستای سیاست‌ها و راهبردهای پدافند غیرعامل کشور با بسیج و سازماندهی ظرفیّت‌های دستگاه‌های اجرایی، ساختارهای مردم‌نهاد و ظرفیّت‌های کمکی نیروهای مسلّح در جهت مصون‌سازی و مقابله با تهدیدات و مخاطرات شیمیایی و کاهش و مدیریت پیامدهای آن اقدامات در سه وضعیّت قبل،حین و بعد از حادثه را به‌شرح زیر هدایت، راهبری، پشتیبانی، اجرا و نظارت می‌نمایند:

الف ـ قبل از حادثه شیمیایی

  1. فعّال‌سازی و راه‌اندازی مرکز فرماندهی و کنترل تهدیدات و مخاطرات شیمیایی ( ch-DOC )[1] ،
  2. رصد، پایش، تشخیص و هشدار تهدیدات و مخاطرات شیمیایی(برآورد اطلاعاتی)،
  3. تشکیل و بروز رسانی بانک اطلاعاتی مراکز و زیرساخت‌های شیمیایی با تعیین شدّت و نوع خطر،
  4. ارزیابی مخاطرات و تعیین میزان خطرپذیری و هشدار به زیرساخت‌ها توسط مرکز مخاطرات (ریسک) شیمیایی،
  5. ارزیابی میزان آمادگی زیرساخت‌ها و مردم برای مقابله با حوادث و تهدیدات،
  6. ایجاد هماهنگی و ارتباطات لازم فیمابین دستگاه‌های اجرایی نظامی و غیرنظامی در سطوح مختلف،
  7. فرهنگ‌سازی و اجرای آموزش‌های تخصّصی و عمومی عملیاتی و انجام تمرین و رزمایش موردنیاز،
  8. برآورد و تامین اقلام موردنیاز اعم از تجهیزات و سایر برای مقابله با حوادث شیمیایی،
  9. ارتقاء زیرساخت‌های امدادی، بهداشتی، درمانی مصدومین شیمیایی در سطوح عملیاتی و مصون‌سازی،
  10. سازماندهی تیم‌های مقابله و پاسخ به حوادث شیمیایی از دستگاه‌هایی مانند سازمان بسیج، هلال احمر، سازمان فوریت‌های پزشکی (اورژانس)، نیروی انتظامی، سازمان آتش‌نشانی و سایر،
  11. طرح‌ریزی و انجام تمرین و رزمایش‌های تخصّصی و مشترک،
  12. تهیه و اجرای طرح‌های مصون‌سازی و عملیات از قبیل طرح حفاظت از زیرساخت‌ها  (CIP) طرح کاهش‌آسیب‌پذیری (VRP) طرح پاسخ به شرایط اضطراری ( (ERP طرح کاهش مخاطرات RRP) ( طرح بازگشت‌پذیری در شرایط بحران (DRP) طرح تداوم کارکر د (BCP) خودحفاظتی (SPP) و طرح رزمایش و حصول اطمینان از اجرای آن‌ها[2]  (برابر چرخه مصون‌سازی ـ پیوست3)

ب ـ حین حادثه شیمیایی

  1. هشدار پیش‌دستانه و سریع و افزایش سرعت‌عمل در اطلاع‌رسانی عمومی،
  2. تعیین و اعلام وضعیّت شیمیایی،
  3. هدایت، راهبری و کنترل فرماندهی عملیات،
  4. برقراری نظم و امنیّت،
  5. آرامش‌بخشی و مقابله با عملیات روانی،
  6. محدودسازی و کنترل و کاهش پیامدها،
  7. کشف و شناسایی عوامل یا مواد شیمیایی و نمونه‌برداری،
  8. محدودسازی، قرنطینه، کنترل منطقه آلوده،
  9. تخلیه، انتقال و اسکان (استقرار در منطقه اَمن)
  10. مهار یا حذف منشاء خطر،
  11. رفع آلودگی اولیه (فردی، تجهیزاتی و محیطی)
  12. جستجو و آواربرداری، بهداشت، امداد و نجات و درمان،

پ ـ بعد از حادثه شیمیایی

  1. آرامش‌بخشی و مقابله با عملیات روانی،
  2. رفع آلودگی پیش‌بیمارستانی و درمان تکمیلی و تخصّصی مصدومین،
  3. رفع آلودگی تکمیلی از زمین، اماکن و تجهیزات و پاکسازی منطقه آسیب،
  4. ارزیابی میزان خسارت،
  5. بازتوانی و بازسازی تیم‌های عملیاتی و زیرساخت‌ها،
  6. دفاع حقوقی از مصدومین شیمیایی،
  7. پسماندداری و امحاء،
  8. مستندسازی ثبت سوابق و درس‌آموخته‌ها (گزارش‌گیری، احصاء نقاط قوت و ضعف، تجزیه و تحلیل)،
  9. اصلاح و روزآمدکردن ضوابط و مقررات،

