برگزاری دومین نشست علمی کارگروه اجرایی تفاهم‌نامه‌ی همکاری قوای سه‌گانه در زمینه‌ی تنقیح قوانین و مقررات کشور با موضوع «مفهوم‌شناسی تدوین و تنقیح قوانین و مقررات کشور»

دومین نشست علمی کارگروه اجرایی تفاهم‌نامه‌ی همکاری قوای سه‌گانه در زمینه‌ی تنقیح قوانین و مقررات کشور با موضوع «مفهوم‌شناسی تدوین و تنقیح قوانین و مقررات کشور» برگزار شد.

دومین نشست علمی کارگروه اجرایی تفاهم‌نامه‌ همکاری قوای سه‌گانه در زمینه‌ی تنقیح قوانین و مقررات کشور با موضوع "مفهوم‌شناسی تدوین و تنقیح قوانین و مقررات کشور"  با حضور جمعی از صاحبنظران این حوزه برگزار شد.

در این برنامه که روز یک‌شنبه 19 بهمن‌ماه 1399 در محل معاونت حقوقي رياست جمهوري و به‌صورت برخط (آنلاین) برگزار گردید، ابتدا مهدي مهدی زاده (معاون تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات معاونت حقوقی ریاست جمهوری) به بیان چرایی نیاز به تدوین و تنقیح قوانین و مقررات و نیز معنای تدوین و تنقیح و تفاوت این دو مفهوم پرداخت و گفت: ما در کشور در حوزه قوانین و مقررات با آسيبهاي متعدد مواجه هستيم كه برخي از اين آسيبها وجود نظام تدوين و تنقيح قوانين و مقررات را ايجاب مي كند. از جمله اين آسيبها مي توان به تعدد و تنوع مراجع وضع و نامشخص بودن  هرم قانونگذاری اشاره كرد ضمن آنكه پراکندگی قانونگذاري نيز به اين مشكلات افزوده است. مجموعه آسیبهای ذکرشده وضعیتی را به وجود آورده که امکان تحقق اصل حاکمیت قانون را بسيار دشوار ساخته و فلسفه اصلی تقنین که هدایت مجریان و شهروندان و شناسایی حقوق و تکالیف آنهاست در معرض نقض قرار گرفته است. معاون تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات به حجم انبوه قوانین و مقررات و پرا‌کندگی موضوعات آنها و همچنین مراجع وضع متعدد مقررات اشاره کرد و ضمن بیان اینکه این دو مساله از مشکلات اساسی نظام قانونگذاری کشور است گفت در چنین فضایی، بحث تنقیح قوانین و مقررات به عنوان راهکار اساسی شفافیت، بحثی اساسی، ضروری و فوری جلوه می کند. وي در مقام ارايه تعريفي از codification ضمن اشاره به معادل يابي‌هاي متفاوتي كه در ادبيات حقوقي كشور از اين واژه صورت گرفته، «تنقيح و تدوين قوانين و مقررات» را معادل مناسبي در اين خصوص دانست و به ارايه تعريفي فرايندي از اين اصطلاح پرداخت. وي همچنين بر لزوم ايجاد نظام تنقيح و تدوين قوانين و مقررات كشور تاكيد كرد.

سپس باقر انصاری (دانشيار دانشكده حقوق دانشگاه شهید بهشتی) با نگاهی تطبیقی به موضوع کدیفیکاسیون در نظام حقوقی فرانسه به تبيين مراحل مختلف كديفيكاسيون در اين كشور پرداخت. وي همچنين براي تحقق مطلوب كديفيكاسيون به تبيين مقذمات و لوازم اين امر پرداخت و  گفت: بايد فرايندهاي تنقيح از حيث اينكه در چه موضوعي وجود قانون جامع لازم است، چه اشخاصي بايد متولي انجام آن باشند، چه مراجعي بر آن نظارت كنند، چگونه به تصويب برسد و در نهايت نحوه انتشار مكتوب و الكترونيك آن چگونه باشد، مشخص و شفاف باشد. وي همچنين از وجود ابزارهاي لازم مانند پايگاه جامع داده هاي قوانين و نرم افزارهاي مورد نياز به عنوان يكي ديگر از مقدمات امر تنقيح ياد كرد. وي همچنين در بخش پاياني سخنان خود به بيان تفاوتهاي تنقيح و تفسير قوانين و نيز ساده سازي حقوق اشاره كرد.

محسن نجفی خواه (رییس مرکز ملی تحقیقات حقوق سلامت) صحبت خود را با بیان مفهوم کديفيكاسيون آغاز كرد و غايت آن را رسيدن به قانون جامع دانست و گفت صرف جداسازي قوانين نامعتبر از معتبر پايان اين فرايند نيست بلكه بايد به قانون جامع دست يافت. وي با اشاره به اصطلاحات مختلف مورد استفاده در كشورهاي مختلف در اين زمينه مانند consolidation و تفاوتهاي معنايي آن در نظامهاي حقوقي مختلف، كديفيكاسيون را يك عمل حقوقي دانست كه بايد توسط مقنن صورت پذيرد. وي همچنين تاكيد كرد كه براي ايجاد نظام قانونگذاري مطلوب، علاوه بر كديفيكاسيون، بايد ساده سازي قوانين و نيز ارزيابي تاثيرات قوانين نيز مورد توجه جدي قرار گيرد.

محمد امین کیخاه فرزانه (رییس گروه تخصصی تدوین اصول، ضوابط و فنون تنقیح قوانین کشور) به عنوان آخرين سخنران اين نشست با اشاره به تاريخچه امر تنقيح در ايران در تکمیل مباحث مطرح شده به مفهوم تنقیح حین وضع و تنقیح پس از وضع قوانین و مقررات اشاره ای کرد و گفت: تنقيح حين وضع به معناي كنترل پيش نويس قوانين از حيث اصول تنقيحي، در جهت جلوگيري از ورود قوانين غيرمنقح به مجموعه قوانين موجود كشور امري ضروري است.

پایگاه ملی اطلاع رسانی قوانین و مقررات کشور
dotic.ir