ماده12ـ راهبردهای مصون‌سازی و عملیاتی

  1. کاهش‌آسیب‌پذیری و مصون‌سازی واحدها و مناطق صنعتی و مراکز حیاتی و حساس و مهم شیمیایی کشور در برابر تهدیدات و مخاطرات از طریق پیاده‌سازی و اجرای طرح‌های مصون‌سازی برابر چرخه مصون‌سازی؛
  2. پیاده‌سازی و استقرار نظام ایمنی/ امنیّتی/ دفاعی شیمیایی کشور و کنترل هم‌افزایی مخاطرات از طریق ساماندهی ساختارهای عملیاتی شیمیایی در سطح واحد صنعتی ، منطقه صنعتی ، شهرستان، استان و ملی با استفاده از ظرفیّت‌های لشکری و کشوری و ایجاد هماهنگی و هم‌افزایی با متولیان اقدام در لایه‌های ایمنی و امنیّت؛
  3. طراحی و فعّال‌سازی اتاق مرکز عملیات پدافند شیمیایی کشور ( Ch-DOC ) و هماهنگی و هم‌افزایی لایه‌های ایمنی، امنیّت و دفاع با استفاده از ظرفیّت مراکز مدیریت مخاطرات شیمیایی دستگاه‌های ذی‌ربط از طریق پیاده‌سازی سامانه‌های رصد، پایش و تشخیص و هشدار؛
  4. حفظ و ارتقاء آمادگی‌های عملیاتی دستگاه‌های اجرایی، نهادهای عمومی و ساختارهای مردم‌نهاد از طریق آموزش‌های عمومی و تخصّصی، تجهیز، تقویت و توسعه سامانه‌ها و شبکه‌های موردنیاز (فرماندهی وکنترل، تشخیص و کشف و شناسایی، رفع آلودگی شیمیایی و سایر) و بروزرسانی دستورالعمل‌ها و طرح‌ها با تاکید بر ساماندهی تیم‌های عملیاتی و اجرای تمرین‌ها و رزمایش‌ها؛
  5. طراحی و پیاده‌سازی طرح پاسخ به حوادث و تهدیدات شیمیایی با سازماندهی، راهبری تیم‌های عملیاتی پدافند شیمیایی در سطوح واحدها و مناطق صنعتی شیمیایی، ساختارهای عملیاتی شهری، استانی، ملی و ظرفیّت‌های بسیج مردمی براساس چرخه عملیات پدافند شیمیایی؛
  6. پیاده‌سازی و استقرار نظام سلسله مراتبی بهداشت و درمان حوادث شیمیایی در سطوح ملی، استانی، مناطق و واحدهای صنعتی شیمیایی کشور؛
  7. ارتقاء ایمنی و امنیّت و پدافند مراکز جمعیّتی در برابر تهدیدات و مخاطرات شیمیایی از طریق خروج مراکز پرخطر از شهرها، ایمن‌سازی مراکز شیمیایی موجود در مراکز جمعیّتی و ارتقاء آمادگی‌های عملیاتی پاسخ پدافند شیمیایی در سطوح شهری و استانی؛
  8. ایجاد ذخایر راهبردی مطمئن تجهیزات و لوازم موردنیاز پدافند شیمیایی برای سازمان‌های مسئول و مردم در سبد ذخایر راهبردی شهرستانی و استانی و ملی؛
  9. حصول اطمینان از ساماندهی و حسابرسی مواد شیمیایی (خرید، فروش، ذخیره‌سازی، حمل و نقل، انبارش و سایر) با رویکرد امنیّتی از طریق اصلاح مقررات موجود و تعیین متولی تنظیم مقررات لایه امنیّت مواد شیمیایی خطرناک و نظارت بر اجرای آن؛

ماده13ـ روابط و مسئولیت‌ها

1)      راهبری و مدیریت حوادث شیمیایی و پیامدهای ناشی از آن در سطح ملی برعهده رئیس جمهور/ معاون اول/ وزیر کشور می‌باشد.

تبصره: سازمان، مسئول هماهنگ‌کننده/ دبیر ستاد ملی مقابله با تهدیدات و حوادث شیمیایی در سطح ملی می‌باشد.

2)      کنترل، راهبری و مدیریت حوادث جنگی شامل حملات شیمیایی دشمن به مردم در مناطق نظامی برعهده سلسله مراتب نظامی کشور می‌باشد.

3)      قرارگاه مسئولیت راهبری، طرح‌ریزی، ارتقاء آمادگی، آموزش، نظارت، رزمایش و حصول اطمینان از آمادگی‌های عملیاتی پدافند شیمیایی کشور و مصونیت زیرساخت‌های شیمیایی کشور را برعهده دارد.

4)             استاندار، فرمانده قرارگاه پدافند شیمیایی در استان بوده و مدیریت، کنترل، پشتیبانی، راهبری مصون‌سازی و مدیریت حوادث شیمیایی در سطح استان را برعهده دارد.

5)             جانشین فرماندهی قرارگاه پدافند شیمیایی و فرماندهی عملیات صحنه (طرح‌ریزی، سازماندهی، بکارگیری، هدایت عملیات پدافند شیمیایی) در استان برعهده سپاه استان است و با ابلاغ ستادکل سایر ظرفیّت‌های نیروهای مسلح را بکارگیری می‌نماید.

تبصره: مدیرکل پدافند غیرعامل هر استان، معاون هماهنگ‌کننده قرارگاه پدافند شیمیایی استان می‌باشد.

6)             فرماندار، فرمانده قرارگاه پدافند شیمیایی در شهرستان بوده و مدیریت، کنترل، پشتیبانی، راهبری مصون‌سازی و مدیریت حوادث شیمیایی در سطح شهرستان را برعهده دارد.

7)             سپاه شهرستان، بعنوان جانشین فرماندهی قرارگاه پدافند شیمیایی و فرماندهی عملیات صحنه (طرح‌ریزی، سازماندهی، بکارگیری، هدایت عملیات پدافند شیمیایی) شهرستان اقدام می‌کند و با ابلاغ ستادکل سایر ظرفیّت‌های نیروهای مسلح را بکارگیری می‌نماید.

تبصره: معاون امنیّتی سیاسی فرماندار، معاون هماهنگ‌کننده قرارگاه پدافند شیمیایی شهرستان می‌باشد.

8)      مسئولیت کنترل و نظارت بر ایمنی و امنیّت و آمادگی عملیاتی و هماهنگی بین واحدهای صنعتی و منطقه برعهده رئیس آن مجموعه / فرمانده ارشد است.

تبصره1: فرماندهان ارشد مناطق ویژه و شهرک‌های صنعتی شیمیایی توسط وزارت‌خانه‌ ذی‌ربط و با هماهنگی و تعامل با سازمان منصوب می‌گردند.

تبصره2: فرمانده ارشد پدافند غیرعامل منطقه ویژه/ مدیر شهرک‌های صنعتی درصورت عدم توانایی مقابله و پاسخ حادثه در سطح منطقه صنعتی و گسترش پیامدهای حادثه در کنترل عملیاتی قرارگاه‌های پدافند شیمیایی استانی و شهرستانی قرار گرفته و اقدام می‌نمایند.

9)      مسئولیت مصون‌سازی و حفظ و ارتقاء ایمنی و امنیّت، آمادگی عملیاتی در سطح واحد صنعتی برعهده رئیس واحد صنعتی است.

تبصره: رئیس واحد صنعتی درصورت عدم توانایی مقابله و پاسخ حادثه در سطح واحد صنعتی و گسترش پیامدهای حادثه در کنترل عملیاتی فرمانده ارشد پدافند غیرعامل منطقه ویژه/ مدیر شهرک‌های صنعتی یا قرارگاه‌های پدافند شیمیایی استانی و شهرستانی قرار گرفته و اقدام می‌نمایند.

ماده14ـ وظایف و تکالیف دستگاه‌های اجرایی

الف) وزارت نفت و صمت

1)    ایجاد ساختار عملیاتی قرارگاه‌های پدافند شیمیایی در مناطق صنعتی حیاتی و حساس و مهم،

2)      پیاده‌سازی الزامات ایمنی و امنیّت و پدافند در ذات طرح‌های جدید و توسعه‌ای حوزه‌ صنعت شیمیایی،

3)      ارتقاء آمادگی عملیاتی پدافند شیمیایی زیرساخت‌های وزارت با آموزش، تجهیز، تمرین و رزمایش،

4)      ارتقاء نظام امداد، نجات و درمان در تأسیسات صنعتی تابعه وزارت،

5)      فعّال‌سازی مرکز کنترل و مدیریت ریسک و مخاطرات شیمیایی وزارت،

6)      تهیه و اجرای طرح‌های مصون‌سازی از قبیل طرح حفاظت از زیرساخت‌ها  (CIP) طرح کاهش‌آسیب‌پذیری (VRP) طرح پاسخ به شرایط اضطراری ( (ERP طرح کاهش مخاطرات RRP) (طرح بازگشت‌پذیری در شرایط بحران (DRP) طرح تداوم کارکرد (BCP) خودحفاظتی (SPP) و طرح رزمایش و حصول اطمینان از اجرای آن‌ها،

7)      سازماندهی فرماندهی ارشد مناطق صنعتی بزرگ با تعامل و هماهنگی سازمان به‌منظور انجام عملیات مقابله یکپارچه پدافند شیمیایی و پدافند غیرعامل،

8)      نصب سیستم هشدار، آموزش، تمرین و رزمایش طرح‌های تخلیه و اسکان مردم ساکن در حاشیه واحدها و مناطق صنعتی شیمیایی وزارت،

9)      ساماندهی و ارتقاء کیفی واحدهای [3]HSE وزارت برای پاسخ در لایه ایمنی،

10)  طراحی و اجرای سامانه حسابداری و رهگیری مواد شیمیایی پرخطر در وزارت،

11)  سازماندهی مناسب امورات پدافند غیرعامل و الزامات امنیّتی زیرساخت‌های شیمیایی به‌منظور مصون‌سازی زیرساختی و آمادگی مقابله ،

12)  انتصاب ارشد هماهنگ‌کننده عملیاتی مناطق صنعتی (مناطق ویژه حوزه وزارت) با تعامل و هماهنگی سازمان،

ب) وزارت نیرو

1)      راه‌اندازی مرکز مدیریت مخاطرات شیمیایی وزارت و برقراری ارتباط با مرکز ملی مخاطرات‌شیمیایی مستقر در سازمان،

2)      پایش و رفع آلودگی شیمیایی سدها، تصفیه‌خانه‌ها، مخازن و سایر تأسیسات شبکه تامین آب مصرفی،

3)      توجیه و آموزش، نصب سیستم هشدار، تمرین و رزمایشِ طرح‌های تخلیه و اسکان مراکز جمعیّتی حاشیه واحدهای صنعتی حوزه وزارت نیرو،

4)      جایگزینی فناوری‌های کم‌خطر در فرآیندهای صنعتی تصفیه آب آشامیدنی،

5)      کاهش مخاطرات شیمیایی واحدهای صنعتی (تاسیسات شبکه تامین برق) مستقر در مراکز جمعیّتی،

پ)وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی

1)      تهیه و تدوین و پیاده‌سازی نظام سلسله مراتبی بهداشت و درمان حوادث شیمیایی کشور در سه سطح ملی، استانی و مرکز صنعتی،

2)             ارتقاء آموزش‌ها و تجهیزات و تربیت نیروهای متخصّص برای رسیدگی و انتقال مصدومین حوادث شیمیایی به مراکز درمانی با محوریت سازمان فوریت‌های پزشکی (اورژانس) کشور،

3)      تمرین و رزمایش طرح‌های پاسخ به حوادث شیمیایی در واحدها و مناطق صنعتی شیمیایی،

4)      تجهیز و آماده‌سازی مراکز درمان مصدومین شیمیایی استانی یا شهرستانی متناسب با استعداد و ظرفیّت هر استان با رویکرد دومنظوره‌سازی،

5)             نظارت و کنترل بر میزان آمادگی مراکز و بیمارستان‌ها در درمان مصدومین شیمیایی،

6)      سازماندهی واحدهای اورژانس و درمان مصدومین شیمیایی بصورت دو یا چندمنظوره به شهرها و استان‌های دارای زیرساخت‌های حیاتی، حساس و مهم شیمیایی،

ت) وزارت راه و شهرسازی

1)      طراحی و ارتقاء و بروز رسانی نظام ایمنی حمل و نقل مواد شیمیایی خطرناک،

2)      طراحی و اجرای سامانه حسابداری و رهگیری حمل و نقل مواد شیمیایی پرخطر در وزارت،

3)      آموزش، تمرین و رزمایش طرح‌های پاسخ به حوادث شیمیایی در بنادر و مرزهای آبی و هوایی،

4)      تقویت سامانه‌های هواشناسی (شبیه‌سازی و کمک به هدایت عملیات پدافند شیمیایی) متناسب با تهدیدات شیمیایی و پشتیبانی از واحدهای عملیاتی،

5)      تهیه و بروز رسانی ضوابط اجرایی حمل‌ونقل، انبارش (جاده‌ای، دریایی، هوایی و ریلی) مواد شیمیایی خطرناک در تعامل با سازمان و نظارت بر آن،

ث) وزارت کشور

1)      ایجاد هماهنگی و روان‌سازی اجرای امور بین استان‌های معین در حوادث و مخاطرات شیمیایی،

2)             مدیریت پیامدهای امنیّتی و اجتماعی ناشی از حوادث شیمیایی در سطوح ملی، منطقه‌ای و محلی با استفاده از ظرفیّت‌ قرارگاه‌های پدافند شیمیایی در استان و شهرستان‌ها،

ج) امور شهرداری ها ـ سازمان آتش نشانی

1)      پیش‌بینی ماموریت مقابله و رفع آلودگی شهرهای دارای واحدهای صنعتی شیمیایی و پاسخ اولیه به حوادث آنها،

2)             پیش‌بینی سامانه رصد و پایش و تشخیص و هشدار آلودگی‌های شیمیایی شهری،

3)      سازماندهی و اختصاص جان‌پناه‌های مجهّز در برابر تهدیدات و مخاطرات شیمیایی در مراکز جمعیّتی مجاور با تأسیسات شیمیایی،

4)      طرح‌ریزی و اجرای عملیات اطفای حریق، رفع آلودگی شیمیایی، مدیریت اجساد و ضایعات و پسمانداری موقّت در حوادث شیمیایی،

5)      برنامه‌ریزی و اجرای آموزش تخصّصی و تجهیز و بروزرسانی تجهیزات آتش‌نشانی و خدمات ایمنی کشور برای مقابله حوادث شیمیایی،

6)      تهیه طرح‌های پاسخ پدافندی به حوادث شیمیایی شهری و تمرین و رزمایش،

چ) سپاه پاسداران انقلاب اسلامی

1)      تهیه طرح‌های عملیاتی پدافند شیمیایی و فرماندهی صحنه مقابله با حوادث شیمیایی در سطح استان و شهرستان،

2)      آموزش، تمرین، رزمایش، و ارتقاء آمادگی‌های پدافند شیمیایی شهری و استانی و مراکز صنعتی شیمیایی،

3)      ایفای نقش قطب درمانی، پژوهشی وآموزشی مصدومیت‌های شیمیایی کشور ـ دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله(عج)،

4)             طرح‌ریزی و اجرای عملیات پایش، کشف و سنجش، رفع آلودگی شیمیایی در صحنه،

5)      تقویت و ارتقاء توانمندی‌ یگان‌های سوم خرداد و 24 بعثت سپاه پاسداران بعنوان یگان‌های احتیاط عمل‌کلی قرارگاه در سطح ملی،

6)      تقویت و ارتقاء توانمندی‌ یگان‌های جنگ نوین مستقر در استان‌ها بعنوان یگان‌های احتیاط عمل‌کلی قرارگاه استانی، 

7)      کمک به امداد و نجات مصدومین شیمیایی در حوادث و مخاطرات شیمیایی،

تبصره: در شرایط‌ِجنگی، نحوه اقدام و امدادرسانی نیروهای مسلح تابع دستورالعملی است که توسط ستادکل تهیه و ابلاغ می‌شود.

ح) ارتش

1)      تقویت و ارتقاء توانمندی‌ یگان‌های جنگ نوین مستقر در استان‌ها بعنوان یگان‌های احتیاط عمل‌کلی قرارگاه استانی، 

2)      کمک به درمان تخصصی مصدومین شیمیایی،

3)      کمک به امداد و نجات مصدومین شیمیایی در حوادث و مخاطرات شیمیایی،

خ) وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلّح

1)       ایفای نقش مرکز احتیاط راهبردی پدافند شیمیایی کشور،

2)      ایجاد، راه‌اندازی و ارتقاء آزمایشگاه‌های تخصّصی مرکز اقدام و عمل‌ِکلی،

3)      تولید اقلام اساسی و تجهیزات تخصّصی پدافند شیمیایی،

د) وزارت اطلاعات

1)             رصد و پایش تهدیدات شیمیایی و اقدامات خرابکارانه زیرساخت‌های شیمیایی کشور،

2)             برآورد تهدیداتِ مراکز و تأسیسات شیمیایی و تهدیدات شیمیایی علیه سایر مراکز،

ذ) سازمان بسیج مستضعفین

1)      تشکیل گردان‌های پدافند شیمیایی بسیجی در استان‌ها،

2)      تجهیز و آموزش و آماده بکاری گردان‌های پدافند شیمیایی بسیجی،

3)      مشارکت در امدادرسانی و انتقال مصدومین،

4)      کمک به امنیّت و کنترل عبور و مرور،

5)      کمک به تخلیه و اسکان مردم در حوادث شیمیایی،

ر) نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران (ناجا)

1)      ایجاد امنیّت و کنترل عبور و مرور در مناطق حادثه دیده شیمیایی،

2)      تحدید منطقه در حوادث شیمیایی ـ قرنطینه انتظامی منطقه آلوده،

3)      خود حفاظتی (تجهیز نیروهای عملیاتی به تجهیزات مقابله با حوادث شیمیایی)

4)      سازماندهی، آموزش، تجهیز و ارتقاء توان عملیاتی یگانی‌های عملیاتی و انتظامی ناجا در منطقه آلوده،

ز) سازمان انرژی اتمی

1)      پیاده‌سازی الزامات ایمنی و امنیّت و پدافند شیمیایی در ذات طرح‌های جدید و توسعه‌ای حوزه‌ صنایع هسته‌ای،

2)      سازماندهی و ارتقاء آمادگی‌های مقابله با حوادث شیمیایی در صنایع هسته‌ای،

3)             اجرای طرح‌های پاسخ به حوادث شیمیایی، طرح‌های تداوم کارکرد، کاهش آسیب‌پذیری، پایداری و ارتقاء تاب‌آوری  صنایع هسته‌ای در برابر تهدیدات و مخاطرات شیمیایی و نظارت بر آن،

4)      ایجاد زیرساخت‌های بهداشتی، درمانی مصدومیت‌های شیمیایی و ارتقاء نظام امداد، نجات و درمان در مراکز هسته‌ای،

5)      انجام آموزش، تمرین و رزمایش برابر طرح‌های پاسخ به شرایط اضطراری،

ژ) جمعیّت هلال احمر

1)      جستجو و نجات، جابجایی و اِسکان موقّت مردم در حوادث شیمیایی،

2)      مراقبت جمعی و تأمین و توزیع مایحتاج عمومی مردم،

3)      کمک به امداد پزشکی و درمان مصدومین شیمیایی،

4)      خودحفاظتی (تجهیز نیروهای عملیاتی به تجهیزات مقابله با حوادث شیمیایی)

س) سازمان حفاظت محیط زیست

1)      کاهش و مدیریت اثرات ناشی از تهدیدات و مخاطرات شیمیایی بر محیط زیست و زیست‌بوم‌های منطقه،

2)             تدوین و اعمال الزامات و استانداردهای موردنیاز محیط زیست در پدافند شیمیایی،

3)      رصد زیست‌بوم‌های منطقه حادثه‌دیده از لحاظ مقدار آلودگی شیمیایی و کمک در اقدامات پدافندی به مبادی ذی‌ربط،

4)      همکاری و ارائه دستورات فنی در حوزه‌های تخصّصی مقابله با حادثه شیمیایی با دستگاه‌های مرتبط،

5)             همکاری با مبادی ذی‌ربط در امر محصورسازی منطقه‌آلوده در عرصه‌های محیط‌زیست،

ش)  وزارت امور خارجه 

1)      جمع‌آوری ادلّه و پیگیری و دفاع حقوقی پیامد حوادث شیمیایی با منشاء تهدیدات دشمن از طریق مجامع بین‌المللی،

2)      هماهنگی و تعامل بین‌المللی اطلاع‌رسانی تبعات حادثه به سایر کشورهای همجوار در حوادث فراملی،

3)      ایفای نقش موثّر در پیگیری و دفاع حقوق شهروندان آسیب‌دیده از آسیب‌های شیمیایی دشمن،

4)             هماهنگی در بهره‌گیری از ظرفیّت‌های‌سازمان‌های بینالمللی در مقابله با تهدیدات شیمیایی،

ص) سازمان صدا و سیما

1)      آموزش عمومی و اطلاع‌رسانی و آرامش‌بخشی به مردم برای مقابله و ایجاد آمادگی در برابر تهدیدات و حوادث شیمیایی،

 ض) مناطق صنعتی/  واحدهای صنعتی

1)           فرمانده ارشد/رئیس منطقه صنعتی (منطقه ویژه یا شهرک صنعتی و مشابه با آن) موظّف به ایجاد و حفظ و کنترل و نظارت بر ایمنی و امنیّت و آمادگی عملیاتی واحدهای صنعتی اعم از حفاظت فیزیکی، خودحفاظتی، تعیین سطح‌ِخطر واحدهای صنعتی، تعیین وضعیّت منطقه، کنترل پیامدهای ناشی ازحوادث و تهدیدات منطقه صنعتی و هماهنگی بین واحدهای صنعتی مجموعه است.

2)           رئیس واحد صنعتی موظّف به ایجاد و حفظ ایمنی و امنیّت و آمادگی عملیاتی واحد صنعتی اعم از حفظ تأسیسات و تجهیزات، نیروی انسانی، حفاظت فیزیکی، کنترل فرایند صنعتی، خودحفاظتی و اقدام مقابله‌ای، سازماندهی، تجهیز، آموزش، تمرین، رزمایش، فرماندهی، هدایت و راهبری و کنترل پیامد حوادث در سطح واحد صنعتی، پاسخ به حادثه و کنترل پیامدهای آن در محدوده پرخطر واحد صنعتی و اقدام برابر چرخه عملیاتی پدافند شیمیایی و تهیه و اجرای طرح‌های؛ تداوم کارکرد، کاهش آسیب‌پذیری، پاسخ به حوادث، پایداری و ارتقاء تاب‌آوری، حصول اطمینان از اجرا در واحد صنعتی است.

3)     فرماندهان و مسئولین سطوح مختلف عملیاتی پدافند شیمیایی موظّفند به‌منظور آمادگی در مقابل گسترش احتمالی حادثه و پیامدهای آن وقوع هر نوع حادثه را به سطوح بالاتر عملیاتی اطلاع‌رسانی کنند.

4)     آموزش، تجهیز، فرهنگ‌سازی، هشدار، تمرین و مانور مراکز جمعیّتی هم‌مجاور با مناطق صنعتی یا واحدهای صنعتی برعهده رئیس واحد صنعتی و فرمانده ارشد/رئیس منطقه صنعتی(منطقه ویژه یا شهرک صنعتی و مشابه با آن) است.

ط) سازمان پدافند غیرعامل کشور/قرارگاه پدافند شیمیایی

1)      هدایت و راهبری و فعّال‌سازی قرارگاه پدافند شیمیایی،

2)             نظارت و کنترل بر تهیه و اجرای طرح‌های مصون‌سازی در مراکز و تأسیسات شیمیایی کشور،

3)      راهبری و نظارت بر مراکز ملی نظام ایمنی و امنیّتی شیمیایی کشور،

4)      طرح‌ریزی، برنامه‌ریزی، هدایت و راهبری ایجاد آمادگی و تمرینات و آماده‌سازی زیرساخت‌های مربوطه در کلیه سطوح و لایه‌ها در برابر تهدیدات و مخاطرات شیمیایی،

5)      ارزیابی و حصول اطمینان از اجرای طرح‌های پاسخ و میزان آمادگی دستگاه‌های اجرایی در برابر تهدیدات شیمیایی،

6)             تهیه برآورد سالانه تهدیدات و مخاطرات شیمیایی کشور و ابلاغ به دستگاه‌های اجرایی،

7)      بررسی، تصویب و ابلاغ برنامه سالانه آمادگی و رزمایش پدافند شیمیایی و نظارت بر اجرای آن،

8)             راه‌اندازی مرکز عملیات دفاع شیمیایی کشور در قالب سامانه فرماندهی وکنترل،

9)      راهبری و هدایت برنامه‌ای اکوسیستم پدافند شیمیایی کشور،

ماده15ـ اَمن‌سازی و مصون‌سازی و وظیفه خودحفاظتی (نظام ایمنی و امنیّتی) از تأسیسات شیمیایی موجود در دستگاه اجرایی در برابر تهدیدات و مخاطرات برعهده رئیس دستگاه اجرایی ذی‌ربط می‌باشد؛ کلیه دستگاه‌های اجرایی دارای مراکز و تأسیسات شیمیایی حیاتی، حساس و مهم موظفند نسبت به تهیه طرح‌های مصون‌سازی و پاسخ به تهدیدات و حوادث شیمیایی اقدام نموده و پس از تائید سازمان آنها را اجرا نمایند.

تبصره1: رزمایش‌های پدافند شیمیایی تأسیسات شیمیایی حیاتی و حساس وفق نظام آمادگی و رزمایش دستگاه‌های اجرایی ـ مصوبه شماره 160/1/2088 مورخ 1399/7/5 کمیته دائمی ـ بصورت سالانه حداقل یکبار برگزار می‌شود.

تبصره2: وفق مصوبه شماره 160/1/804 مورخ 1394/11/14 کمیته دائمی، دستگاه‌های اجرایی مکلفند تهدیدات و مخاطرات شیمیایی و هرگونه حادثه اعم از نشت و یا انتشار مواد شیمیایی را بی‌درنگ از طریق سامانه‌های اَمن به سازمان/ قرارگاه گزارش نمایند.

ماده16ـ این نظام‌نامه برای کلیه زیرساخت‌ها و تأسیسات شیمیایی بخش خصوصی نیز لازم الاجراست، سازمان‌های یادشده موظفند با نظارت و راهبری قرارگاه ملاحظات پدافند غیرعامل را در کلیه تأسیسات و فرایندهای شیمیایی خود اِعمال ‌نمایند و دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط موظّف به کنترل و نظارت بر اجرای تکالیف در حوزه شیمیایی برای بخش خصوصی هستند.

ماده17ـ سازمان با همکاری دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط، اصول و قواعد، سند تفصیلی نظام عملیاتی پدافند شیمیایی، حاوی جزئیات کافی برای اجرایی نمودن این نظام، طرح‌های عملیاتی مربوط به هریک از مأموریت‌ها و راهبردها، چارچوب‌ها و دستورالعمل‌های عملیاتی و فنّی موردنیاز اجرای این نظام را تهیّه، تدوین و به مسئولین و کنش‌گران ذی‌نقش ابلاغ می‌نماید.

ماده18ـ دستگاه‌های اجرایی موظفند هرگونه قصور و کوتاهی در اجرای این نظام‌نامه در زیرساخت‌ها و مراکز حیاتی و حساس و مهم که احتمال وقوع تهدیدات و مخاطرات شیمیایی در آن وجود دارد را به سازمان گزارش نمایند؛ سازمان بعنوان راهبر، هادی و ناظر اجرای مقررّات و ضوابط پدافند غیرعامل گزارش تخلّفات صورت گرفته را به مراجع قضایی ذی‌ربط اعلام می‌نماید.

ماده19ـ قوه قضاییه مستنکفین از این نظام‌نامه را به تشخیص سازمان، پیگیری قضایی نموده و وفق مقررّات و قوانین امنیّتی و دفاعی، اقدام قضایی مناسب انجام دهد.

ماده20ـ سازمان دستگاه‌های اجرایی دارای مراکز و تأسیسات شیمیایی را راهبری، هدایت، هماهنگ و کنترل نموده، بر حسن اجرای این نظام‌نامه نظارت و اجرای آن را سالانه به کمیته‌ی دائمی گزارش کند.

ماده21ـ این تصویب‌نامه در بیست‌و‌یک ماده و سیزده تبصره و سه پیوست در چهل‌و‌نهمین جلسه کمیته دائمی به‌تاریخ سی‌ام‌دی‌ماه سال یکهزار و سیصد و نود و نه هجری‌شمسی به‌‌تصویب رسید.

نظام‌ مصون‌سازی و عملیات پدافند شیمیایی کشور مشتمل بر بیست‌ و ‌یک ماده و سیزده تبصره و سه پیوست که در تاریخ 1399/10/30 در چهل ‌و‌ نهمین جلسه کمیته‌ دائمی (شورای‌عالی) پدافند غیرعامل کشور به‌ تصویب رسید، به ‌استناد تبصره‌ یک ماده نه اساسنامه سازمان پدافند غـیرعامل کشور مصوّب مقام معظّم رهبری و فرماندهی کل قوا (مدظله   العالی)   جهت اجرا ابلاغ می‌گردد.

رئیس ستادکل نیروهای مسلح و  کمیته دائمی پدافندغیرعامل کشور: سرلشکر پاسدار محمّد باقری

دبیر کمیته دائمی پدافند غیرعامل کشور: سرتیپ پاسدار دکتر غلامرضا جلالی

رئیس دبیرخانه کمیته دائمی: عبدالله جلالی



 


1 - Ch-DOC: Chemical defense operation center

2 - CIP: Critical infrastructure protection / VRP:Vulnerability reduction plan / ERP:Emegency response plan    RRP: Risk reduction plan / DRP:Disaster recovery plan  / SPP: Self protection plan / BCP: Business continuity plan

1 - HSE: Health & Safty & Environment

 

جدول تعیین وضعیّت‌های عملیاتی حوادث شیمیایی

ارسال دیدگاه ها

پیغام شما با موفقیت ارسال شد
کاراکترهای باقی مانده : ( 1000) حرف